Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 675207

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 6 lipca 2010 r.
IV SA/Po 349/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Damian Mataczyński (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia (...) marca 2010 r. nr (...) w przedmiocie zaopiniowania projektu postanawia odmówić prawa pomocy

Uzasadnienie faktyczne

P.S. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł wniósł o przyznanie prawa pomocy w całości. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał się na załączone dokumenty (t.j. oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania złożone w Sądzie Okręgowym w P., zaświadczenie Burmistrza Gminy M. o powierzchni gospodarstwa rolnego, raport indywidualny gospodarstwa rolnego za rok 2009), z których wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z trójką synów, a ich źródłem utrzymania jest gospodarstwo rolne. Skarżący posiada dom o pow. (...) m2 oraz budynki związane z prowadzonym gospodarstwem rolnym (stodoła - magazyn - garaż o pow. (...) m2, chlewnię (...) m2, oborę - (...) m2 i szopę (...) m2). Określając swą sytuację majątkową wnioskodawca wskazał na wydatki związane z opłatami za telefon, energię elektr., gaz butlowy, paliwa, nawozy, środki ochrony roślin, materiał siewny - w ramach gospodarstwa rolnego.

Sąd celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 16 czerwca 2010 r. (odebranym w dniu 18 czerwca 2010 r. - k.39 akt) wezwał go do przedłożenia wyciągów z posiadanych kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego za okres ostatnich 6 miesięcy, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), wskazanie posiadanych pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.) oraz podanie dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego aktualnej skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych), wskazać należy również czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej (jeżeli tak to należy podać wysokość dofinansowania).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, iż rachunki za energię elektryczną są wliczone w działalność rolniczą a zestawienie wydatków i rentowności gospodarstwa zostały przekazane do Sądu. W związku z kosztami związanymi z wykonaniem ksero, dojazdem na pocztę do Krajkowa i wysłaniem listu, wnioskodawca nie przesłał żadnych dokumentów i wniósł o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy na podstawie dokumentów przesłanych wraz z formularzem wniosku.

W związku z powyższym stwierdzić należy, iż na podstawie art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata. Z kolei prawo pomocy z zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zgodnie z którymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności.

Mając na względzie fakt, iż prawo pomocy jest formą dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w procesie, uwzględniając nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - konieczne jest dokładne ustalenie faktycznej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., sygn. akt II FZ 214/07, niepubl.), celem stwierdzenia, czy rzeczywiście potrzebuje on wsparcia ze strony Państwa, bez którego nie mógłby korzystać ze swojego konstytucyjnego prawa do sądu. Uwzględniając wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy oczywistym jest, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy możliwa jest weryfikacja danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Stąd też - w przypadku gdy oświadczenia zawarte we wniosku budzą wątpliwości lub okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony oraz jej stanu rodzinnego - stosownie do art. 255 p.p.s.a., Strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Powołany przepis wprost upoważnia do żądania dokumentów lub oświadczeń, pozwalających na zbadanie oświadczeń strony w zakresie jej sytuacji materialnej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnym było wezwanie skarżącego gospodarstwo rolne o powierzchni (...) ha o przedłożenie dokumentacji (wyciągów z posiadanych kont bankowych, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych i wskazania posiadanych pojazdów mechanicznych) pozwalającej na celu ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Powyższe było tym bardzie uzasadnione, iż przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja w tym w szczególności raport indywidualny gospodarstwa rolnego za 2009 r. wskazuje na znaczny rozmiar prowadzonej produkcji rolnej. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż wnioskodawca posiada grunty rolne o pow. (...) zł. znaczną ilość trzody chlewnej (oscylującą w 2009 r. pomiędzy 94 a 60 sztuk). Powyższe wskazuje, iż nieuzasadnionym jest zaliczenie wnioskodawcy do grupy osób wymagających pomocy Państwa w formie przyznania prawa pomocy. Dodatkowo wskazać należy, iż wnioskodawca pomimo wezwania nie przesłał dokładnych danych dotyczących jego sytuacji finansowej (stan konta) i bieżącej sytuacji w gospodarstwie rolnym (aktualny stan produkcji rolnej). W związku z powyższym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi bowiem wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.