Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2724057

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 3 lipca 2019 r.
IV SA/Po 310/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak.

Sędziowie WSA: Józef Maleszewski, Asesor sądowy Katarzyna Witkowicz-Grochowska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi N. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) stycznia 2019 r., nr (...) w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy (...) z dnia (...) października 2018 r. nr (...)

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 264/18 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z (...) grudnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy (...) z (...) października 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania N. R. świadczenia wychowawczego na córkę A. R. Sąd I instancji wskazał, że rzeczą organów będzie przede wszystkim poczynienie ustaleń faktycznych pozwalających na rozstrzygnięcie co do tego, jakie osoby winne być zaliczone do rodziny Skarżącej w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w (...), wskazując na upoważnienie Wójta Gminy (...), po ponownym rozpoznaniu wniosku N. R. z dnia (...) sierpnia 2017 r. decyzją z dnia (...) października 2018 r. na podstawie art. 1, art. 2, art. 4, art. 5, art. 7, art. 9, art. 10, art. 13, art. 15, art. 18, art. 20, art. 21, art. 27, art. 28 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851) oraz Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki społecznej z 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i tryby postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia wychowawczego (...) (Dz. U. z 2017 r. poz. 1465) odmówił N. R. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na córkę A. R.

Organ po ponownym rozpoznaniu sprawy uzupełnił materiał dowodowy i stwierdził, iż w niniejszej sprawie zachodzą wyjątkowe okoliczności powodujące aby do składu rodziny podanego we wniosku nie wliczać P. R. i przyjąć dwuosobowy skład rodziny wnioskodawczyni: N. R. oraz A. R.

W odwołaniu od decyzji N. R. wniosła o przyznanie świadczenia wychowawczego podkreślając, że jest mężatką, nie ma orzeczonej separacji sądowej ani rozwodu i wobec tego zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci dochód rodziny winien być podzielony przez trzy osoby. Ponadto zarzuciła organowi I instancji, że nie wskazał należycie na istniejące wyjątkowe okoliczności, na podstawie których skład jej rodziny został ustalony z użyciem określenia "odpowiednio" z art. 2 pkt 16 ustawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z (...) stycznia 2019 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że podstawą ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia (...) października 2017 r. do dnia (...) września 2018 r. jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku 2016 r.

W toku postępowania organ I instancji ustalił na podstawie danych o dochodach w systemie informatycznym Ministerstwa Finansów i informacji z systemu ZUS o wysokości odprowadzonych składek zdrowotnych, że w roku kalendarzowym 2016 r. dochód rodziny wnioskodawczyni stanowił kwotę (...) zł tj. dochód N. R. w kwocie (...) zł (po odliczeniu należnego podatku i składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne) oraz dochód córki A. R. w kwocie (...) zł z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dochód dwuosobowej rodziny w przeliczeniu miesięcznym wyniósł (...) zł, a na jedną osobę to kwota (...) zł.

Następnie Kolegium wskazało, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do wykładni przepisu art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowi, że rodzina oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna (...). Nie można bowiem poprzestawać na literalnym uwzględnieniu w każdych okolicznościach, że małżonkowie tworzą jedną rodzinę, a w konsekwencji - bez względu na okoliczności faktyczne - doliczać do dochodu rodziny dochodów małżonka Wnioskodawcy. Taka wykładnia wskazanego przepisu - w przypadku, gdy osoba wnioskująca o świadczenie wychowawcze, z uwagi na sytuację faktyczną rodziny, nie tworzy rodziny ze swoim małżonkiem - byłaby wadliwa. Należy bowiem uwzględniać także stan, w którym strona, mimo pozostawania w związku małżeńskim, samodzielnie wychowuje dzieci i składa wniosek o przyznanie na nie świadczenia wychowawczego.

Kolegium zauważyło, że w orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że w ramach ustalania członków rodziny zwrot "odpowiednio", jakiego użył ustawodawca w art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, podobnie jak w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zobowiązuje organ rozpatrujący wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego do rozważenia w ramach ustalania stanu faktycznego sprawy, które z wymienionych w art. 2 pkt 16 osób należy zaliczyć do rodziny wnioskodawcy. Ustawodawca zobowiązał organ do analizy tej kwestii w odniesieniu do każdej konkretnej sprawy właśnie poprzez użycie słowa "odpowiednio", najwyraźniej uznając, że możliwe komplikacje stosunków rodzinnych nie są materią, którą można i należy regulować sztywno i kazuistycznie, co w ostateczności umożliwia w wyjątkowych okolicznościach sprawy pominięcie małżonka wnioskodawczyni.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika zdaniem Kolegium, że mąż wnioskodawczyni P. R. mieszka pod innym niż wnioskodawczyni adresem, u swojej matki od lutego 2017 r. Ponadto jak wynika z wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego P. R. figuruje jako członek rodziny wspólnie z matką. Wcześniej zamieszkiwał w (...) z konkubiną około 5 lat. O fakcie niezamieszkiwania P. R. wspólnie z rodziną świadczy również skierowane wezwanie w celu złożenia wyjaśnień mających wpływ na ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz córki na adres wnioskodawczyni, które nie zostało odebrane przez męża odwołującej się i powróciło do organu z adnotacją "adresat nie zamieszkuje pod wskazanym adresem".

W dniu (...) sierpnia 2018 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy z N. R., w trakcie którego oświadczyła, że od 6 lat nie mieszka z mężem, nie ma jednak orzeczonego rozwodu ani separacji, ma zasądzone alimenty w kwocie (...) zł miesięcznie, których od męża nie otrzymuje. Ponadto wskazała, że nie utrzymuje on żadnych kontaktów z córką. Zdaniem Kolegium, skoro mąż N. R. ma ustalony w ugodzie sądowej obowiązek alimentacyjny na rzecz córki, to nie wchodzi wraz z nią w skład jednej, prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe rodziny. Całość materiału dowodowego przekonuje zatem, że zgodnie z ustawową definicją rodziny, w skład rodziny N. R. wchodzi wyłącznie córka A. R.

Prawidłowo zatem, w ocenie Kolegium organ I instancji przyjął, że z powodu przekroczenia kryterium dochodowego wnioskodawczyni nie przysługuje świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko - na córkę A. R.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożyła N. R. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie właściwej wykładni art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż wnioskodawczyni jako matka samotnie wychowująca dziecko jest uprawniona do świadczenia wychowawczego. Nadto wniosła o zasądzenie należnego świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy (...) i (...) oraz rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. Ewentualnie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 4, 13, 16, art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz art. 3 pkt 1 lit. a, b c ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także art. 2 pkt 12 ustawy z (...) września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że błędnie organy obu instancji nie uwzględniły jej męża jako członka rodziny poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 2 pkt 16, art. 2 pkt 1 i 2 oraz 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Podnosiła, że bez znaczenia jest fakt wspólnego gospodarowania, decydujący jest status prawny. Małżonkowie niezależnie od panujących między nimi stosunków są członkami rodziny.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wskazaną w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona.

W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że w myśl art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), dalej "p.p.s.a." ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W konsekwencji dyspozycja zawarta w art. 153 p.p.s.a. wyznacza obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, ciążący na organie administracji publicznej i sądzie. Naruszenie przez organ administracji publicznej normy z art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Związanie oceną prawną wyrażoną w treści prawomocnego orzeczenia oraz wskazaniami, co do dalszego postępowania dotyczy zarówno organu administracji publicznej, jak i Sądu ponownie rozpoznającego przedmiotową sprawę.

Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że w istocie w niniejszym postępowaniu Sąd ponownie rozpoznający sprawę ogranicza swoja kontrolę do tej części postępowania, która został ponowiona przez organy po wyroku Sądu uchylającego zaskarżoną decyzję. W tym też zakresie, Sąd dokonawszy kontroli uwzględnienia przez organ odwoławczy wskazań co do dalszego postępowania wynikających z powyższego wyroku, stwierdził, że wytyczne te nie zostały przez organ prawidłowo wykonane.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 264/18 uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z (...) grudnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy (...) z (...) października 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania N. R. świadczenia wychowawczego. Sąd w uzasadnieniu wyraził pogląd, prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny, jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem małżonkowie - niezależnie od panujących między nimi stosunków - są członkami rodziny (wyr. NSA z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2956/106, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Jakkolwiek Sąd podkreślił, że w wyjątkowych okolicznościach możliwe jest pominięcie małżonka, jako członka rodziny. Sąd orzekający w niniejszej sprawie ocenił, że wyjątkowo możliwa jest sytuacja, w której rodzic wnioskujący o świadczenie wychowawcze nie ma orzeczonej separacji lub rozwodu, ale małżonek tego rodzica nie zostanie uznany za członka rodziny - w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego.

Nadto, Sąd stwierdził, że obie wydane w sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem w sprawie nie został należycie zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy. Sąd wskazał ponadto, że materiał dowodowy załączony do skargi nie pozwolił na stwierdzenie, czy w sprawie wszczętej wnioskiem N. R. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego występują wyjątkowe okoliczności, uzasadniające pominięcie małżonka Skarżącej (i jego dochodów), przy ustalaniu dochodu rodziny. Sąd podkreślił, że co do zasady organ nie może ustalać składu rodziny z pominięciem małżonka osoby, która złożyła wniosek. Chcąc ustalić skład rodziny z pominięciem małżonka wnioskodawcy organ administracji musi należycie wykazać, że w sprawie istnieją wyjątkowe okoliczności, na podstawie których skład rodziny zostanie ustalony z użyciem określenia "odpowiednio" z art. 2 pkt 16 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

Sąd zarzucił także, że organy administracji nie dołączyły do akt sprawy wszystkich dokumentów, którymi dysponowały przy wydawaniu swoich decyzji. W aktach sprawy nie ma wywiadu środowiskowego, którego przeprowadzenie - zdaniem Skarżącej bezpodstawne - zostało zarzucone w skardze. Organ wyższego stopnia ograniczył się do stwierdzenia, że mąż Skarżącej jest zobowiązany do alimentacji córki i skoro nie przeznacza swoich dochodów na utrzymanie Skarżącej i wspólnej córki, to nie ma podstaw by mąż Skarżącej był wliczany do jej rodziny.

Dokonując kontroli sprawy po ponownym jej rozpoznaniu przez organy administracji obu instancji, Sąd stwierdza, że organ I instancji wykonał wskazania Sądu w zakresie uzupełnienia postępowania dowodowego. Akta sprawy zostały uzupełnione o: oświadczenie matki P. R. o wspólnym zamieszkiwaniu, wezwanie pracownika GOPS do stawiennictwa w sprawie niealimentacji dotyczącej P. R. podejrzanego o przestępstwo z art. 209 § 1 k.k., wywiad środowiskowy na okoliczność sprawowania opieki na dzieckiem, wezwanie P. R. do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu wraz ze zwrotem korespondencji z adnotacją "adresat nie mieszka pod wskazanym adresem".

Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę organy jednak prawidłowo nie zastosowały się do poglądu prawnego wyrażonego przez Sąd poprzednio rozpoznający sprawę. Sąd powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyr. z 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2956/16, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyraźnie wskazał, że bez znaczenia dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny, jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Zatem małżonkowie - niezależnie od panujących między nimi stosunków - są członkami rodziny. Ta okoliczność przesądza zatem o konieczności włączenia męża skarżącej do członków rodziny wnioskodawczyni w sprawie o przyznanie świadczenia wychowawczego na podstawie przepisów ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2018 r. poz. 2134 z późn. zm., dalej "u.p.p.w.d.").

Bezsporne jest zatem w niniejszej sprawie, że węzeł małżeński między wnioskodawczynią a jej mężem nadal istnieje - nie orzeczono rozwodu ani separacji sądowej. Tymczasem organy I i II instancji wbrew powyższemu poglądowi odnoszą się do kwestii braku wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania, z których to okoliczności faktycznych wywodzą, że mąż wnioskodawczyni nie stanowi członka jej rodziny.

Sąd ponownie podkreśla, że pojęcie rodziny zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., zgodnie z którym ilekroć mowa w tej ustawie o rodzinie, oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna (...); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji, lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Z powyższej definicji oraz wykładni tego przepisu zaprezentowanej przez NSA wynika, że w pierwszej kolejności członków rodziny stanowią małżonkowie powiązani węzłem prawnym. Poglądem tym, w myśl art. 153 p.p.s.a. związane są organy administracji ponownie rozpatrujące oraz Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę.

Błędnie zatem upatrują organy administracji I i II instancji podstawę odmowy przyznania wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego na córkę w okolicznościach faktycznych nieprowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego i braki zamieszkiwania z mężem wnioskodawczyni.

Sąd w wyroku z 30 maja 2018 r. jednocześnie wskazał, że ramach ustalania członków rodziny zwrot "odpowiednio", jak to ujął ustawodawca w art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w niniejszej sprawie: w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.), umożliwia w wyjątkowych okolicznościach sprawy pominięcie małżonka. W ocenie Sądu wyjątkowo możliwa jest sytuacja, w której rodzic wnioskujący o świadczenie wychowawcze nie ma orzeczonej separacji lub rozwodu, ale małżonek tego rodzica nie zostanie uznany za członka rodziny - w sprawie dotyczącej przyznania świadczenia wychowawczego. Rola organów ponownie rozpoznających sprawę było zatem ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie takie wyjątkowe okoliczności mają miejsce i uzasadniają wyłączenie męża wnioskodawczyni z grona członków rodziny.

W ocenie Sądu organy administracji obu instancji takich szczególnych okoliczności nie wskazały.

Nie można za takie uznać faktu samego braku wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania, o czym była mowa powyżej.

Okolicznością wyłączającą małżonka skarżącej z członków rodziny nie może być także brak pokrywania przez niego kosztów utrzymania córki, mimo zasądzonych alimentów orzeczeniem sądu powszechnego w kwocie (...) zł miesięcznie. Konsekwentnie, nie jest zatem wyjątkowym przypadkiem fakt uzyskiwania przez córkę skarżącej świadczenia alimentacyjnego z funduszu alimentacyjnego. Nadto, wprawdzie toczy się postępowanie karne przeciwko mężowi wnioskodawczyni, ale w zakresie niealimentacji, a nie przemocy domowej, który to właśnie przypadek należałoby uznać za okoliczność wyłączającą męża wnioskodawczyni w kręgu członków rodziny z samej istoty takiego czynu karalnego. Tak też przyjął NSA w powołanym wyżej wyroku w sprawie o sygnaturze akt I OSK 2956/16. Tymczasem w niniejszej sprawie brak jakichkolwiek przesłanek wskazujących na okoliczności przemocy w rodzinie, które uzasadniałyby wyłączenie męża skarżącej z członków jej rodziny.

Organy podnosiły także kwestię wspólnego gospodarowania męża skarżącej z jego matką, skutkiem czego uzyskuje ona dodatek mieszkaniowy. W tym miejscu wskazać należy, że z ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych Dz. U. z 2017 r. poz. 180) wynika, że odrębnie reguluje ona przesłanki i tryb postępowania w celu otrzymania dodatku mieszkaniowego. Zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkowych mieszkaniowych świadczenie to przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8 tej ustawy. Ustawa ta posługuje się zatem innym pojęciem "gospodarstwa domowego" przez które rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby (art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych). Wynika z przepisu tego, że przesłanka wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania jest kluczowa przy ubieganiu się o powyższy dodatek mieszkaniowy i przy tym odmienna od tych przesłanek jakie regulują pojęcie rodziny na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.

W ocenie Sądu, mając powyższe na uwadze, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, organy nie wskazały przypadków, z których można by wywodzić szczególne okoliczności o jakich mowa w świetle wykładni pojęcia rodziny wskazanego w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., uzasadniających wykluczenie męża skarżącej z grona członków jej rodziny.

Nadto, Sąd mając na uwadze pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku NSA z 10 stycznia 2018 r. wskazuje także, że przy odpowiednim ustalaniu członków rodziny, jak wymaga tego art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych (tu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.), nie można w ramach wykładni systemowej pominąć wyższorzędnych przepisów Konstytucji. Należy zatem zauważyć, że zgodnie z jej art. 18 Konstytucji małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 47 Konstytucji każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Szczególnie istotne znaczenie w procesie wykładni w sprawie ma wreszcie art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji, zgodnie z którymi "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa."

W ocenie Sądu, nie do pogodzenia ze wskazanymi przepisami Konstytucji byłoby uznanie w sprawie, że córka wnioskodawczyni nie mogłaby liczyć na wsparcie finansowe ze strony Państwa tylko dlatego, że jej ojciec i mąż wnioskodawczyni faktycznie opuścił rodzinę i z nią nie zamieszkuje. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że w okolicznościach niniejszej sprawie zastosować należy taką wykładnię przepisów art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., która doprowadzi do uwzględnienia męża skarżącej w gronie członków jej rodziny, bowiem brak jest szczególnych okoliczności nakazujących wyłączenie męża skarżącej w tego kręgu.

Wobec powyższego ponownie rozpatrując niniejszą sprawę i zaliczając męża skarżącej jako członka jej rodziny, organy administracji ustalą dochód rodziny wnioskodawczyni uwzględniając dochody jej męża w roku 2016. Wskazać bowiem skarżącej należy, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów wszystkich członków rodziny (art. 2 pkt 4 u.p.p.w.d.). W myśl art. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a (art. 2 pkt 2 u.p.p.w.d.). Skoro męża skarżącej uznać należy za członka jej rodziny, to do jej dochodów doliczyć należy dochody męża osiągnięte we wskazanym okresie i następnie tak wyliczony dochód podzielić przez troje członków rodziny. Dopiero tak ustalony dochód rodziny, jeżeli w przeliczeniu na osobę nie przekroczy kryterium dochodowego (...) zł, uzasadniać będzie przyznanie wnioskodawczyni świadczenia wychowawczego na córkę w okresie zasiłkowym (...) objętym niniejszym postępowaniem. Sąd nie mógł zatem uczynić zadość żądaniu skarżącej i przyznać jej już na tym etapie świadczenia wychowawczego za pierwszy okres zasiłkowy. Ostateczne ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego wymaga bowiem dalszych działań ze strony organu I instancji.

Nie przesądzając zatem ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy zasadne jest wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. Organy dopuściły się bowiem naruszania art. 153 p.p.s.a. oraz przepisów prawa materialnego art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., które miało wpływ na wynik sprawy.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie przede wszystkim zastosowanie się zgodnie z art. 153 p.p.s.a. do wytycznych wyroku WSA w Poznaniu z 30 maja 2018 r. (sygn. akt IV SA/Po 264/18) oraz wytycznych zawartych w niniejszym wyroku Sądu i zaliczenie męża skarżącej do jej rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., następnie ponowne przeliczenie dochodów rodziny i ustalenie, czy mieszczą się one w kryterium dochodowym warunkującym przyznanie świadczenia wychowanego na pierwsze dziecko.

Wskazać przy tym należy, że kolejny okres zasiłkowy (...) objęty jest odrębną decyzją organów administracji w przedmiocie świadczenia wychowawczego i podlega rozpoznaniu przez tutejszy Sąd w sprawie o sygnaturze akt IV SA/Po 309/19, w której Sąd dokona odrębnej oceny zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia organów administracji publicznej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.