Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2720303

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 13 czerwca 2019 r.
IV SA/Po 138/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Grossmann.

Sędziowie WSA: Józef Maleszewski, Asesor sądowy Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia

1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy T. P. z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...);

2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego S. W. kwotę (...) ((...)) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy (...) z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...)

Powyższe postanowienia wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Wójt Gminy (...) postanowieniem z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) odmówił S. W. "zameldowanemu (...), ul. (...), (...)" wydania zaświadczenia potwierdzającego złożone oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

W uzasadnieniu postanowienia Wójt Gminy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że czynności sprawdzające przeprowadzone przez Gminę potwierdziły zły stan techniczny zabudowań, całkowicie eliminujący możliwość zamieszkiwania na przedmiotowej posesji. Nadto wskazano, że Starosta (...) decyzją z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...) wydał pozwolenie na rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz pięciu budynków gospodarczych pobudowanych na przedmiotowej nieruchomości, zaś Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu (...) decyzją (...) ze względu na stan techniczny nakazał zabezpieczenie zabudowań pobudowanych na nieruchomości położonej w (...) ul. (...) przed dostępem osób trzecich oraz oznakowania tablicą z informacją o wyłączeniu z użytkowania i zakazie wstępu.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. W. wskazując, że gospodarstwo rolne prowadzi od 20 lat i zamieszkuje w gminie (...) pod adresem ul. (...), (...). Miejsce wskazane we wniosku o wydanie zaświadczenia stanowi miejsce jego zameldowania przed remontem tego budynku, który obecnie wraca do użytkowania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu powyższego zażalenia, postanowieniem z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 217 oraz art. 218 k.p.a. i stwierdził, że organ wydający zaświadczenie może jedynie potwierdzić stan prawny lub fakty niebudzące wątpliwości i wynikające z prowadzonej ewidencji, rejestrów, bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, co nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco.

Dalej wskazano, że w stanie prawnym obowiązującym od 3 grudnia 2011 r. jedną z przesłanek uzyskania statusu rolnika jest zamieszkiwanie na terenie gminy, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego osoby ubiegającej się o taki status. W ocenie Kolegium Skarżący tego wymogu nie spełnia, przede wszystkim z uwagi na stan techniczny nieruchomości, w której, według jego oświadczenia rzekomo zamieszkuje. Nieruchomość ta i posadowione na niej budynki w aktualnym stanie nie nadają się do zamieszkania i gospodarowania i rzeczywiście wyglądają na opuszczone. Zdaniem Kolegium nie sposób także przyjąć, aby z wykorzystaniem takiej infrastruktury powadzona była przez Skarżącego działalność rolnicza na tej nieruchomości. Ponadto w związku ze złym stanem technicznym budynków na przedmiotowej nieruchomości żona skarżącego wystąpiła o pozwolenie na ich rozbiórkę i je uzyskała.

Odnosząc się do zarzutów zażalenia stwierdzono, że unormowanie art. 7 ust. 4 u.k.u.r. statuuje jedynie domniemanie, że miejsce zamieszkania odpowiada miejscu zameldowania na pobyt stały. Stąd, co do zasady, wystarczającym dowodem potwierdzającym zamieszkanie jest zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały. Jednakże w razie wystąpienia uzasadnionych wątpliwości co do tego, czy taka tożsamość miejsca zamieszkania i zameldowania rzeczywiście w danym przypadku zachodzi, owo domniemanie może zostać wzruszone za pomocą innych środków dowodowych (tzw. przeciwdowodów). Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie taki przeciw dowód, w postaci kilkukrotnych wizji lokalnych (kontroli) na przedmiotowej nieruchomości, został skutecznie przez organ I instancji przeprowadzony. Kolegium wskazało także, że rozpatrując zażalenie oceniło sprawę według stanu prawnego obowiązującego przed ustawą zmieniającą z 2011 r. który nie wymagał posiadania domicylu długotrwałego. W obu przypadkach przed zmianą jak i po niej nie stwierdzono spełnienia warunku domicylu. Ponadto wskazano, że art. 7 ustawy zmieniającej z 2011 r. ma zastosowanie do osób będących rolnikami indywidualnymi, przy czym zarówno wcześniej (przed 2011 r.) jak i obecnie do uznania osoby za rolnika indywidualnego jest wykazanie m.in., że prowadzi ona osobiście gospodarstwo rolne i posiada kwalifikacje rolnicze. Okoliczności powyższe w ocenie Kolegium nie zostały w tym przypadku potwierdzone.

S. W. kwestionując powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę nie zawierającą uzasadnienia.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wskazując, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 190/18 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy (...) wydane w tej sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy należy podnieść, że Sąd dostrzega, że złożona skarga jest bardzo uboga w swej treści i nie zawiera - literalnie wyrażonych - wszystkich elementów, o których mowa w art. 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej jako: p.p.s.a.). Tym niemniej, Sąd zauważa, że ocena takiej skargi winna nastąpić z uwzględnieniem również pozostałych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w tym art. 134 p.p.s.a. Sąd mając na uwadze unormowania tej ostatniej regulacji dokonał oceny złożonej w niniejszej sprawie skargi i doszedł do wniosku, że skoro S. W. zdecydował się zakwestionować postanowienie o wskazanym numerze, to mając na uwadze istotę samej skargi należy przyjąć, że kwestionuje w istocie podstawę prawną jego wydania i zwraca się o jego uchylenie (żadne inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy tej oceny Sądu nie podważają). Dokonując zatem oceny dopuszczalności złożonej w niniejszej sprawie skargi Sąd wziął pod uwagę, że w istocie strona skarżąca sporządzając skargę zarzuciła organom naruszenie prawa i uczyniła to na miarę swoich możliwości. Sądy administracyjne kontrolują legalność działalności administracji publicznej, przy czym, co trzeba zaznaczyć, czynią to w ramach sprawowanego wymiaru sprawiedliwości (art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych), a nie związany zarzutami skargi Sąd I instancji, zobowiązany jest do dokonania kontroli zaskarżonego aktu - niezależnie - od zarzutów i wniosków skargi.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej jako: k.p.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego Sąd na podstawie art. 133 p.p.s.a., orzekał na podstawie przekazanych mu akt sprawy. Na podstawie art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. sąd administracyjny dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z 17 lutego 2011 r. sygn. II GSK 239/10).

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd dokonawszy analizy przekazanej dokumentacji, treści zaskarżonego aktu oraz odpowiedzi na skargę zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o przekazanie pełnej dokumentacji akt sprawy. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego nie daje bowiem jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o to jaki wniosek S. W. stanowił impuls inicjujący postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonego postanowienia. Wniosek ten nie został również załączony do przekazanych Sądowi akt administracyjnych tej sprawy. W nadesłanej wraz z aktami sprawy odpowiedzi na skargę Kolegium wskazało natomiast, że sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 190/18 uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy (...). Kolegium wyjaśniło, że zaskarżone w badanej sprawie postanowienie i postanowienie je poprzedzające zostały wydane na skutek ponownego rozpoznania sprawy po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd administracyjny wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 190/18.

Ustaliwszy, że akta administracyjne sprawy przekazane Sądowi są niekompletne, Sąd zwrócił się do Kolegium o ich uzupełnienie (k.22 akt sąd.). W odpowiedzi na wezwanie Sądu, Kolegium poprosiło o wskazanie jakich konkretnie dokumentów, brak w ocenie Sądu, w aktach sprawy (k.26 akt sąd.) W odpowiedzi na to pytanie Sąd wyjaśnił, że jak wskazało Kolegium w odpowiedzi na skargę, sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Sąd. Zaskarżone w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 190/18 postanowienie wydano na skutek ponownego rozpoznania sprawy, zainicjowanej wnioskiem S. W. opatrzonego datą "(...)/09/2015" data wpływu ((...) września 2015 r.). Wobec powyższego Sąd wezwał Kolegium do nadesłania całych akt administracyjnych sprawy zawierających wniosek S. W. inicjujący postępowanie w sprawie oraz wszystkich dokumentów i aktów administracyjnych, które wydano w tej sprawie od czasu złożenia przez S. W. tego wniosku (k. 28 akt sąd.). W odpowiedzi na wezwanie Sądu, Kolegium wskazało, że w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Kolegium z dnia (...) grudnia 2018 r. "nr (...) w przedmiocie opłaty adiacenckiej" przesyła akta sprawy nr (...) Przekazane Sądowi akta nie zawierały wniosku inicjującego postępowanie, jednak zawierały postanowienia: Wójta Gminy (...) z dna (...) września 2015 r. nr (...) oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) stycznia 2018 r. nr (...) i uchylający obydwa te postanowienia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr IV SA/Po 190/18.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego Sąd musiał zatem wziąć pod uwagę znaną mu z urzędu okoliczność, a mianowicie taką, że wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. IV SA/Po 139/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...), którym po rozpoznaniu zażalenia utrzymano w mocy postanowienie na Wójta Gminy (...). Te uchylone przez Sąd postanowienia - jak wyjaśniało Kolegium w odpowiedzi na skargę zarejestrowaną pod sygn. IV SA/Po 139/19 - również zostało wydane po ponownym rozpoznaniu sprawy, na skutek przekazania jej po uchyleniu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 190/18. Uchylając to postanowienie Kolegium (z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...)) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. IV SA/Po 139/19 wskazał właśnie na związane treścią wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 190/18 i wynikające z uzasadnienia tego wyroku wskazania, z uwzględnieniem których dokonano sądowoaministracyjnej kontroli powtórnie wydanego przez Kolegium postanowienia (nr (...)).

Wobec powyższego, należy zauważyć, że będące w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu postanowienie Kolegium (z dnia (...) grudnia 2018 r. nr (...)), na które skarga została zarejestrowana pod sygn. IV SA/Po 138/19, albo wbrew treści odpowiedzi na skargę, nie zostało wydane na skutek uchylającego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr IV SA/Po 190/18, albo stanowi drugie orzeczenie wydane w tej samej sprawie. Jednoznacznych ustaleń w tym zakresie nie można jednak poczynić na podstawie przekazanych Sądowi akt sprawy. Kolegium nie wskazało w swoim postanowieniu daty pochodzenia wniosku S. W., który podlegał rozpoznaniu w sprawie zakończonej zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem (nr (...)). Również z dokumentacji akt sprawy nie wynika, jaki w istocie wniosek rozpoznano prowadząc postępowanie administracyjne zakończone zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem. Przekazana Sądowi dokumentacja sprawy nr (...) nie zawiera, bowiem żadnego wniosku S. W., a w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano, z jakiej daty pochodzi pismo, które zainicjowało postępowanie w sprawie.

Z tej też przyczyny konieczne stało się uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego, bowiem nie poddają się one kontroli sądowoadministracyjnej. Jak Sądowi wiadomo z urzędu, postępowanie zainicjowane wnioskiem S. W. "(...)/09/2015" zostało zakończone wydaniem postanowienia Kolegium nr (...), skargę na które Sąd uwzględnił wyrokiem o sygn. IV SA/Po 139/19. Nie jest jasne zatem, czy jak wynika z treści odpowiedzi na skargę złożonej w niniejszej sprawie Wójt Gminy (...) dwukrotnie załatwił ten sam wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego złożone oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego (tj. ten którego dotyczył wyrok IV SA/Po 190/18), czy też postanowienie w niniejszej sprawie zostało wydane na skutek innego wniosku S. W., którego jedynie nie załączono do akt sprawy. Skoro bowiem wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2019 r. sygn. IV SA/Po 139/19 uchylono postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy (...) wydane na skutek wyroku z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 190/18, to zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie albo dotyczy innego wniosku S. W., albo zostało wydane w sprawie już raz rozstrzygniętej. Nie sposób jednak okoliczności tych wyjaśnić na podstawie przekazanych Sądowi akt sprawy i nie wynika z treści zaskarżonych postanowień aby kwestia ta została uwzględniona przez organy. Postanowieniem z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) Wójt Gminy (...) odmówił S. W. "zameldowanemu (...), ul. (...), (...)" wydania zaświadczenia potwierdzającego złożone oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Tego samego dnia Wójt Gminy (...) postanowieniem nr (...) również odmówił S. W. "zameldowanemu (...), ul. (...), (...)" wydania zaświadczenia potwierdzającego złożone oświadczenie o osobistym prowadzeniu gospodarstwa rolnego. Sądowi wiadomym jest z urzędu, że zestawienie uzasadnień obydwu tych postanowień prowadzi do wniosku, że są one niemal identyczne. W obydwu przypadkach wskazuje się na wniosek "złożony w dniu 7 wrzesnia 2015 r.". Jak Sąd również wie z urzędu, tożsame brzmienie mają również postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z (...) grudnia 2018 r. nr (...) oraz nr (...). Podobnie, zarówno w odpowiedzi na zarejestrowaną pod sygn. IV SA/Po 139/19 skargę na postanowienie nr (...), jak również w odpowiedzi na rozpatrywaną w niniejszej sprawie skargę na postanowienie nr (...) Kolegium informuje, że "należy dodatkowo zauważyć, że sprawa powyższa była już przedmiotem rozpatrzenia przez WSA w Poznaniu (wyrok. IV SA/Po 190/18 z 12 kwietnia 2018 r.) (...). Podkreślić należy, że wbrew kategorycznemu stanowisku Kolegium zawartemu w odpowiedzi na skargę, wątpliwości co do tożsamości rozpoznawanych wniosków S. W., uzasadnia również treść uzasadnienia postanowienia organu I instancji. Pomimo, bowiem, że organ ten wskazał, że postępowanie toczy się na wniosek "złożony w dniu 7 wrzesnia 2015 r.", to jednak w postanowieniu nr (...) Wójt Gminy (...) wskazuje, że "w związku z rozpatrywaniem wcześniej takich samych spraw składanych przez wnioskodawcę podjęto działania sprawdzające fakt zamieszkiwania zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. IV SA/Po 190/18". Organ ten nie wskazuje jednak aby wyrok ten zapadł w rozpatrywanej sprawie. Finalnie, należy też zauważyć, że wyrok z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 190/18 dotyczył postępowania w sprawie, zainicjowanej wnioskiem S. W. opatrzonego datą "(...)/09/2015" data wpływu ((...) września 2015 r.). Tymczasem, w badanej sprawie organ I instancji wskazuje, że postępowanie toczy się na wniosek "złożony w dniu (...) wrzesnia 2015 r."

Ubocznie jedynie odnosząc się do meritum sprawy wskazać trzeba, że na podstawie ustaleń organów udokumentowanych w aktach niniejszej sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, czy Skarżącego można uznać za prowadzącego osobiście działalność rolniczą. Organy prowadząc postępowanie skupiły się bowiem na ustaleniu stanu technicznego budynków pod adresem w (...) ul. (...), stanowiącym adres zameldowania Skarżącego, wobec których ostatecznie wydano decyzję w przedmiocie rozbiórki. Zły stan budynków na nieruchomości położonej w (...) ul. (...) nie wyklucza jednak faktycznego prowadzenia przez Skarżącego działalności rolniczej. W tym miejscu wskazać należy też, że w oświadczeniu Skarżący zadeklarował, że jest właścicielem użytków rolnych o pow. 2,07 ha (k. 1 akt adm. (...)). Za wystarczające więc nie mogą być uznane stwierdzenia zawarte w postanowieniu organu I instancji, który powołując się na notatki służbowe z kontroli w dniach (...)-09.2015 r. wskazał, że posesja jest zarośnięta. Brak jest bowiem danych czy stan ten potwierdzony w kontroli przeprowadzonej w dniu (...) września 2015 r. dotyczy tylko obszaru zabudowań, czy też całego gruntu rolnego, którego Skarżący jest właścicielem. W ramach prowadzonego postępowania organy orzekające w sprawie nie ustaliły czy Skarżący rzeczywiście osobiście prowadzi gospodarstwo rolne. Również więc z tych przyczyn zaskarżone postanowienia okazały się wadliwe.

Do postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń odnoszą się zasady ogólne określone w Rozdziale 2 Działu I k.p.a. w zakresie korespondującym ze specyfiką postępowania w sprawie wydawania zaświadczeń. Brak poczynienia i udokumentowania ustaleń kluczowych dla sprawy stanowi naruszenie art. 7,art. 8, art. 14, a także art. 219 k.p.a. w stopniu mogącym mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy.

Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił postanowienia organów obu instancji (pkt 1 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącego koszt wpisu od skargi, w wysokości (...) zł.

W tych okolicznościach pierwszą rzeczą jaką będzie zobowiązany uczynić organ po zwrocie akt sprawy, to ustalić jaki wniosek S. W. zainicjował postępowanie w sprawie oraz czy sprawa zainicjowana tym wnioskiem nie została już załatwiona. Jeżeli natomiast okaże się, że wniosek S. W. oczekuje na załatwienie, to organ oceni czy w przedmiotowej sprawie istnieją podstawy do wydania Skarżącemu żądanego zaświadczenia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.