Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2131685

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
z dnia 29 września 2016 r.
IV SA/Po 135/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta.

Sędziowie WSA: Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.), Tomasz Grossmann.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na uchwałę Rady Miasta z dnia (...) lutego 2014 r., nr (...) w sprawie programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Miasta P. na lata 2014-2018 postanawia odrzucić skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) stycznia 2016 r. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na uchwałę Rady Miasta z dnia 25 lutego 2014 r., nr (...) w sprawie programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Miasta P. na lata 2014-2018 zarzucając jej naruszenie art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminnym i o zmianie (Dz. U. z 2014 r. poz. 150).

Skarżący wniósł o orzeczenie niezgodności z prawem § 1 pkt 8 zaskarżonej uchwały.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał m.in., że jest lokatorem w budynku położonym przy ul. (...).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący nie jest wpisany do księgi wieczystej nieruchomości, w której zamieszkuje i nie posiada żadnych praw rzeczowych ani roszczeń związanych z tą nieruchomością. Organ podniósł, iż skarżący jest jedynie najemcą lokalu mieszkalnego.

Na rozprawie w dniu 22 września 2016 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż interes prawny A. S. wywodzi z ustawy o ochronie praw lokatorów mieszkaniowym zasobie gminy z dnia 21 czerwca 2001 r., albowiem jest on lokatorem w przedmiotowej nieruchomości w rozumieniu ustawy. Obecnie budynek jest współwłasnością Miasta P., Skarbu Państwa, J. S. oraz M. S.

W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu pełnomocnik skarżącego wraz pismem procesowym z dnia (...) września 2016 r. przesłał umowę najmu lokalu oraz aneksy do tej umowy.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.)sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego.

W rozumieniu art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a., takim przepisem szczególnym jest art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2016 r. Nr 142, poz. 446 z późn. zm.), który reguluje kwestię legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę lub zarządzenie podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.

Oznacza to, że w pierwszej kolejności obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy wniesiona skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy spełnia wymogi formalne, do których w niniejszej sprawie zaliczyć należy: 1) zaskarżenie uchwały z zakresu administracji publicznej, 2) wcześniejsze bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, 3) zachowanie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.

Nie budzi wątpliwości, iż zaskarżony akt jest uchwałą z zakresu administracji publicznej.

Również pozostałe wymogi formalne do wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zostały spełnione, albowiem skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.

W przedmiotowej sprawie został również zachowany termin do wniesienia skargi.

Przed przystąpieniem do oceny merytorycznej skargi Sąd jest obowiązany do sprawdzenie czy zaskarżona uchwała narusza interes prawny skarżącego, co dawałoby mu legitymację do wniesienia skargi.

Podkreślić należy, że uprawnionym do wniesienia skargi z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym może być jedynie podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone. O statusie strony w postępowaniu sądowym decyduje posiadanie interesu prawnego lub uprawnienia, przy czym dopiero naruszenie tego interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę rady gminy otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi.

Naruszenie interesu prawnego składającego taką skargę musi mieć przy tym charakter bezpośredni, zindywidualizowany, obiektywny i realny. Uchwała, czy też konkretne jej postanowienia, musi więc naruszać rzeczywiście istniejący w dacie podejmowania uchwały interes prawny skarżącego. Wskazać należy, iż w wyroku z dnia 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02 (OTK-A 2003 Nr 8, poz. 4) Trybunał Konstytucyjny zauważył, że skarga na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie ma charakteru actio popularis, a zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem. Podstawą zaskarżenia jest bowiem równocześnie naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy, ewentualnie innego podmiotu, który jest mieszkańcem danej gminy lub jest z tą gminą w inny sposób prawnie związany. W związku z powyższym nie ulega wątpliwości, że każdy skarżący, składając skargę w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym musi wykazać, że w konkretnym wypadku istnieje związek pomiędzy jego własną, prawnie gwarantowaną (a nie wyłącznie faktyczną) sytuacją, a zaskarżoną przezeń uchwałą, to znaczy, iż zachodzi związek polegający na tym, że uchwała narusza (czyli pozbawia lub ogranicza) jego interes prawny lub uprawnienie, albo jako indywidualnego podmiotu, albo jako członka określonej wspólnoty samorządowej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004/7/114).

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2451 nawet ewentualna sprzeczność uchwały z prawem nie daje legitymacji do wniesienia skargi, jeżeli uchwała ta nie narusza prawem chronionego interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego (porównaj: wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., II SA 2503/01, Lex nr 81964).

Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi, nie w przyszłości, naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Interes prawny skarżącego, co do którego wprost nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (wyrok NSA z dnia 18 września 2003 r., sygn. akt II SA/2637/02, Lex nr 80699).

Podsumowując stwierdzić należy, iż przymiot strony w postępowaniu kwestionującym legalność uchwały z zakresu administracji publicznej kształtowany jest na innych zasadach, aniżeli w postępowaniu administracyjnym regulowanym przepisami k.p.a. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania (oceny) zaskarżonej uchwały. Ocena ta zaś dotyczy rodzaju naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego i w zależności od tego skarga może lub nie może być uwzględniona.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż okolicznością niesporną jest fakt, że skargę na uchwałę Rady Miasta wniósł podmiot nie będący właścicielem lokalu, a jedynie najemcą lokalu w budynku którego współwłaścicielem jest Miasto P.

Powyższe kwestia ma istotne znaczenie z punktu widzenia zakresu zaskarżenia uchwały. Skarżący składając skargę starał się wykazać, iż przepisy zaskarżonej uchwały odnoszą się również do lokalu, którego nie jest właścicielem.

W ocenie składu orzekającego skarżącemu nie przysługuje interes prawny w tym zakresie. Zwrócić należy uwagę, iż tylko właściciel lokalu ma interes prawny w wykazywaniu czy uchwała w sprawie programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Miasta P. i ograniczenia z niej wynikające dotyczą także jego nieruchomości.

Ponadto w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze, że skarżący wnosząc skargę podkreślał, że w dniu (...) grudnia 2015 r. otrzymał wypowiedzenie wysokości czynszu, które wzrosło o ponad 100%.

Odnosząc się do powyższego wskazać należy, iż wskazać należy, że czynsz stanowi element umowy najmu lokalu (art. 659 § 1 w zw. z art. 680 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Umowa ta ma zaś charakter cywilnoprawny, co oznacza, że do rozpoznawania wszelkich sporów wynikłych z realizacji tej umowy właściwy jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny (art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.). Taka też droga sądowa została przewidziana w art. 8a ust. 5 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, w świetle którego, w ciągu 2 miesięcy od dnia wypowiedzenia lokator może zakwestionować podwyżkę, wnosząc do sądu pozew o ustalenie, na podstawie przepisów ust. 4a-4e, że podwyżka jest niezasadna albo jest zasadna, lecz w innej wysokości; udowodnienie zasadności podwyżki ciąży na właścicielu.

Zatem skarżący chcąc kwestionować nieprawidłowość podwyższenia czynszu winien wystąpić na drogę postępowania przed sądem powszechnym.

Ponadto gdyby nawet uznać, że skarżący ma interes prawny, to stwierdzić należy, iż interes ten nie został naruszony.

Zgodnie z 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie praw lokatorów pod pojęciem mieszkaniowego zasobu gminy należy rozumieć lokale stanowiące własność gminy albo gminnych osób prawnych lub spółek handlowych utworzonych z udziałem gminy, z wyjątkiem towarzystw budownictwa społecznego, a także lokale pozostające w posiadaniu samoistnym tych podmiotów.

Zgodzić należy się z organem, iż nieruchomość i lokale mieszkalne znajdujące się na niej stanowiące wyłącznie współwłasność gminy nie spełniają definicji odnośnie przynależności do mieszkaniowego zasobu gminy.

Tym samym nie można zgodzić się ze skarżącym, iż postanowienia zaskarżonej uchwały odnoszą się również do zajmowanego przez niego lokalu.

Z powyższych względów skoro zaskarżona uchwała nie dotyczy lokali nie znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy, co ma miejsce w niniejszej sprawie, to tym samym należy uznać, że skarżący nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia uchwały z dnia 25 lutego 2014 r.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.