Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1777252

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 18 sierpnia 2015 r.
IV SA/Po 146/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. P. na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia (...) stycznia 2015 r., nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) lutego 2015 r. W. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia (...) stycznia 2015 r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia (...) kwietnia 2015 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy.

Po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł skarżący złożył ponowny wniosek przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia (...) maja 2015 r. i złożonym następnie formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jego sytuacja pogorszyła się. Wnioskodawca powołał się przy tym na okoliczność, iż jest inwalidą i nie ma w obecnym okresie żadnych dochodów, ma natomiast obowiązki płatnicze (w tym alimentacyjne). Dodatkowo skarżący wskazał, iż jego matka coraz bardziej podupada na zdrowiu i posiada skierowania na leczenie operacyjne. Uwzględniając powyższe okoliczności skarżący wskazał, iż odmowa przyznania mu prawa pomocy oznaczać będzie w praktyce pozbawienie go prawa do Sądu.

Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 lipca 2015 r. odmówiono skarżącemu przyznania wnioskowanego prawa pomocy.

W dniu (...) kwietnia 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw na powyższe postanowienie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej jako p.p.s.a.), wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony podlega rozpoznaniu na nowo.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 p.p.s.a. ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w powołanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa.

W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Zgodnie z art. 245 § 1-3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).

Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.

W rozpoznawanej sprawie - zdaniem Sądu - wnioskodawca nie wykazał należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11).

W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, stosownym pismem wezwano wnioskodawcę do złożenia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy - dodatkowych dokumentów pozwalających na pełną ocenę jego sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

skarżący został wezwany do przedłożenia wyciągów z kont bankowych oraz lokat i kart kredytowych należących do skarżącego i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe za okres ostatnich 6 miesięcy, wskazania osób prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe wraz z podaniem informacji dotyczących ich dochodu i majątku, wyjaśnienia co stało się z majątkiem deklarowanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy rozpoznanym postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r. w tym w szczególności domem i gospodarstwem rolnym, w przypadku sprzedaży, darowizny lub dzierżawy należy powyższe udokumentować (np. aktem notarialnym), podania szczegółowych informacji dotyczących prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali oraz dochodu z produkcji rolnej, określenia kwoty stałych wydatków miesięcznych (np. prąd, gaz, leki itp.), przedłożenia zestawienia pojazdów mechanicznych użytkowanych w gospodarstwie domowym z podaniem marki pojazdu, pojemności silnika i szacunkowej wartości, udokumentowania wysokości należności aktualnie egzekwowanych od wnioskodawcy, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2015 r. oraz przesłania szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat.

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia (...) czerwca 2015 r. wyjaśnił, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką będącą na emeryturze i czekającą na operację. Wnioskodawca wyjaśnił, iż nadal jest właścicielem domu i gospodarstwa rolnego nastawionego na produkcję roślinną, z którego dochodu skarżący nie jest w stanie określić, gdyż nie wie jaki i za ile będzie zbiór. Przedstawiając swa sytuację materialną skarżący ujawnił wydatki miesięczne na ubezpieczenie ((...) zł.), podatek od gruntów ((...) zł.), telefon i Internet ((...) zł.), woda i ścieki ((...) zł.), gaz ((...) zł.)prąd ((...).), leki ((...) zł.), opał ((...) zł.), alimenty ((...) zł.), jedzenie ((...) zł.), paliwo ((...) zł.), najem pracownika ((...) zł.) i naprawę maszyn ((...) zł.). Ponadto skarżący zadeklarował obowiązek ponoszenia ubezpieczeń komunikacyjnych i egzekucje komorniczą. Opisując swój stan majątkowy skarżący nie przedłożył żadnych umów kredytowych argumentując, iż wyciągi z banku są płatne oraz ujawnił posiadanie ciągnika (...). o wartości ok. 50 tys. zł. Do pisma skarżący załączył wyciąg z konta bankowego za okres 16.01.2015 - 22 czerwca 2015 r.

W ocenie Sądu udzielona przez skarżącego odpowiedź oraz nadesłany wyciąg z rachunku bankowego jest niewystarczający do dokonania pełnej oceny sytuacji majątkowej skarżącego.

Zwrócić należy uwagę, iż wnioskodawca z jednej strony podnosi brak dochodu a drugiej strony deklaruje stale miesięczne wydatki na poziomie (...) zł. Skarżący wbrew wezwaniu nie udzielił wyczerpujących wyjaśnień na wezwanie do uzupełnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Powyższe dotyczy w szczególności udokumentowania wysokości należności aktualnie egzekwowanych od wnioskodawcy, tytułów prawnych egzekwowanych należności, zastosowanych środków egzekucyjnych, a ponadto udokumentowania wysokości kwot wyegzekwowanych w okresie od 1 stycznia 2015 r. oraz przesłania szczegółowych informacji (umów kredytowych i harmonogramów spłat) dotyczących zaciągniętych kredytów w tym wysokości pożyczonych kwot, przeznaczenia kredytu i wysokości rat. Jest to nowa okoliczność, której wcześniej skarżący nie podnosił, jednak której też w ogóle nie uprawdopodobnił.

W przedmiotowej sprawie należy mieć na uwadze, iż rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym przez skarżącego w niniejszej sprawie. Wskazać należy bowiem, że prawomocnym postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu powołując się na analizę konta bankowego wskazano, iż w dniu złożenia skargi skarżący dysponował na koncie kwotą (...) zł. Powyższe było wynikiem m.in. wpływu w listopadzie 2014 r. na konto kwoty (...) zł z rozliczenia dostawy kukurydzy do (...). Dodatkowo wskazano, iż skarżący w dniu (...) lutego 2015 r. odnotował wpływ kwoty (...) zł tytułem dopłat do produkcji rolnej. Uwzględniając informacje podane we wniosku wskazano, że deklarowana przez wnioskodawcę suma miesięcznych wydatków w kwocie (...) zł przekracza deklarowane dochody w kwocie (...) zł miesięcznie. Ponadto analiza przedstawionego wyciągu z konta bankowego wskazywała, iż skarżący w okresie od 1 października 2014 r. dokonał spłat kredytów na innym koncie, z którego wyciągu nie przedstawiono na łączną kwotę (...) zł.

W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a co za tym idzie brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.