IV SA/Po 1002/18, Decyzja w przedmiocie opróżnienia bądź wyłączenia w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2715257

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2019 r. IV SA/Po 1002/18 Decyzja w przedmiocie opróżnienia bądź wyłączenia w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta.

Sędziowie WSA: Maciej Busz, Asesor sądowy Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. T., M. T. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie nakazu opróżnienia i wyłączenia z użytkowania całości budynku

1. uchyla zaskarżoną decyzję;

2. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących M. T. i M. T. solidarnie kwotę (...)- zł ((...)) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) września 2018 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej jako: PINB) z dnia (...) lipca 2018 r. nakazującą M. T. oraz M. T. opróżnienie i wyłączenie z użytkowania całości budynku mieszkalnego wielorodzinnego (składającego się z: budynku głównego oraz dwóch oficyn), zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. (...) w P. Wskazaną decyzją też zarządzono:

1) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie jego użytkowania;

2) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia poprzez wykonywanie pod udokumentowanym nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane następujących robót zabezpieczających:

a. usunięcia luźnych elementów mogących ulec osunięciu, odpadnięciu (elementy elewacji, pokryć dachowych, kominów, opierzenia, stolarki otworowej i in.),

b. wykonanie niezbędnych osłon zabezpieczających przyległy do nieruchomości chodnik ul. (...) przed niekontrolowanym osunięciem się, odpadnięciem elementów wykończeniowych budynku,

c. skutecznego zabezpieczenia budynku i terenu nieruchomości przed możliwością dostępu ludzi.

Powyższe decyzje wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Na skutek zawiadomienia o złym stanie budynku PINB w dniu (...) stycznia 2018 r. przeprowadził kontrolę budynku mieszkalnego wielorodzinnego (z siedmioma lokalami mieszkalnymi) położonego w P. przy ul. (...). Z tej czynności sporządzono protokół (k. 32 akt adm.). Ustalono, że budynek wykazuje znaczne zużycie techniczne, a stan elementów zewnętrznych i części wspólnych jest adekwatny do wniosków zawartych w protokołach rocznych (k. 21 i 18 akt adm.), które załączono do protokołu z kontroli.

W protokole z roku 2016 zawarto wskazania dotyczące: przebudowy uszkodzonej konstrukcji dachu dwuspadowego; przemurowania ścianki kolankowej od strony zachodniej; wykonania naprawy i konserwacji pokrycia z papy na podłożu z desek; przemurowanie w niezbędnym zakresie kominów, wykonanie czapek wentylacyjnych oraz uzupełnienie tynku wapienno-cementowego; dokonanie wzmocnienia belek stropowych, wymiany rynien; uzupełnienie i naprawę tynków zewnętrznych oraz wewnętrznych; naprawę podłogi oraz schodów drewnianych w części strychowej. Protokół z 2017 r. zawierał tożsame zalecenia.

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2018 r. nr (...) PINB nałożył na M. T. i M. T. obowiązek przedłożenia - w terminie 6 tygodni od dnia doręczenia postanowienia - ekspertyzy technicznej stanu techniczno-użytkowego budynku ze szczególnym odniesieniem do stanu instalacji oraz urządzeń kotłowych i grzewczych w budynku, stanu przewodów kominowych (dymowych, spalinowych, wentylacyjnych) oraz zapewnienia właściwej wentylacji pomieszczeń. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi adresatów nakazu skutecznie w dniu (...) lutego 2018 r. (k.38 akt adm.).

Pismem z dnia (...) marca 2018 r. pełnomocnik współwłaścicieli nieruchomości - M. T. i M. T., wniosła o wydłużenie terminu przedłożenia ekspertyzy o jeden miesiąc (k.63 akt adm.), a PINB postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2018 r. nr (...) termin ten przedłużył do dnia (...) kwietnia 2018 r. (k.64 akt adm.).

Pismem z dnia (...) kwietnia 2018 r. pełnomocnik M. T. i M. T. przedłożyła ekspertyzę techniczną (k.69 akt adm.), która została nastepnie uzupełniona o podpis na stronie tytułowej oraz o strony 6, 6a i 7 "z podpisem końcowym" (k.114 akt adm.).

Pismem z dnia (...) maja 2018 r. PINB wezwał M. T. i M. T. do uzupełnienia - w terminie 2 tygodni - przedłożonego opracowania, w szczególności poprzez: przedstawienie jednoznacznych wniosków czy budynek bezpośrednio grozi zawaleniem. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi współwłaścicieli w dniu (...) maja 2018 r. (k.117 akt adm.).

Pismem z dnia (...) czerwca 2018 r. pełnomocnik M. T. i M. T. przedłożyła uzupełnioną ekspertyzę techniczną (k.172 akt adm.).

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. decyzją z dnia (...) lipca 2018 r. na podstawie art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.u. z 2018, poz. 1202)nakazał M. T. oraz M. T. opróżnienie i wyłączenie z użytkowania - całości - budynku mieszkalnego wielorodzinnego (część frontowa z dwiema oficynami), zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. (...) w P. Wskazaną decyzją też zarządzono:

3) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie jego użytkowania;

4) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia poprzez wykonywanie pod udokumentowanym nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane następujących robót zabezpieczających:

a. usunięcia luźnych elementów mogących ulec osunięciu, odpadnięciu (elementy elewacji, pokryć dachowych, kominów, opierzenia, stolarki otworowej i In.),

b. wykonanie niezbędnych osłon zabezpieczających przyległy do nieruchomości chodnik ul. (...) przed niekontrolowanym osunięciem się, odpadnięciem elementów wykończeniowych budynku,

c. skutecznego zabezpieczenia budynku i terenu nieruchomości przed możliwością dostępu ludzi.

W przewidzianym prawem terminie odwołanie od tej decyzji złożyli M. T. i M. T. podnosząc, że w toku postępowania przedłożona została ekspertyza, w której inwestor wnioskował o - częściowe - wyłączenie obiektu z użytkowania ze względu na zły stan jednej oficyny (wskazana w ekspertyzie 1b pomieszczenie 7.05, 7.06, 7.07, 7.08). W dalszej kolejności Skarżący wskazali, że prace takie jak zmiana konstrukcji dachu budynku oraz pokrycia dachu, przemurowanie ścianek kolankowych oraz kominów, jak i remont schodów nie wątpliwie nie zagrażają bezpośrednio osobom zamieszkującym mieszkania w części parterowej budynku głównego oraz oficyny 1a.

Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: (...)) decyzją z dnia (...) września 2018 r. nr (...) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia (...) lipca 2018 r.

Uzasadniając swoja decyzję organ II instancji, podobnie jak PINB powołał treść art. 68 Prawa budowlanego i wskazał, że decyzja nakazująca właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie budynku lub wyłączenie z użytkowania w całości lub części, powinna zostać poprzedzona dokonaniem przez organ nadzoru budowlanego oględzin stanu budynku i protokolarnym "stwierdzeniem wystąpienia realnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi". Organ też wskazał, że "choć zagrożenie takie nie zostało wprost stwierdzone w trakcie kontroli przez PINB w P., to wynika jednak bezpośrednio z wniosków zawartych w przedłożonej przez pełnomocnika właścicieli ekspertyzy", wobec czego ziściły się przesłanki wydania decyzji nakazującej opróżnienie i wyłączenie z użytkowania budynku położonego przy ul. (...) w P. (...) wskazał, że stan techniczny budynku stanowi zagrożenie dla zdrowia oraz mienia jego mieszkańców i dopiero po generalnym remoncie zagrożenie to będzie można uznać za zlikwidowane.

M. T. i M. T. wnieśli do sądu administracyjnego skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżona decyzja została wydana na podstawie wybiórczej oceny zebranego materiału dowodowego. Wskazano, że wybiórczo oceniono przedłożoną ekspertyzę, całkowicie pomijając, że organ I instancji przeprowadził kontrolę budynku, podczas, której nie zostało stwierdzone wystąpienie realnego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi. Zaakcentowano, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego nie sposób wywieść wniosku o zasadności wyłączenia z użytkowania - całego - obiektu budowlanego. Podkreślono, że nie odniesiono się w żaden sposób do argumentacji odwołania. Wskazano, że w toku postępowania przedłożona została ekspertyza, w której inwestor wnioskował o - częściowe - wyłączenie obiektu z użytkowania ze względu na zły stan jednej oficyny (wskazana w ekspertyzie 1b pomieszczenie 7.05, 7.06, 7.07, 7.08). W dalszej kolejności Skarżący wskazali, że prace takie jak zmiana konstrukcji dachu budynku oraz pokrycia dachu, przemurowanie ścianek kolankowych oraz kominów, jak i remont schodów nie wątpliwie nie zagrażają bezpośrednio osobom zamieszkującym mieszkania w części parterowej budynku głównego oraz oficyny 1a. Podkreślono też, że prace naprawcze elewacji od strony ul. (...) należy wykonać po zinwentaryzowaniu przez Konserwatora Zabytków w celu dokładnego odtworzenia detali. Wskazano ponadto, że inwestor zwrócił się do eksperta do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych w celu dokonania stosownych odstępstw od wymiarów klatki schodowej na I piętro budynku głównego. W ocenie Skarżących dla zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i mienia wystarczy wykonać prace remontowe oficyny 1a i wyłączyć oficynę 1b, która jest przewidziana do całkowitej rozbiórki po zamurowaniu połączenia (otworu drzwiowego) pomiędzy budynkiem głównym, a budynkiem tej oficyny. W skardze zwrócono się o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, podniesiono zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego (art. 68 ust. 1 Prawa budowlanego) wskazując na błędne uznanie, że cały budynek grozi zawaleniem.

W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.

Wobec żądania skargi dotyczącego przeprowadzenia postępowania mediacyjnego w sprawie, Sąd zwrócił się do Inspektor Nadzoru Budowlanego, o ustosunkowanie się do tego wniosku, poprzez wskazanie czy organ ten uznaje za celowe przeprowadzenie postępowania mediacyjnego w sprawie zakończonej decyzją Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie nakazu opróżnienia i wyłączenia z użytkowania całości budynku.

Pismem z dnia (...) lutego 2019 r. Inspektor Nadzoru Budowlanego oświadczył jednak, że nie uznaje za celowe przeprowadzenia postępowania mediacyjnego i uzasadnił swoje stanowisko w tej sprawie (k.54 akt sąd.).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził naruszenie prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie jej.

Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 120; obecnie Dz. U. z 2019 r. poz. 1186. - dalej jako: P.b.) oraz przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 - dalej jako: k.p.a.).

Istota sporu w okolicznościach badanej sprawy sprowadza się do zasadności nakazu zobowiązującego do opróżnienia i wyłączenia z użytkowania - całego - budynku położonego przy ul. (...) w P. (tj. budynku głównego oraz dwóch oficyn). W ocenie współwłaścicieli budynku, stan faktyczny uzasadniał orzeczenie o nakazie opróżnienia i wyłączenia z użytkowania - części - tego budynku. Kwestią sporna pozostaje wystąpienie przesłanki "bezpośredniej groźby zawalenia" budynku głównego oraz oficyny 1a.

Poza sporem w okolicznościach badanej sprawy pozostaje, że bezpośrednie zagrożenie zawaleniem budynku głównego oraz oficyny 1a "nie zostało wprost stwierdzone w takcie kontroli przeprowadzonej przez PINB". W ocenie organów nadzoru budowlanego obydwu instancji "wynika to jednak bezpośrednio z wniosków zawartych w przedłożonej przez pełnomocnika właścicieli ekspertyzy". Kwestią nie budzącą sporu pozostaje również zasadność nakazu opróżnienia i wyłączenia z użytkowania oficyny 1b.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 68 P.b. Jakkolwiek, w podstawie prawnej decyzji PINB powołano wyłącznie "art. 68 P.b., to treści uzasadnienia decyzji obydwu instancji wynika, że podstawę prawną nałożonych na M. T. i M. T. obowiązków stanowił art. 68 pkt 1 oraz 3 lit. a i b Prawa budowlanego.

Przepis art. 68 pkt 1 P.b. stanowi, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, - bezpośrednio grożącego zawaleniem - organ nadzoru budowlanego jest obowiązany: nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania.

Dokonując wykładni przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji (...) Sąd kierował się nie tylko literalnym brzmieniem przepisów, ale również uwzględnił dyrektywy celowościowe i systemowe wykładni. Dla zrozumienia intencji prawodawcy uzasadnione jest bowiem kierowanie się zasadą, omnia sunt interpretanda. Oznacza to, że dla ustalenia znaczenia tekstu prawnego konieczne jest przejście przez wszystkie fazy wykładni, w tym wykorzystanie wszystkich - wyróżnionych w nauce - reguł interpretacyjnych, tj. językowych, systemowych oraz funkcjonalnych. W przypadku tekstów prawnych nie chodzi bowiem o to, aby po prostu rozumieć tekst czy jakiś jego przepis (bez wysiłku czy z jakimś szczególnym wysiłkiem), ale o to by zrozumieć ten tekst (przepis) zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. wyrok NSA z 12 października 2017 r. sygn. I OSK 829/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Literalne brzmienie art. 68 pkt 1 P.b. stanowi, że w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, - bezpośrednio grożącego zawaleniem - organ nadzoru budowlanego jest obowiązany: nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania. Jak wskazuje się w judykaturze oraz w doktrynie przesłankę zastosowania art. 68 P.b. stanowi ustalenie przez organ takiego stanu budynku, który - bezpośrednio grozi - zawaleniem. Dlatego, dla zastosowania wskazanego przepisu, nie jest wystarczające stwierdzenie przez organ złego stanu technicznego. Jeżeli zły stan techniczny nie stwarza bezpośredniej groźby zawalenia budynku, tj. groźby realnej, mogącej ziścić się w każdej chwili, to brak podstaw do ingerencji organu nadzoru budowlanego na podstawie art. 68 (por. W. Piątek, A. Despot - Mładanowicz, i inni, Prawo budowlane. Komentarz, LexPolonica nr 3916025; A. Gliniecki (red.), Prawo budowlane. Komentarz. Wyd. II 2016 oraz wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1999 r., II SA/Ka 789/97, LEX nr 1684819; wyrok NSA z dnia 1 października 2002 r., II SA/Łd 2390/98, LEX nr 656369). Reasumując, możliwość wydania decyzji na podstawie art. 68 P.b. uzależniona jest od spełnienia tylko jednej przesłanki - bezpośredniej groźby zawalenia (por. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2013 r., II OSK 1968/11, LEX nr 1358482).

Posługując się dyrektywami celowościowymi należało uwzględnić, że istotą prawa budowlanego jest konieczność zapewnienia bezpieczeństwa, porządku, a także ochrony praw innych osób (por. art. 31 Konstytucji RP oraz m.in. art. 5 ust. 1 i 2 P.b.). Dokonując zatem interpretacji stanowiącego podstawę prawną zaskarżonej decyzji art. 68 P.b. należało również uwzględnić, że przepis ten nie stanowi jedynego instrumentu, w jaki ustawodawca wyposażył organy nadzoru budowlanego w sytuacji stwierdzenia zagrożenia dla życia ludzkiego spowodowanego złym stanem technicznym budynku. W Rozdziale 6 P.b. "Utrzymanie obiektów budowlanych" oprócz art. 68 P.b. znajduje się również art. 66 P.b.

W ocenie Sądu jest to istotne, bowiem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia zastosowanie znajduje art. 66 P.b. na podstawie, którego - co do zasady - w razie zaistnienia przesłanki zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego z uwagi na stan techniczny obiektu, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Na podstawie art. 66 ust. 2 zd. 1 P.b. w decyzji tej organ nadzoru budowlanego może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części - do czasu - usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.

Mając na uwadze powyższe, interpretacja art. 68 P.b., który stanowił podstawę prawną nakazu nałożonego na Skarżących prowadzi do czytelnego wniosku, że jest to przepis, który znajduje zastosowanie w razie zaistnienia kwalifikowanej formy zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego, tj. "bezpośredniej groźby zawalenia". Wówczas organy nadzoru budowlanego są zobowiązane w istocie - bezterminowo - nakazać opróżnienie bądź wyłączenie w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem. Przesłanką zastosowania art. 68 P.b. jest wystąpienie realnego i bezpośredniego zagrożenia zawalenia budynku mieszkalnego.

Mając na uwadze powyższe, zgodzić należy się ze Skarżącymi, że wydanie na podstawie art. 68 P.b. bezterminowego nakazu wyłączenia - całości - budynku uzasadniony byłoby tylko wówczas, gdyby w odniesieniu do - całego - budynku stwierdzono bezpośrednią groźbę zawalenia. Jednocześnie na brak zaistnienia w okolicznościach badanej sprawy tej przesłanki w odniesieniu do - całego - spornego budynku powołują się Skarżący.

Odnosząc się do celu instytucji uregulowanej w art. 68 P.b. należy wskazać, że ocena możliwości zastosowania tego rozwiązania, w zależności od stwierdzonego stanu technicznego budynku, należy do organów nadzoru budowlanego. Stosownie do wyników przeprowadzonego postępowania administracyjnego, stwierdzenie przez organ orzekający o możliwości doprowadzenia budynku do dalszego użytkowania, uwzględniającej zamiary w tym względzie właściciela lub zarządcy może stanowić przesłankę dla wydania decyzji na podstawie art. 66 P.b. (por. Z. Niewiadomski (red.). Prawo budowlane. Komentarz 2018, wyd. 8/El).

Dlatego dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd zwrócił uwagę, że z przedłożonej Ekspertyzy z maja 2018 r. w sposób jednoznaczny wynika możliwość (k.161 akt adm.), a z treści odwołania wola współwłaścicieli doprowadzenia budynku głównego oraz oficyny 1a do stanu zgodnego z prawem.

Jednocześnie, w żadnym dokumencie znajdującym się w aktach sprawy nie stwierdzono aby - cały - sporny obiekt (składający się m.in. z budynku głównego oraz oficyn 1a) - bezpośrednio - groził zawaleniem. Jednoznaczne stwierdzenie zagrożenia zawaleniem dotyczyło - jak podnoszą zasadnie Skarżący - wyłącznie budynku oficyny 1b ("Wnioski Końcowe", pkt b), s. 10 i 11 Ekspertyzy, k.162 i 163 akt adm.).

Należy zaakcentować, że już w odwołaniu Skarżący podnosili, że w ich ocenie przedłożona dokumentacja nie potwierdza, aby stan - całego - budynku (tj. również budynku głównego oraz oficyny 1a) groził zawaleniem. W ocenie Skarżących brak podstaw do przyjęcia, aby stan budynku zagrażał osobom zamieszkującym na parterze budynku głównego oraz w oficynie nr 1a. Dlatego Skarżący, jak wskazywali już w odwołaniu, nie widzą uzasadnienia dla wyłączenia z użytkowania - całości - budynku wielorodzinnego, tj. obejmującego cały budynek główny oraz obydwie oficyny.

Opis oficyny 1a w Ekspertyzie z maja 2018 r. wskazuje, że na budynku tym należy skuć istniejące tynki i wykonać nowe. Na dachu należy wykonać nowe pokrycie z papy wierzchniego krycia. Wskazano, że w budynku oficyny 1a znajduje się kotłownia centralnego ogrzewania w której brak wentylacji grawitacyjnej, brak napowietrzenia oraz drzwi otwierają się do wewnątrz. Nakazano wykonać wentylację grawitacyjną poprzez dobudowanie kanału wentylacyjnego, usunięcie drzwi otwierających się do wewnątrz i wykonanie nawiewu do kotłowni w ścianie zewnętrznej (s. 10 Ekspertyzy, k.162 akt adm.). W protokole kontroli przeprowadzonej (...) stycznia 2018 r. oraz (...) marca 2018 r. nie udokumentowano szczegółowych ustaleń dotyczących oficyny nr 1a, poza załączoną dokumentacją fotograficzną.

Opis budynku głównego w Ekspertyzie z maja 2018 r. wskazuje, że - na parterze - mieszkanie w budynku (1.1. do 1.6) zostało poddane pracom remontowym obejmującym prace malarskie, wydzielenie pomieszczenia łazienki. Wykonane zostały okładziny na podłogach. W pomieszczeniu schowka występuje duże zawilgocenie, rozwój pleśni z uwagi na brak wentylacji. Nakazano wykonać wentylację w ścianie zewnętrznej pomieszczenia. W pokoju nr 2 również stwierdzono liczne plamy wilgoci. Wykonano remont instalacji centralnego ogrzewania, montaż nowych kaloryferów, wymieniono rury doprowadzające ogrzewanie, a w pokojach 1.05 oraz 1.04 wykonano montaż kratek wentylacyjnych, które włączono do istniejącego komina. W mieszkaniu nr 2 na parterze wskazano brak łazienki. W mieszkaniu nr 3 na parterze w pomieszczeniu nr 3.02 odnotowano duże plamy zawilgoceń. Odnotowano brak łazienki. Nakazano osuszyć mur, skuć tynki i wykonana na nowo wyprawę tynkarską (s. 9 Ekspertyzy, k.163 akt adm.).

Opis budynku głównego w Ekspertyzie z maja 2018 r. wskazuje, że - na piętrze - w mieszkaniu nr 6 jest widoczna pleśń na ścianach w pomieszczeniu łazienki. Na piętrze w mieszkanie nr 7 składa się z 2 części. Pierwsza (2 pokoje oraz kuchnia) znajduje się w budynku głównym (s. 9 Ekspertyzy, k.163 akt adm.), a druga w oficynie 1b. Część znajdująca się w budynku głównym wymaga odkrycia elementów podłogi w celu wzmocnienia belek stropowych. Nad budynkiem głównym należy wykonać: nowe pokrycie dachowe z dachówki ceramicznej, uprzednio rozebrawszy uszkodzone elementy więźby dachowej i wykonawszy ścianki kolankowe (aktualnie ścianki te znajdują się w dużym odchyleniu od pionu). Należy wykonać naprawę złączy ciesielskich więźby i wykonać nowe przemurowanie kominów wychodzące ponad dach i nowe tynki kominów w części poddachowej. Należy wykonać naprawę schodów na piętro oraz wystąpić o odstępstwo ppoż dla istniejącej klatki schodowej. Należy wykonać nowe schody na poddasze oraz wejście w klasie odporności ogniowej. Na elewacji należy dokonać naprawy tynków oraz detali architektonicznych. (s. 10 Ekspertyzy, k. 162 akt adm.).

Przedłożona przez inwestorów Ekspertyza z maja 2018 kończy się konkluzją, że "po wykonaniu wyżej wymienionych prac budynek główny wraz z oficyną 1a nie będzie zagrażał bezpieczeństwu ludzi i mienia". Nie ulega zatem wątpliwości, że specjalista sporządzający Ekspertyzę uznał, że - budynek główny i oficynę 1a - można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.

Organ zastosował w sprawie art. 68 P.b., który jest trybem kwalifikowanym, a którego zastosowanie dotyczy bezterminowego wyłączenia obiektu z użytkowania w sytuacji gdy "bezpośrednio grozi on zawaleniem". Zastosowania tego trybu, w odniesieniu do - całego - budynku (obejmującego również budynek główny i oficynę 1a), nie uzasadniała więc konkluzja wynikająca z dokumentacji akt sprawy. Wniosków takich nie udokumentowano również w protokołach z kontroli.

Należy zauważyć, że PINB uznawszy, że nie jest w stanie ocenić samodzielnie stanu technicznego budynku głównego i oficyny 1a, zobligował właścicieli do przedłożenia ekspertyzy. Brakiem dokumentacji technicznej budynku uzasadnił PINB nałożenie na współwłaścicieli obowiązku przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. (...) w P. (k.33v akt adm.). Następnie uznawszy Ekspertyzę z marca 2018 r. za niedostateczną, postanowieniem z dnia (...) maja 2018 r. zobligowano współwłaścicieli do uzupełnienia tej Ekspertyzy m.in. o przedstawienie jednoznacznych wniosków czy budynek bezpośrednio grozi zawaleniem (s. 116 akt adm.). W odpowiedzi na to wezwanie Skarżący przedłożyli Ekspertyzę z maja 2018 r. w której we "Wnioskach końcowych" wyraźnie wskazano, że zawaleniem grozi oficyna 1b. W odniesieniu do budynku głównego oraz budynku 1a wskazano, że po wykonaniu wskazanych konkretnie prac "budynek główny wraz z oficyną 1a nie będzie zagrażał bezpieczeństwu ludzi i mienia". Stwierdzono, że wyłącznie budynek oficyny 1b należy wyłączyć z użytkowania w celu przeprowadzenia prac rozbiórkowych budynku (s. 11 Ekspertyzy z maja 2018 r., k. 161 akt adm.).

Analiza akt sprawy potwierdza zatem stanowisko Skarżących, że nie udokumentowano w aktach sprawy, aby - cały - budynek główny wraz z obydwoma oficynami bezpośrednio groził zawaleniem.

Żaden znajdujący się w aktach sprawy dokument nie wskazuje, aby cały budynek główny oraz oficyna 1a "bezpośrednio groziły zawaleniem". Sąd dostrzega w tym miejscu ciążący na organach nadzoru budowlanego obowiązek dbałości o życie i zdrowie ludzkie. Bez wątpienia w ekspertyzie stwierdzono, że zły stan całego budynku stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia ludzkiego (również budynek główny i oficyna nr 1a). Należy jednak zauważyć, że w tej sytuacji organ winien był rozważyć zastosowanie art. 66 P.b., który upoważnia organy do wydania nakazu doprowadzenia obiektów do stanu zgodnego z prawem. Uprawnienie do określenia terminu wykonania tych prac, uzasadniało natomiast zakreślenie pilnego terminu realizacji tych robót i rozważenie zasadności zastosowania art. 66 ust. 2 P.b., który stanowi podstawę - czasowego - wyłączenia obiektu budowlanego lub jego części z użytkowania.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, aby możliwość zastosowania art. 66 P.b. w ogóle rozważano. Tymczasem, z akt sprawy w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika, że opracowujący Ekspertyzę z maja 2018 r. mgr inż. G. K. posiadający uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej (k.136 akt adm.) stwierdził, że poza oficyną 1b, budynek główny oraz oficynę 1a można doprowadzić do stanu zgodnego z prawem.

Zasadnie też, Skarżący podnieśli, że o ile z akt sprawy wynika, że istnieje ryzyko zawalenia oficyny 1b, to nie udokumentowano w aktach sprawy, aby takie ryzyko zostało stwierdzone przez biegłego w odniesieniu do - całego - budynku głównego oraz oficyny 1a. Jak wynika z akt, na żądanie PINB Ekspertyza była uzupełniana właśnie o stanowisko biegłego, co do przesłanki "bezpośredniej groźby zawalenia" - k. 116 akt adm., a współwłaściciele wywiązali się z nałożonego w tym zakresie obowiązku, przedstawiając Ekspertyzę, w której bezpośrednią groźbę zawalenia zdiagnozowano - wyłącznie - w odniesieniu do oficyny 1b.

Pomimo stanowiska odwołania, co do tego, że nie uwzględniono okoliczności faktycznych sprawy, bowiem nie wyjaśniono dlaczego w ocenie PINB zasadne jest wyłączeni z użytkowania - całego - budynku wielorodzinnego obejmującego zarówno cały budynek główny, jak i oficynę 1a oraz oficynę 1b, (...) nie wyjaśnił tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji. Wskazując na zasadność wydania decyzji na podstawie art. 68 P.b. organ II instancji również nie wykazał, aby w sprawie ziściła się przesłanka "bezpośredniej groź by zawalenia" zarówno budynku głównego, jak i oficyny 1a. Pomimo zarzutów odwołania nie wyjaśniono dlaczego w ocenie organów nadzoru konieczne było wyłączenie z użytkowania - całego - budynku mieszkaniowego wielorodzinnego, a nie tylko jego - części - jak wskazywali Skarżący. Dlatego też, w ocenie Sądu, zgodzić należy się ze Skarżącymi, że (...) rozpoznając sprawę ponownie nie odniósł się w sposób prawem wymagany do zarzutów odwołania, a zebrany materiał dowodowy nie pozwala na dokonanie oceny zasadności tych zarzutów, co czyni stwierdzone naruszenie prawa, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zważywszy, bowiem na treść przekazanych Sądowi akt sprawy, nie można na ich podstawie ustalić dlaczego za konieczne uznano wyłącznie z użytkowania - całego - budynku głównego oraz oficyny 1a.

Należy też przypomnieć, że na organach ciążą obowiązki prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie (art. 8 k.p.a.) oraz zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), które wyrażają się w obowiązku stosownego uzasadnienia decyzji. Podkreślenia wymaga, że zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ administracji publicznej stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 11 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy.

W okolicznościach badanej sprawy nie jest zrozumiałe dlaczego, wobec stwierdzenia przesłanki bezpośredniej groźby zawalenia wyłącznie oficyny 1b, organ orzekł na podstawie art. 68 P.b. o wyłączeniu z użytkowania również - całego - budynku głównego i oficyny 1a.

Z tego też względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (na które składa się kwota (...) zł uiszczona przez Skarżących solidarnie tytułem wpisu od skargi) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w pkt 2 sentencji wyroku.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą (...) będzie ponowne rozważenie na podstawie zebranego materiału dowodowego czy w sprawie ziściły się przesłanki uzasadniające wyłączenie z użytkowania - całego, a nie części - budynku wielorodzinnego przy ul. (...) w P., tj. obejmującego również cały budynek główny oraz oficynę 1a. Jeżeli organ uzna, że w oparciu o zebrany materiał dowodowy nie jest w stanie rozstrzygnąć tej spornej kwestii, to przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe w tym zakresie i udokumentuje poczynione ustalenia w aktach sprawy. Na podstawie zebranego materiału dowodowego (...) ponownie rozpozna sprawę, uzasadniając swoje stanowisko w kwestii zakresu wyłączenia z użytkowania - budynku wielorodzinnego przy ul. (...) w P., obejmującego również cały budynek główny oraz oficynę 1a. Podejmując rozstrzygnięcie organ rozważy też czy w odniesieniu do całego budynku wielorodzinnego przy ul. (...) w P., obejmującego również cały budynek główny oraz oficynę 1a ziściły się przesłanki określone w art. 68 P.b.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.