IV SA/Po 494/16 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2414120

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2017 r. IV SA/Po 494/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 494/16 w sprawie ze skargi R. P. i M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego i warunków zabudowy postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. odrzucił skargę R. P.

Zażalenie na powyższe postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2017 r. sygn. akt II OZ 166/17.

Prowadząc dalej postępowanie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2017 r. odrzucił skargę M. P., odrzucił wniosek R. P. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na zrządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, oraz odrzucił zażalenie R. P. na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

R. P. działając w imieniu własnym wraz z zażaleniem na powyższe postanowienie złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i radcy prawnego (k.271-272 akt), który ponownie w imieniu własnym złożony został w formularzu z dnia (...) czerwca 2017 r.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2017 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy.

Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie wniósł skarżący.

Postanowieniem z dnia 25 lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu sprzeciwu, odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy.

Postanowieniem z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1453/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższe postanowienie wskazując, iż w sprawie winien znaleźć zastosowanie 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej p.p.s.a.) w brzmieniu obowiązującym od (...) sierpnia 2015 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.).

Wniesienie sprzeciwu nie ma charakteru anulacyjnego, ale powoduje kontrolę postanowienia referendarza co do jego zgodności z prawem. Procedując w zgodzie z powyższymi zasadami sąd kontroluje prawidłowość rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również przedstawione dokumenty na ich poparcie, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym powyżej przepisie.

Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę w tym zakresie.

Ponadto wskazać należy, że prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu wyrażonej w art. 45 Konstytucji RP i ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej stronom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi.

W niniejszej sprawie należy również pamiętać, że sprawa z wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w niniejszym postępowaniu została już rozstrzygnięta prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia (...) listopada 2016 r. przyznającym R. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia (...) lipca 2016 r. i odmawiającym przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu powyższego postanowienia wskazano, iż powodem przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu było uniemożliwianie przez skarżącego prawidłowego procesowania w sprawie. Sąd uznał jednak, że nie zmienia to faktu, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania Sąd odmówił zatem skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, jak również zwolnienia od ponoszenia dodatkowych kosztów postępowania innych niż wskazany w sentencji postanowienia wpis od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia (...) lipca 2016 r.

Pomimo tej treści rozstrzygnięcia skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie przedstawiając żadnych szczegółowych informacji dotyczących swej sytuacji finansowej. Również we wniesionym sprzeciwie skarżący nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających wniosek. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ponowne żądanie przyznania prawa pomocy nie aktualizuje obowiązku w zakresie ponownego wzywania strony do uzupełnienia informacji o jego aktualnej sytuacji. To bowiem na stronie, w sytuacji żądania zamiany postanowienia, spoczywa obowiązek wykazania, że doszło do zamiany okoliczności sprawy, przemawiającej za zmianą wydanego w sprawie postanowienia.

Okoliczności tych jednak wnioskodawca nie wykazał. W ocenie orzekającego w sprawie referendarza wnioskodawca w dalszym ciągu nie ujawnia bowiem źródeł swoich dochodów. Konsekwentnie odmawiając wyjawienia źródeł dochodów uniemożliwia zbadanie, czy rzeczywiście uległy zmianie okoliczności i obecnie nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i niezbędne jest ustanowienie mu pełnomocnika z urzędu. Podobnie jak poprzednio wnioskodawca powołuje się enigmatycznie na brak jakichkolwiek środków finansowych i majątku, zadłużenie oraz rozstrój zdrowia. Podkreślić przy tym należy, iż żadna z tych okoliczności nie została w należyty sposób udokumentowana. Działania skarżącego nadal nie pozwalają zatem na kompleksową ocenę jego sytuacji majątkowej. Nadal nieznane pozostają również m.in. źródła utrzymania koniecznego i ich rozmiary, nieznana pozostaje także struktura i charakter wskazanego zadłużenia.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie wskazuje na zmianę okoliczności przemawiającą za przyznaniem prawa pomocy.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1-3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.