Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2632099

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 4 lutego 2019 r.
IV SA/Gl 906/18
Granice postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Cechy „rażącego naruszenia prawa” w decyzji administracyjnej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Kozicka.

Sędziowie WSA: Beata Kalaga-Gajewska, Renata Siudyka (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej decyzję o uznaniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego

1) uchyla zaskarżoną decyzję;

2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną decyzją z dnia (...) nr (...) po przeprowadzeniu postępowania z urzędu stwierdziło nieważność decyzji własnej z dnia (...) nr (...) którą uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia (...) nr (...) w sprawie ustalenia, że świadczenie wychowawcze w wysokości 5.500,00 zł wypłacona A. P. za okres od 1 listopada 2016 r. do 30 września 2017 r. na syna A. P. jest nienależnie pobranym świadczeniem oraz zobowiązania skarżącej do zwrotu ww. świadczenia wychowawczego łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Kolegium wskazało jako podstawę prawną decyzji art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a.

W stanie faktycznym sprawy decyzją z dnia (...) nr (...) organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na dziecko A. P. za okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Decyzja zawierała pouczenie o obowiązku poinformowania organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego i konsekwencjach braku takiego powiadomienia wynikających z art. 25 ustawy o pomocy państwa.

Z notatki służbowej z dnia 5 marca 2018 r. wynika, że do wniosku o świadczenie wychowawcze na okres 2017/ 2018 z dnia 28 sierpnia 2018 r., strona dołączyła zaświadczenie o uzyskaniu dochodu w dniu 8 września 2016 r.

Pismem z dnia 13 marca 2018 r. poinformowano skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 § 1 i 4 k.p.a. w sprawie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia i orzeczenia o obowiązku jego zwrotu wraz z odsetkami, a także pouczono o uprawnieniach strony wynikających z art. 10 k.p.a.

W oświadczeniu z dnia 23 marca 2018 r. strona oświadczyła, że "dawała umowę o pracę". Podkreśliła, że syn ma epilepsję.

Decyzją z dnia (...) organ I instancji ustalił, że świadczenie wychowawcze w wysokości 5.500,00 zł wypłacone stronie za okres od 1 listopada 2016 r. do 30 września.2017 r. na syna A. P. jest nienależnie pobranym świadczeniem oraz zobowiązał ja do zwrotu ww. świadczenia wychowawczego łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Od powyższej decyzji skarżąca wniosła odwołanie, w wyniku którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją nr (...) z dnia (...) uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że strona wywiązała się z obowiązku poinformowania organu, który wydał decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianie sytuacji dochodowej rodziny, która miała wpływ na dalszą wypłatę świadczenia wychowawczego na syna A. P. Zdaniem Kolegium nie ulega wątpliwości, że strona złożyła w organie zaświadczenie z dnia 13 września 2016 r. wystawione przez Głównego Specjalistę Wydziału Organizacyjnego i Kadr Urzędu Miasta J., poświadczające, iż od dnia 5 września 2016 r. (powinno być 5 lipca 2016 r.) jest zatrudniona w tym Urzędzie oraz wysokości dochodu za miesiąc sierpień 2016 r., poświadcza to dopisek na kserokopii zaświadczenia "Dokument pozyskano z DSA". Kolegium zaakcentowało, że organ I instancji był obowiązany do wykorzystania tego dowodu do wszystkich postępowań dotyczących strony. Dysponując powyższą informacją organ I instancji miał możliwość wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego na rzecz ww. dziecka, co podnosi również strona w odwołaniu. Brak współpracy między komórkami organizacyjnymi Ośrodka spowodował powstanie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w kwocie 5 500.00 zł. W ocenie Kolegium strona nie może ponosić konsekwencji braku przepływu informacji pomiędzy działami MOPS w J. przyznającymi świadczenia dla rodzin.

W dniu 4 czerwca 2018 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w J., zwrócił się do Kolegium z prośbą o rozważenie przez organ II instancji, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia postępowania dotyczącego przedmiotowej decyzji. Organ I instancji wskazywał m.in. że zaświadczenie o dochodach z dnia 13 września 2016 r. było załączone do wniosku o przyznanie świadczeń alimentacyjnych. Nie wyczerpuje znamion dopełnienia obowiązku o którym mowa w rat 20 ust. 1 ustawy o pomocy państwa. Zgodnie natomiast z organizacją MOPS w J. wnioski o przyznanie świadczeń alimentacyjnych i wychowawczych są rozpatrywane w odrębnych działach, w różnych budynkach.

Kolegium pismem z dnia 19 czerwca 2018 r. zawiadomiło stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ostatecznej decyzji własnej z dnia (...) wskazując, że powodem jego wszczęcia jest prawdopodobieństwo wydania tejże decyzji z naruszeniem prawa.

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. Kolegium, na podstawie art. 149 § 1 i 2 w zw z art. 61 § 1 i § 4 k.p.a., wszczęło z urzędu postępowanie, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną własną z dnia (...) W uzasadnieniu stwierdziło, że zaszły nowe, istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania przez Kolegium decyzji a zatem zaszła przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., bowiem organ I instancji przekazał dodatkowe dowody i wyjaśnienia w sprawie.

Decyzją z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach postanowiło umorzyć postępowanie dotyczące wznowienia postępowania, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia (...) nr (...). Zauważyło, że w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw prawnych do wznowienia postępowania z art. 145 k.p.a., a zatem nalazło umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe.

Pismem z dnia 19 lipca 2018 Kolegium zawiadomiło stronę, o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z dnia (...) W uzasadnieniu wskazało, że istnieje prawdopodobieństwo, że decyzja a dnia (...) została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Następnie Kolegium wydało w dniu (...) decyzję nr (...) o stwierdzeniu nieważności decyzji własnej z dnia (...) nr (...) z dnia (...) którą uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta J. z dnia (...) nr (...) W uzasadnieniu przywołało treść art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. podkreślając, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Stwierdziło dalej, że Kolegium rażąco naruszyło art. 7 i 77 k.p.a., gdyż nieprawidłowo uznało, że strona wywiązało się z obowiązku poinformowania organu, który wydał decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianie sytuacji dochodowej rodziny, która miała wpływ na dalszą wypłatę świadczenia wychowawczego na syna. Zauważyło, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest instytucją prawa mającą na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, zarówno ostatecznych jak i nieostatecznych, które dotknięte są wadami kwalifikowanymi. Wskazało na przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zawarte w art. 156 § 1 k.p.a. podkreślając, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Stwierdziło, że przedmiotowa decyzja nie może ostać się w obrocie prawnym, gdyż rażąco narusza art. 77 k.p.a. oraz 7 k.p.a., a powyższe uchybienie stanowi spełnienie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium w przedmiotowej sprawie błędnie oceniło materiał dowodowy, a po ponownej analizie akt sprawy doszło do przekonania, że zaświadczenie o uzyskanych dochodach z dnia 13 września 2016 r. strona dołączyła jako załącznik do wniosku o przyznanie świadczeń alimentacyjnych i stanowi ono element tego wniosku, zatem wynika z tego, że nie dopełniła obowiązkowi poinformowania organu, który wydał decyzję w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianie sytuacji dochodowej rodziny. Kolegium wskazało również, że zaświadczenie o osiągniętym dochodzie z dnia 13 września 2018 r. z adnotacją "dokument pozyskano z DSA" zostało załączone do akt sprawy w wyniku wewnętrznej bieżącej weryfikacji okresu świadczeniowego 2016/2017, prowadzonej przez dział świadczeń wychowawczych po wydaniu wszystkich decyzji okresie od stycznia 2018 r.

W skardze wniesionej do WSA w Gliwicach skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła w całości decyzję z dnia (...) zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:

1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organ drugiej instancji, że decyzja SKO z dnia (...) wydana została z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy w rzeczywistości odmienność w ocenie materiału dowodowego - będąca podstawą do stwierdzenia nieważności poprzedniej decyli oraz błędy w ustaleniach faktycznych nie mogą być uznane za kwalifikowane naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności wydanej decyzji, a zmienione mogą być wyłącznie, w zwykłym trybie odwoławczym,

2. art. 16 k.p.a. poprzez oparcie sankcji nieważności decyzji administracyjnej na różnicy w ocenie mocy dowodowej materiału dowodowego, co jest sprzeczne z zasadą trwałości decyzji ostatecznych,

3. art. 8 k.p.a. oraz 16 k.p.a. poprzez podjęcie przez SKO w Katowicach działań mających na celu wznowienie z urzędu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, a następnie umorzenie rzeczonego postępowania oraz podjęcie czynności prowadzących do stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia (...) którą uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta J. z dnia (...) co naruszyło zasadę trwałości decyzji ostatecznych oraz pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu przedstawiła chronologicznie przebieg postępowania nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Kolegium. W pierwszej kolejności skarżąca podniosła, że przedmiotowa sprawa dotyczy trybu nadzwyczajnego, który jest dopuszczalny wyłącznie, jako wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych. W tym zakresie wskazała, że cechą postępowania, o stwierdzenie nieważności decyli jest to, że jego przedmiot ogranicza się wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej. Celem postępowania, rozstrzygającego kwestie nieważności decyzji "nie może być ponowne rozpoznawanie sprawy, tak jak w postępowaniu zwykłym a zakres tego postępowania jest ograniczony do badania przesłanek nieważności, a więc do weryfikacji samej decyzji z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której ta decyzja dotyczy" (wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 2014 r., I OSK 11/13). W ramach postępowania nieważnościowego organ nie może zatem dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12 oraz wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11,publ. CBOSA). W ocenie skarżące zaskarżona decyzja o stwierdzeniu nieważności poprzedniej decyzji administracyjnej rażąco narusza przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, a Kolegium, błędnie uznało, że naruszenie norm z art. 7 oraz 77 k.p.a. może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, z uwagi na rażące naruszenie prawa. W tym zakresie powołała się na orzecznictwo administracyjne uznając za niewystarczające opieranie argumentacji w zakresie rażącego naruszenia prawa na uchybieniach w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym na wcześniejszym etapie postępowania, że strona wywiązała się z obowiązku poinformowania organu, który wydał decyzję, w sprawie świadczenia wychowawczego o zmianie sytuacji dochodowej rodziny. Nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, że ewentualny błąd w ustaleniach faktycznych popełniony przez organ stanowić miałby wystarczającą podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wnioskowanie organu jest sprzeczne z podstawowym założeniem dotyczącym przesłanek stwierdzania nieważności decyzji.

Podkreśliła, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ma miejsce tylko wówczas, gdy naruszenie prawa jest oczywiste, a charakter przepisu, który został naruszony, pozwala na uznanie oczywistości naruszenia. Z takimi sytuacjami mamy do czynienia wówczas, gdy proste zestawienie zastosowanej normy i decyzji, w której została ona zastosowana ujawnia oczywistą niezgodność. W ocenie skarżącej, w kontrolowanej sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przyjętym wyżej rozumieniu, a postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie jest postępowaniem, którego przedmiotem jest weryfikacja dowodów w celu ponownego i niewadliwego ustalenia stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Nadto zdaniem skarżącej nawet jeśli dokonana weryfikacja doręczenia przez nią do organu administracji zaświadczenia o zmianie dochodu jest niewadliwa, co w niniejszej sprawie jest okolicznością sporną, to przekroczenie kryterium dochodowego nie było rażąco wygórowane i nie prowadzi, do skutków zdolnych podważyć fundamenty praworządności.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Dodatkowo zauważyło, że ustawa nie przewiduje możliwości przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko nawet przy niewielkim przekroczeniu kwoty 800 zł. Wskazało, że w konsekwencji decyzji z dnia (...) w terminie późniejszym Kolegium wydało w dniu (...) decyzję mocą której utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia (...)

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych kryteriów WSA w Gliwicach uznał, że została ona wydane z naruszeniem prawa, a skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej pod względem legalności w granicach rozpoznawanej sprawy była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) którą stwierdzono nieważność decyzjo własnej z dnia (...) nr (...) którą uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia (...) nr (...) w sprawie ustalenia, że świadczenie wychowawcze w wysokości 5.500,00 zł wypłacona skarżącej za okres od 1 listopada 2016 r. do 30 września.2017 r. na syna A. P. jest nienależnie pobranym świadczeniem oraz zobowiązania skarżącą do zwrotu ww. świadczenia wychowawczego łącznie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

Powyższe orzeczenie Kolegium zapadły w trybie nadzwyczajnym, który jest dopuszczalnym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych wynikającej z art. 16 k.p.a.

Cechą postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przedmiot tego postępowania ogranicza się wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej, a mianowicie do stwierdzenia czy ostateczna decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną;

4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Konsekwencją powyższego jest to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z punktu widzenia wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 do 7 k.p.a., z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, z. 8, s. 31 i nast.). Dlatego też celem tego postępowania nie może być ponowne rozpoznawanie sprawy, tak jak w postępowaniu zwykłym, a zakres tego postępowania jest ograniczony do badania przesłanek nieważności, a więc do weryfikacji samej decyzji z wyłączeniem możliwości rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której ta decyzja dotyczy (por. wyrok NSA z 5 sierpnia 2014 r., I OSK 11/13, ww.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA).

W ramach postępowania nieważnościowego organ nie może zatem dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych, ani też kwestionować stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją stanowiącą przedmiot kontroli prowadzonej w tym postępowaniu nadzorczym (por. wyroki NSA: z 16 stycznia 2014 r., II GSK 1617/12 oraz z 25 kwietnia 2013 r., I OSK 1822/11, CBOSA).

W kontrolowanej sprawie przesłanką podlegającą badaniu - w świetle wniosku, skargi oraz oczywistości braku wystąpienia i omawiania innych przesłanek nieważności - było "rażące naruszenie prawa", o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Ma ono miejsce wówczas, gdy naruszenie prawa jest oczywiste, a charakter przepisu, który został naruszony, pozwala na uznanie oczywistości naruszenia. Z takimi sytuacjami mamy do czynienia wówczas, gdy proste zestawienie zastosowanej normy i decyzji, w której została ona zastosowana ujawnia oczywistą niezgodność. Oczywistość taka zachodzi w takich sytuacjach, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustanowionym w przepisie, a także wtedy, gdy wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub też odmówiono ich nadania lub nałożenia (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2008 r., II OSK 972/07, CBOSA). W pojęciu rażącego naruszenia prawa mieści się również ocena skutków naruszenia prawa łączona z wystąpieniem kwalifikowanych cech naruszenia prawa (por. M. Jaśkowska (w): A. Wróbel, M. Jaśkowska, k.p.a. Komentarz, Warszawa 2016, s. 904-906, podane tam orzecznictwo). Dlatego przesłanki "rażącego naruszenia prawa", obejmują fakt oczywistości samego naruszenia prawa oraz to, jakie rozległe lub istotne są to skutki i czy skutki te dają się, czy też nie, pogodzić z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Jeśli zatem oczywistość naruszenia występuje, a jej skutki są nie do zaakceptowania, uzasadnione jest podważenie stabilności ostatecznego orzeczenia w trybie nieważności z uwagi na wystąpienie przesłanki rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Wskazać ponadto należy, że przesłanka rażącego naruszenia prawa może dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów procesowych, czy też kompetencyjnych. Przypisanie decyzji wady nieważności w przypadku naruszenia przepisów proceduralnych dopuszczalne jest wyłącznie wówczas, gdy naruszenie tych przepisów ma charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy. W odniesieniu do tych przepisów można by zatem mówić o rażącym ich naruszeniu wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, zostały zastosowane nieprawidłowo albo w ogóle nie byłyby zastosowane (por. wyrok NSA z 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, CBOSA). Należy podkreślić, że nie każde - nawet oczywiste - naruszenie prawa może być uznane za rażące, jak również nie ma decydującego znaczenia jaki przepis został naruszony. Rozstrzygające dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj tego naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa (tak też w wyrokach NSA: z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 725/10, z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OSK 1046/10, CBOSA).

W kontrolowanej sprawie Kolegium wskazywało, że decyzja z dnia (...) nie może ostać się w obrocie prawnym, gdyż rażąco narusza art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a., a powyższe uchybienie stanowi spełnienie przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wskazywało, że dopiero ponowna analiza materiału dowodowego z uwzględnieniem dokumentów przesłanych przez organ i instancji już po wydaniu decyzji z dnia (...) spowodowało konieczność stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W aktach sprawy znajduje się zarówno notatka służbowa z dnia 5 marca 2018 r. (karta 74 akt adm.), jak również zaświadczenie o uzyskaniu dochodu z dnia 16 sierpnia 2017 r. z adnotacją dokument pozyskany z akt sprawy (...) (karta 75 akt adm.) oraz zaświadczenie z 13 września 2016 r. z adnotacją "dokument pozyskany z DSA" (karta 76 akt adm.). Dokumenty te były weryfikowane przez Kolegium, które nie miało wątpliwości, że strona złożyła w organie zaświadczenie z dnia 13 września 2016 r., a co więcej organ I instancji był obowiązany do wykorzystania tego dowodu do wszystkich postępowań dotyczących strony.

Zdaniem Sądu w realiach rozpatrywanej sprawy Kolegium nie wykazało rażącego naruszenia prawa, a kontrolowana decyzja stanowi de facto nieuprawnioną kontrolę własnej decyzji. Tym samym Sąd podzielił zarzuty zawarte w skardze, z tym wyjątkiem, że uznał za chybione stanowisko skarżącego w kwestii przekroczenia kryterium dochodowego na pierwsze dziecko, gdyż ustawodawca jednoznacznie wskazał kwotę, która nie może być przekroczona nawet w niewielkim stopniu.

Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. o uchylił wydaną w sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a., zgodnie ze złożonym wnioskiem, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.