Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1934975

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 14 października 2015 r.
IV SA/Po 603/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Józef Maleszewski.

Sędziowie WSA: Izabela Bąk-Marciniak Maciej Busz (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi L.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia (...) maja 2015 r., nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego

1.

uchyla zaskarżoną decyzję,

2.

zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącego L.W. kwotę (...) zł ((...) złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Burmistrz G. decyzją z dnia (...) lipca 2012 r. nr (...) ustalił L.W. (zwanego dalej skarżącym) prawo do świadczenia w formie:

1.

zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat k.w., w kwocie (...) zł miesięcznie, na okres od 1 sierpnia 2012 r. do 31 października 2012 r.

2.

zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat A.W., w kwocie (...) zł miesięcznie, na okres od 1 sierpnia 2012 r. do 31 października 2012 r.

3.

dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, na k.w., A.W., w kwocie (...) zł miesięcznie, na okres od 1 sierpnia 2012 r. do 31 października 2012 r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia (...).03.2015 r. nr (...) odmówiło stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza G. z dnia (...) lipca 2012 r. nr (...).

W uzasadnieniu wskazano, że dnia 20 stycznia 2015 r. L.W. złożył w Miejsko - Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w G. wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej opisanej decyzji Burmistrza G. z dnia (...) lipca 2012 r. o nr (...).

Jako podstawę "unieważnienia" tej decyzji wskazano naruszenie art. 2, 18 i 32 ust. 1 Konstytucji RP, wedle których przyznanie tylko jednego dodatku w kwocie (...) zł łącznie na więcej dzieci urodzonych podczas jednego porodu, prowadzi do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych w których dzieci nie urodziły się podczas jednego porodu na każde z nich osobie uprawnionej przysługiwałby odrębny dodatek wychowawczy w kwocie po (...). Skarżący domagał się zatem przyznania dodatku w kwocie po (...) na każde z dzieci, za okres od 1 lipca 2012 r. do 31 października 2013 r.

Miejsko - Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. wnioskiem z dnia 23 stycznia 2015 r. o nr (...) zwrócił się do Kolegium o stwierdzenie nieważności wskazanej powyżej decyzji Burmistrza G., gdyż zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia w niej przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Organ doprecyzował, że stwierdzenie nieważności tychże decyzji dotyczy tylko "części punktu 3, tj. dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

Decyzja (...) z dnia (...) lipca 2012 r. będąca przedmiotem badania legalności została wydana przez Burmistrza G. wskutek złożenia przez L.W. wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tegoż w związku z opieką nad dziećmi: K. i A. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.

W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił wówczas, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania żądanych świadczeń, tj. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do niego.

Wobec tego wzmiankowaną decyzją przyznał zasiłek rodzinny na dwoje dzieci K. i A. w kwocie po (...) zł miesięcznie, w okresie od 1 sierpnia 2012 r. do 31 października 2012 r., a także (...) miesięcznie dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na te dzieci urodzone podczas jednego porodu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wyjaśniło, że przesłanki stwierdzenia nieważności ustawodawca określił w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Z treści wniosku o stwierdzenie nieważności wynika, iż jako podstawę stwierdzenia nieważności decyzji powołano przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Skarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy prawa materialnego - ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej u.ś.r.).Zgodnie z treścią art. 8 pkt 2 ww. ustawy do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Przesłanki przyznania dodatku wychowawczego i okres wypłaty świadczenia, uregulowane zostały w art. 10 u.ś.r., zgodnie z którym, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres:

1)24 miesięcy kalendarzowych;

2)36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu;

3)

72 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie artykułów z ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na przyjęciu przez organ I instancji, że urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego wynoszącego łącznie na wszystkie dzieci (...) zł miesięcznie, podczas gdy w istocie zgodnie z tymi przepisami przysługuje taki dodatek na każde dziecko z osobna.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wskazało, iż należy rozróżnić " naruszenie prawa" i "rażące naruszenie prawa". Jeżeli chodzi o "naruszenie prawa", to przyjmuje się, że może ono polegać na błędnej wykładni lub nienależytym zastosowaniu prawa. Podkreślenia wymaga, że nie każde "naruszenie prawa" wywołuje skutki prawne. Mając na względzie, że "rażące naruszenie prawa" stanowi kwalifikowaną ("rażące") formę "naruszenia prawa", uznano, że utożsamianie tego pojęcia z każdym "naruszeniem prawa" jest oczywiście niesłuszne. W związku z tym dla uznania, iż wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek "naruszenia prawa", lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. Pojęcie "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podlega ścisłej wykładni. Uwzględnienie wskazań wynikających z takiej wykładni, a także wniosków wyprowadzonych z wykładni gramatycznej uzasadnia tezę, iż rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia prawa powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt IIGSK 373/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa. gov.pl).

Rażące naruszenie-prawa występuje zatem w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, które równocześnie narusza zasadę praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

Organ I instancji podkreślił, że naruszenie przepisu art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 u.ś.r. nie może w niniejszej sprawie zostać uznane za rażące, albowiem w orzecznictwie występują dwie odmienne jego interpretacje.

Według jednego z poglądów dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego przysługuje do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych - czyli na każde dziecko oddzielnie. Związanie dodatku wychowawczego z zasiłkiem rodzinnym, przyznawanym na każde dziecko, uprawnia do poglądu, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych - przy uwzględnieniu rezultatów wykładni językowej, systemowej i celowościowej - dodatek ów przysługuje do każdego zasiłku.

W orzecznictwie występuje jednak również odmienny pogląd, zgodnie z którym dodatek ten przysługuje w jednej tylko wysokości (...) zł niezależnie od liczby dzieci, na które został przyznany dodatek rodzinny (wyrok WSA w Olsztynie wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 837/06).

W takiej sytuacji występowania odmiennych w orzecznictwie poglądów interpretacyjnych przyjęta interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną nie stanowi przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 6 lutego 1995 r. sygn. II SA1531/94 zastosowanie przy wydawaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu ort. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (podobnie wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., sygn. II SA 1642/94, Prok. i Pr. 1995). A zatem jeżeli treść przepisu prawa jest niejednoznaczna i dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo, co zdarza się częściej, inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą.

Za podstawę dla stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie może być przyjęta w tej decyzji wykładnia przepisów prawa, co do której występuje wyraźny spór w judykaturze i to nie tylko w odniesieniu do pojedynczej normy prawnej, ale co do podstaw normatywnych całej instytucji prawnej, gdzie różne sposoby interpretacji dają się uzasadnić z jednakową mocą. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 30 maja 2008 r., sygn. II OSK 404/08, LEX nr 505307: "Jeżeli przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa. Zarzut rażącego naruszenia prawa musi wynikać z przesłanek niebudzących wątpliwości. Tam natomiast, gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego, nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa". Nie stanowi również przesłanki nieważności fakt, iż decyzja administracyjna sprzeczna jest z ustaleniami innej decyzji. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 14 lutego 1990 r., sygn. IV SA 1057/89 (publ. ONSA 1990, nr 2-3, poz. 32)"Nie można skutecznie powoływać się na nieważność decyzji z tego powodu, że zawarte w niej rozstrzygnięcie sprzeczne jest z ustaleniami innej decyzji administracyjnej".

Wobec powyższego Kolegium nie stwierdziło rażącego naruszenia prawa w części decyzji nr (...) z dnia 25 lipca 2012 r. w zakresie jej pkt 3.

L.W. w ustawowym terminie wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku i uchylenie powyższych decyzji dotyczących pkt 3, tj. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie łącznej (...) na dwoje dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu, k.w. i A.W., domagając się zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia, poprzez przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego w kwocie (...) na każde z dwójki dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu.

Skarżący powołał się na uchwałę NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. o sygn.I OPS 15/13.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia (...).05.2015 r. nr (...) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący pomimo prawidłowego pouczenia nie wniósł odwołania od decyzji Burmistrza G. z dnia (...) lipca 2012 r. (...) ustalającej L.W. prawo do świadczeń w formie zasiłku rodzinnego na Katarzynę i A.W.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. jako organ II instancji podzieliło pogląd wyrażony w poprzedniej decyzji, iż błędna wykładnia bądź niewłaściwe zastosowanie przepisu może stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji wyłącznie w sytuacji stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Pojęcie "rażące naruszenie prawa" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podlega ścisłej wykładni. Powtórzono rozważania dotyczące rażącego naruszenia prawa. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że Burmistrz G. w swojej decyzji wydanej w dniu (...) lipca 2012 r., nr (...) nie naruszył w sposób rażący przepisu art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 u.ś.r., z uwagi na występujące rozbieżności w interpretacji tych przepisów. Następnie powtórzono przeciwstawne interpretacje ww. przepisów wskazując, że według jednego z poglądów dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego przysługuje do każdego z przyznanych zasiłków rodzinnych - czyli na każde dziecko oddzielnie. Natomiast według odmiennego poglądu dodatek ten przysługuje w jednej tylko wysokości (...) niezależnie od liczby dzieci, na które został przyznany zasiłek rodzinny.

W takiej sytuacji wobec występowania rozbieżności interpretacyjnych przyjęta interpretacja przepisów składających się na podstawę prawną nie stanowi przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w dniu 6 lutego 1995 r. sygn. II SA 1531/94 zastosowanie przy wydawaniu decyzji administracyjnej jednej z możliwych interpretacji niejednoznacznych w swej treści przepisów prawa nie może być uznane za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (podobnie wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., sygn. II SA 1642/94, Prok. I Pr. 1995). A zatem jeśli treść przepisu prawa jest niejednoznaczna i dopuszcza możliwość rozbieżnej jego interpretacji, to wybór jednej z nich nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nawet wówczas, gdy zostanie ona później uznana za nieprawidłową albo, co zdarza się częściej, inna interpretacja zostanie uznana za słuszniejszą.

Wobec powyższego wskazano, że w omawianej sprawie po ponownym jej rozpatrzeniu zachodzi brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza G. o nr (...) wydanej dnia (...) lipca 2012 r.

Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu L.W. wnosząc o jej uchylenie.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.

art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że w niniejszej sprawie powyższy przepis nie znajduje zastosowanie,

2.

art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w istniejącym stanie faktycznym, tj nie uwzględnienia słusznego interesu obywatela,

3.

art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w istniejącym stanie faktycznym, tj prowadzenia postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów Państwa.

Skarżący powołał się uchwałę 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt. 1 OPS 15/13, gdzie wskazano, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Wyrok ten w ocenie skarżącego uzasadnia żądanie stwierdzenia nieważności ww. decyzji naliczającej dodatek w sposób odmienny - jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazał także, że stanowisko przedstawiane przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza G. zostało poparte przez Miejsko-Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G., co podkreśla że decyzja podjęta przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób jaskrawy i ewidentny narusza słuszny interes obywatela i zaufanie do organów administracji będących podstawowymi zasadami kierującymi postępowaniem administracyjnym.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Dodatkowo wyjaśniono, że uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie 7 sędziów NSA z dnia 26 czerwca 2014, o sygn. I OPS 15/13 rozstrzygająca tę kwestię jednoznacznie, nie ma w tej sprawie zastosowania, ponieważ sprawa niniejsza dotyczy czasookresu sprzed tego orzeczenia (tekst jedn.: okresu od 1 sierpnia 2012 do 31 października 2012 r.).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna, aczkolwiek z przyczyn odmiennych niż wskazane w skardze.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.- dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując analizy akt sprawy Sąd orzekający dostrzegł, że w składzie orzekającym Kolegium wydającym zarówno decyzję w I instancji, jak i w II instancji, sprawozdawcą była H.Z.J. Zaistniała więc sytuacja, że ten sam członek składu orzekającego SKO w L. brał udział w wydaniu decyzji, która została uchylona, a następnie członek ten po jej uchyleniu ponownie był w składzie wydającym kolejną decyzję w sprawie i to decyzję kontrolującą poprzednia decyzję. Należało więc rozważyć, czy doszło do naruszenia normy art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w sprawie w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane są w tej materii dwa przeciwstawne stanowiska.

Według pierwszego z nich wyłączenie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma miejsca przy rozpatrywaniu sprawy przez ten sam skład osobowy organu kolegialnego, jeżeli wcześniejsze rozstrzygnięcie tego składu było objęte skargą sądowoadministracyjną, a sąd dokonując jego kontroli, uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. (tak np. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 października 2013 r., sygn. II SA/Rz 738/13 publ. LEX nr 1390296, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2014 r. o sygn.II SA/Gd 226/14, publ. LEX nr 1485683) Na poparcie tego poglądu argumentuje się, że zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Wynikający z tego przepisu obowiązek wyłączenia pracownika dotyczy tylko sytuacji, gdy decyzja, przy wydaniu której uprzednio dany pracownik uczestniczył - a więc decyzja "zaskarżona" - poddawana jest następnie kontroli. Czy to w postępowaniu zwykłym (w toku instancji albo na podstawie art. 127 § 3 k.p.a.), czy nadzwyczajnym (w trybie wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji). Nie odnosi się natomiast do sytuacji, gdy w wyniku zastosowania kompetencji kasacyjnych przez organ odwoławczy (art. 138 § 2 k.p.a.) albo sąd administracyjny (art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi, który wydał uchyloną decyzję. Uchylenie decyzji nie może powodować - gdy sprawa ponownie wróci do organu decyzyjnego - zakazu wykonywania czynności w toczącym się postępowaniu przez tych pracowników, co poprzednio, skoro w takiej sytuacji nie kontrolują oni prawidłowości własnej decyzji. (tak WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 5 marca 2014 r. o sygn.IV SA/Po 1084/13, publ. LEX nr 1444026, a także wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 października 2014 r., o sygn.I SA/Kr 230/14, publ. LEX nr 1533458)

Według poglądu przeciwnego wydanie zaskarżonej decyzji przez tą samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia, stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 27 § 1 k.p.a., co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (tak wyrok WSA w W-wie z dnia 20 sierpnia 2013 r. I SA/Wa 1233/13, Lex nr 1366891, wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 96/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 maja 2014 r., o sygn. IV SA/Po 185/14, publ. CBOSA)

Pogląd ten jest uargumentowany tym (patrz: wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn.I OSK 96/13, publ. LEX nr 1601664), że celem instytucji prawnej wyłączenia organu jest zapewnienie realizacji zasady prawdy obiektywnej przez stworzenie warunków do rozpoznania i rozstrzygania sprawy przez pracownika organu administracji lub sam organ. Instytucja ta ma na celu urzeczywistnienie, na gruncie postępowania administracyjnego, zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa (por. W. Chróścielewski, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 sygn. akt II GPS 2/06, ZN NSA nr 3 (12)/2007, s. 137). Instytucji prawnej wyłączenia pracownika organu należy więc przypisać dwie funkcje: funkcję obiektywizmu postępowania i funkcję pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Pierwsza ze wskazanych funkcji ma służyć temu, aby osoby, które rozstrzygają w sprawie, kierowały się tylko przepisami prawa i zebranym materiałem dowodowym. Rozstrzygnięcie to ma być zgodne z prawem i oparte na dowodach obrazujących rzeczywisty stan sprawy. Działanie takie sprzyja realizacji drugiej funkcji, czyli pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa. Obywatele muszą mieć pewność, że rozstrzygnięcia są podejmowane przez osoby, które opierają się na zebranym w sprawie materialne dowodowym oraz kierują się tylko przepisami prawa, a nie na przykład stanowiskiem uprzednio wyrażonym w sprawie.

W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt P 57/07 orzeczono, że art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a., w zakresie, w jakim nie wyłącza się członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, był niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji. Przedmiotowy wyrok został zrealizowany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 z późn. zm.). Zgodnie z nowym brzmieniem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że przepis ten, zgodnie z art. 27 § 1 k.p.a., dotyczy również członków organów kolegialnych, a więc także członków Samorządowych Kolegiów Odwoławczych. Ustawodawca rozróżnił dwie sytuacje: gdy członek organu brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji (art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a.) oraz gdy brał udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 27 § 1a k.p.a.). Udział w wydaniu zaskarżonej decyzji dotyczy sytuacji, w której członek organu kolegialnego brał udział w wydaniu decyzji przez organ I instancji lub brał udział w wydaniu decyzji drugoinstancyjnej, która została uchylona i ponownie sprawa stała się przedmiotem rozstrzygania przez ten organ kolegialny (por. A. Plucińska - Filipowicz Komentarz do zmiany art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 2011). Przyjmuje się, że omawiana przesłanka wyłączenia członka Kolegium ma charakter bezwzględny i nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie sprawy. (tak wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 lutego 2014 r., sygn.I OSK 2771/12, publ. LEX nr 1449906, skład orzekający Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak. Sędziowie: NSA Jan Paweł Tarno, del. WSA Mirosław Gdesz (spr.).

Sąd orzekający aprobuje drugi z przedstawionych wyżej poglądów, co w konsekwencji prowadzi do przyjęcia, iż w rozpatrywanym przypadku organ odwoławczy dopuścił się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1a k.p.a. Zaistniała więc przesłanka do wznowienia postępowania, określona w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., co skutkowało przyjęciem, że na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b p.p.s.a. zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.