IV SA/Gl 812/18, Ustalenie kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia wychowawczego. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2616447

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 grudnia 2018 r. IV SA/Gl 812/18 Ustalenie kręgu osób uprawnionych do otrzymania świadczenia wychowawczego.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.).

Sędziowie WSA: Beata Kozicka, Marzanna Sałuda.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Prezydent Miasta J. decyzją z (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 104, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 13, 14, 16, art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5, art. 21, art. 27 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dziecka (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm.) wydaną na rzecz A.C. uchylił w części decyzję z (...) r. przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko S.T., w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz S.T. W motywach tej decyzji wskazano, że w dniu wydawania decyzji organ nie miał informacji, że strona nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci.

Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, której zarzuciła tej decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 107 oraz art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 tego aktu. Dodatkowo wskazano w nim naruszenie art. 2 pkt 13 i pkt 16 oraz art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka. W motywach odwołania akcentowano, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dziecko, pomimo zamieszkiwania w tym samym domu jednorodzinnym z ojcem dzieci. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji liczne naruszenia przepisów proceduralnych, a w szczególności nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tego rozstrzygnięcia przybliżono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżyło stan faktyczny w sprawie i stwierdziło, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie w sposób wyczerpujący i pozwalający na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości. Dostrzeżono także, że kwestionowane rozstrzygnięcie nie spełnia wszystkich wymogów wynikających z postanowień kodeksu postępowania administracyjnego, w kontekście wznowienia postępowania administracyjnego.

Prezydent Miasta J. decyzją z (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 104, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 13, 14, 16, art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5, art. 21, art. 27 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dziecka (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm.) wydaną na rzecz skarżącej uchylił w części decyzję z (...) r. przyznającą świadczenie wychowawcze na dziecko S.T., w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz S.T. W motywach tej decyzji organ pierwszej instancji ponownie przybliżył sytuację faktyczną ustaloną w trakcie przeprowadzonego postępowania uzupełniającego i uznał, że skarżąca stanowi rodzinę z ojcem jej dzieci. Nadto organ ten uznał, że wskazana okoliczność nie była mu znana w momencie wydawania decyzji z (...) r.

Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, która zarzuciła tej decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 107 oraz art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 tego aktu. Dodatkowo wskazano w nim naruszenie art. 2 pkt 13 i pkt 16 oraz art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka. W motywach odwołania ponownie akcentowano, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dzieci, pomimo zamieszkiwania w tym samym domu jednorodzinnym z ojcem dzieci. Na potwierdzenie własnego stanowiska przywołała szereg argumentów, które jej zdaniem winny stanowić potwierdzenie, że stan faktyczny jest zbieżny z jej twierdzeniami. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji liczne naruszenia przepisów proceduralnych, a w szczególności nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Akcentowała, że zamieszkuje wspólnie z ojcem dzieci jedynie z tego powodu, że z uwagi na sytuację finansową nie jest w stanie mieszkać odrębnie. W jej ocenie organ pierwszej instancji samowolnie bez stosownego udokumentowania przyjął, że nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach tego rozstrzygnięcia przedstawiono wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie organ odwoławczy przybliżył stan faktyczny w sprawie i stwierdził, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sprawie w sposób wyczerpujący i pozwalający na wyjaśnienie wszystkich występujących w sprawie wątpliwości, odnoszących się zwłaszcza do kwestii samotnego wychowywania dzieci. Mając na uwadze dostrzeżone ułomności zamieszczono w uzasadnieniu tej decyzji szczegółowe wskazania co do dalszego przebiegu postępowania i co do okoliczności, które w ramach tego uzupełniającego postępowania winny być wyjaśnione.

Prezydent Miasta J. decyzją z (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 104, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 13, 14, 16, art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5, art. 21, art. 27 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dziecka (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 z późn. zm.) wydaną na rzecz skarżącej: uchylił decyzję z (...) r. i odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko S. oraz przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko M. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 20116 r. do 30 września 2017 r. W motywach tej decyzji organ pierwszej instancji ponownie przybliżył sytuację faktyczną ustaloną w trakcie przeprowadzonego postępowania uzupełniającego i uznał, że skarżąca stanowi rodzinę z ojcem jej dzieci. Potwierdzeniem tego faktu jest wspólne zamieszkiwanie w jednym budynku mieszkalnym jak również wielokrotne widywanie całej rodziny w różnych miejscach miejscowości, co oznacza, że strona nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko i świadczenie przysługuje wówczas, gdy spełnione jest kryterium dochodowe, a te w przypadku tej rodziny jest przekroczone. Nadto organ ten uznał, że wskazana okoliczność nie była mu znana w momencie wydawania decyzji z (...) r.

Odwołanie od tej decyzji wniosła skarżąca, której zarzuciła tej decyzji naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 107, art. 8, art. 9, art. 11, art. 35, art. 80, art. 81a oraz art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 tego aktu. Dodatkowo wskazano w nim naruszenie art. 2 pkt 13 i pkt 16 oraz art. 4 ust. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka. W motywach odwołania, po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania, ponownie akcentowano, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dzieci, pomimo zamieszkiwania w tym samym domu jednorodzinnym z ojcem dzieci. Na potwierdzenie własnego stanowiska przywołała szereg argumentów, które jej zdaniem winny stanowić potwierdzenie, że stan faktyczny jest zbieżny z jej twierdzeniami. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi pierwszej instancji liczne naruszenia przepisów proceduralnych, a w szczególności nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Zakwestionowała w szczególności fakt, iż nie miała możliwości zapoznania się z opinią przedstawioną w ramach uzupełniającego postępowania a sporządzoną przez właściciela akademii piłkarskiej na podstawie informacji przekazanych przez trenera syna. Akcentowała, że zamieszkuje wspólnie z ojcem dzieci jedynie z tego powodu, że z uwagi na sytuację finansową nie jest w stanie mieszkać odrębnie. W jej ocenie organ pierwszej instancji samowolnie bez stosownego udokumentowania przyjął, że nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci. W jej ocenie organ pierwszej instancji nie miał przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania jak również nie zachodziły okoliczności uzasadniające uchylenie decyzji przyznającej jej świadczenie wychowawcze.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z (...) r. nr (...) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wpierw przedstawił w bardzo rozbudowany sposób dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nadto wskazany organ zamieścił rozważania dotyczącego osoby samotnie wychowującej dziecko oraz pojęcia wychowywania dziecka. W tym zakresie odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych oraz do literatury przedmiotu z zakresu prawa rodzinnego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że skarżąca jako matka w przeważającej części sprawuje opiekę nad dwojgiem dzieci, jednakże ojciec także angażuje się w ten proces, a znajduje to umocowanie w opinii właściciela akademii piłkarskiej do której uczęszcza syn oraz w emocjonalnie dobrym kontakcie z dziećmi.

Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją i wniosła osobistą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła organom administracji publicznej naruszenie przepisów postępowania a w szczególności art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Dodatkowo przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie wymienionego powyżej przepisu poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, gdy prawidłowym rozstrzygnięciem było uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w sprawie. Wskazała na naruszenie art. 7 i art. 77 oraz art. 80 wyżej wymienionego Kodeksu polegające na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i oparcia się na nieistniejącym dowodzie to jest opinii, niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego i jego dowolnej interpretacji. Podniosła zarzut naruszenia art. 8, art. 9 i art. 11 w związku z art. 107 § 3 przywoływanego Kodeksu, polegający na nie zamieszczeniu w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji przekonywujących przesłanek, którymi kierował się organ pierwszej instancji przy podejmowaniu swojego rozstrzygnięcia. Nadto podniosła zarzut naruszenia art. 10 wskazanego Kodeksu, ponieważ w jej ocenie organ nie dał jej możliwości wypowiedzenia się co do spornej opinii. Jako ostatni zarzut naruszenia przepisów postępowania podniosła naruszenie art. 81a Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezastosowanie w tej sprawie i nie rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść skarżącej. W zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego podniosła naruszenie art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka poprzez przyjęcie, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a w konsekwencji na przyjęciu, że wystąpiły przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze na rzecz syna S. w kwocie 500 zł miesięcznie na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz bezpodstawną odmowę przyznania przedmiotowego świadczenia. Nadto zarzuciła naruszenie art. 4 ust. 2 wymienionej powyżej ustawy poprzez jego niezastosowanie w sprawie. W motywach skargi skarżąca przybliżyła przebieg prowadzonego postępowania jak również rozwinęła postawione powyżej zarzuty. W pierwszej kolejności podniosła, że organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję, która nie była przedmiotem odwołania, albowiem błędnie zostały przywołane numery kwestionowanej decyzji. W odniesieniu do zarzutów o charakterze merytorycznym to skarżąca rozwinęła swoje zastrzeżenia i wskazała, że organ odwoławczy nie ustalił w sposób prawidłowy stanu faktycznego w sprawie, a w szczególności okoliczność współuczestnictwa ojca w wychowywaniu dzieci oparł na sporządzonej dla potrzeb tego postępowania opinii trenera akademii piłkarskiej. Nadto skarżąca podniosła, że akta przekazane organowi odwoławczemu takiej opinii nie zawierały, a organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do niej się odwołał. Wskazała także, że będąc w organie pierwszej instancji i chcąc się z tą opinią zapoznać uzyskała odpowiedź, iż opinii tej w aktach nie ma. W dalszej części skargi skarżąca zakwestionowała stanowisko organu odwoławczego, że w przeważającej części sprawuje opiekę nad dziećmi, ponieważ w jej ocenie opiekę taką sprawuje wyłącznie. W jej opinii takie działanie organu odwoławczego wyczerpało przesłanki naruszenia art. 77, art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i oparcie rozstrzygnięcia na nieistniejącym dowodzie. Następnie skarżąca podniosła, że nie udostępnienie jej przedmiotowej opinii wyczerpało przesłankę przewidzianą art. 10 powyższego Kodeksu, ponieważ nie zapewniono jej czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu. Podniosła również, że wskazana opinia sporządzona została przez właściciela akademii, a nie przez trenera trenującego jej syna, a tym samym sporządzona została przez osobę, która nie ma pełnej wiedzy na temat tego kto sprawuje opiekę i wychowuje syna. W dalszej kolejności skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych odnoszącego się do nie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy błędnie wywiódł, że wspólne zamieszkiwanie oraz utrzymywanie emocjonalnego dobrego kontaktu z dziećmi przez ojca stanowi, iż ojciec bierze udział w procesie wychowania. W ocenie skarżącej organ odwoławczy nie przedstawił przesłanek, które skłoniły go do wywiedzenia, iż wspólne zamieszkiwanie w jednym domu ojca z dziećmi, w sytuacji, gdy z wywiadu środowiskowego wynika, iż nie uczestniczy on w procesie wychowania dzieci, wywiódł, że bierze on udział w procesie wychowania dzieci. Nadto zaznaczyła, że zamieszkuje w tym samym domu co ojciec dzieci wyłącznie ze względu na swoją sytuację finansową, która uniemożliwia jej wyprowadzenie się i odrębne zamieszkiwanie. Dodatkowo podkreśliła, że nie prowadzi z ojcem dzieci wspólnego gospodarstwa domowego, a tym samym ojciec dzieci nie może być zaliczony do składu rodziny. Potwierdzeniem tego faktu jest płacenie począwszy od 1 sierpnia 2017 r. przez ojca dzieci alimentów w wysokości 1500 zł miesięcznie, które zostały ustalone mocą ugody przed sądem rejonowym. W konsekwencji uznaje, że wyczerpane zostały przesłanki naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej wadliwe prowadzenie postępowania przez organ odwoławczy doprowadziło do naruszenia postanowień art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka. W jej ocenie organ odwoławczy bezzasadnie przyjął, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zaprezentowało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) wykazała, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

Istota przedmiotowego postępowania sprowadza się do tego, czy skarżąca samotnie wychowuje dzieci, czy też wspólnie z ich ojcem stanowi rodzinę. Udzielenie odpowiedzi na postawione tu pytanie pozwoli ustalić, czy rozstrzygnięcie organów administracji jest prawidłowe, czy też zawiera uchybienia uzasadniające uwzględnienie wniesionej skargi.

Stosownie do postanowień art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka w wersji obowiązującej na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego przez osobę samotnie wychowującą dziecko rozumiano pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Natomiast stosownie do brzmienia art. 2 pkt 16 wyżej wymienionej ustawy pod pojęciem rodziny ujmuje się odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców.

Przywołane powyżej definicje ustawowe pojęć osoby samotnie wychowującej dziecko oraz rodziny nie dają odpowiedzi na wszystkie istotne wątpliwości występujące w rozpoznawanej sprawie. Z tego też powodu niezbędne będzie odniesienie tych definicji do sytuacji faktycznej, która występuje w rozpoznawanej sprawie.

Skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego określiła, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko i z tego powodu otrzymała świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci. W następstwie uzyskania przez organ pierwszej instancji informacji, że skarżąca zamieszkuje wspólnie z ojcem dzieci organ pierwszej instancji wznowił postępowanie i wydał kwestionowaną w sprawie decyzję utrzymaną w mocy przez organ odwoławczy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, gdyż skarżąca tych okoliczności na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie kwestionowała, że mieszka ona wspólnie z dziećmi i ojcem dzieci w jednym budynku jednorodzinnym. Między skarżącą, a organem administracji występuje rozbieżność w jednym zakresie, otóż organy administracji obu instancji opowiedziały się za tym, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, a tym samym przysługuje jej świadczenie wychowawcze tylko na jedno dziecko, ponieważ nie spełnia kryterium dochodowego. Z kolei skarżąca utrzymuje, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko i winna otrzymać świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci.

Mając na uwadze treść przywołanych pojęć osoby samotnie wychowującej dziecko i rodziny oraz uwzględniając nakreślony stan faktyczny w części nie budzącej żadnych kontrowersji przyjdzie dokonać subsumcji treści normy prawnej do występującego w sprawie stanu faktycznego.

Z punktu widzenia przedmiotowej ustawy pojęciem kluczowym i mającym charakter pojęcia generalnego jest pojęcie rodziny, ponieważ ono wyznacza w pierwszej kolejności krąg osób uprawnionych do otrzymywania świadczenia wychowawczego. Z kolei pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko jest pojęciem lex specialis w ujęciu przywoływanej ustawy, albowiem wprowadza szczególną kategorię osób uprawnionych do korzystania z tego świadczenia. Oznacza to zarazem, kierując się podstawowymi regułami wykładni prawnej, że lex specialis derogat legi generali. Co przekładając na uwarunkowania wynikające z brzmienia analizowanych definicji, to przyjdzie opowiedzieć się za stanowiskiem, że co do zasady świadczenie przysługuje rodzinie, jeżeli strona postępowania wykaże, że w jej konkretnym przypadku występuje przesłanka pozwalająca uznać występowanie samotnego wychowywania dziecka, to wówczas zastosowanie ma przepis szczególny dający prawo do otrzymania wnioskowanego świadczenia na dwoje dzieci.

Na gruncie rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy w przypadku skarżącej występuje samotne wychowywanie dziecka. Zgodnie z przywołanym art. 2 pkt 13 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dziecka przez osobę samotnie wychowującą dziecko rozumie się pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. W przypadku skarżącej będącej panną przesłanka pozytywna występuje, zatem rozważenia wymaga występowanie przesłanki negatywnej, a mianowicie czy skarżąca nie wychowuje co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem. W świetle treści tej przesłanki rozważyć należy pojęcie wychowywania. W art. 96 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi się, że rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. Jak akcentuje się to w literaturze wychowywanie dziecka wygląda odmiennie w sytuacji, gdy rodzice są razem i gdy są w rozłączeniu (zob. T Sokołowski./w/ Kodeks rodzinny opiekuńczy. Komentarz pod red. H. Doleckiego Lex 2013). Jak wynika z akt sprawy skarżąca wspólnie zamieszkuje w budynku jednorodzinnym z ojcem dzieci i jak wynika to z akt ojciec współuczestniczy w procesie wychowawczym, a potwierdzeniem tego są jego dobre relacje z dziećmi. Nadto jak wynika to z akt sprawy, czemu skarżąca nie oponowała, że widywana jest na terenie miasta wspólnie z ojcem dzieci i dziećmi. Dodatkowo z notatki służbowej sporządzonej z rozmowy z właścicielem akademii piłkarskiej, do której uczęszcza syn skarżącej wynika, że oboje rodzice byli znani z tego, że interesowali się postępami syna. Zatem są to znamiona zewnętrzne tego, że rodzice dzieci wspólnie zamieszkujący wspólnie również wychowują dzieci. Oznacza to w konsekwencji, że w niniejszej sprawie występuje negatywna przesłanka uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą dzieci. W konsekwencji przyjdzie podzielić stanowisko organów administracji obu instancji sprowadzające się do tego, że skarżąca nie spełniała wymogu do otrzymywania świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci, ponieważ wspólnie z ich ojcem je wychowywała. Na marginesie można zaznaczyć, ze sytuacja skarżącej wyczerpuje przesłanki pojęcia rodziny określone w art. 2 pkt 16 przedmiotowej ustawy.

Skoro fundamentalny z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy zarzut sformułowany w skardze nie znalazł potwierdzenia, rozważyć należy to, czy od strony procesowej organy administracji przeprowadziły postępowanie w sposób prawidłowy. Pierwszą kwestią, którą Sąd zobowiązany był wziąć pod rozwagę to, czy w rozpoznawanej sprawie faktycznie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na tak postawione pytanie odpowiedzi udzielić należy pozytywnej, ponieważ skarżąca ubiegając się o przedmiotowe świadczenie przedstawiła sytuację, z której wynikało, że jest osobą samotnie wychowującą dzieci, dopiero 19 maja 2017 r. organ pierwszej instancji uzyskał poufną informację, o tym, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci. W świetle powyższego organ wydając decyzję z (...) r. nie dysponował wiedzą, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, a tym samym wyczerpana została przesłanka wznowienia postępowania przewidziana przywołanym przepisem Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zarzut skarżącej sprowadzający się do rozpoznania odwołania nie od tej decyzji, co należy, a związany z powołaniem przez organ odwoławczy wadliwych numerów decyzji organu pierwszej instancji, nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ numer decyzji pełni jedynie funkcję usługową i pozwala na łatwiejsze zidentyfikowanie aktu będącego przedmiotem rozpoznania, zatem uchybienie w tym zakresie nie może mieć istotniejszego znaczenia. Kluczowe z tego punktu widzenia jest to, że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie skarżącej od właściwej decyzji, a mianowicie od decyzji wydanej (...) r.

Trafnie podniosła skarżąca, że nie udostępnienie stronie postępowania jakiegoś dokumentu, który następnie został przywołany w uzasadnieniu rozstrzygnięcia i miał wpływ na treść wydanej decyzji, wyczerpuje przesłanki naruszenia postanowień art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że trafność stwierdzeń skarżącej jest na poziomie generalnym, natomiast w realiach niniejszej sprawy zarzut ten nie jest trafny, albowiem w aktach administracyjnych zalega adnotacja urzędowa sporządzona z rozmowy z właścicielem akademii piłkarskiej, do której syn skarżącej uczęszcza. Notatka ta znajduje się w aktach i jest dostępna skarżącej, natomiast w aktach brak jest opinii osoby trenującej syna skarżącej. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, ze organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia na ostatniej stronie odwołuje się do opinii tegoż właściciela, jednakże nie chodzi w tym przypadku o samoistny dokument, tylko o opinię uzewnętrznioną w adnotacji urzędowej, która w aktach się znajduje i jak wynika to z pism skarżącej była jej znana. Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy brak jest przesłanek do uznania, że wystąpiła sytuacja związana z nie zapewnieniem skarżącej czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu.

Skarżąca zarzuciła organom naruszenie postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 80 tego aktu. Z tymi zarzutami skład orzekający nie zgadza się, ponieważ dokonując oceny zgromadzonego materiału przyznać trzeba, że organ podjął wszelkie próby związane z wyjaśnieniem sytuacji faktycznej w jakiej znajduje się skarżąca. Materia będąca przedmiotem wyjaśnień ze strony organu administracji jest tego rodzaju, że w tym zakresie zawsze będą występowały wątpliwości i można stawiać zarzut, że coś nie zostało wyjaśnione. W tego typu sprawach jak będąca przedmiotem rozpoznania, zadaniem organu jest wyjaśnić i przedstawić sytuację osób zainteresowanych w taki sposób, aby można było na jej podstawie podjąć wiążące ustalenia. Jest to o tyle istotne, że znaczna część informacji jest w wyłącznej dyspozycji skarżącej i tylko od jej woli zależy jaką jej część przedstawi i w jakim kontekście. Postępowanie w rozpoznawanej sprawie prowadzone było przez organ pierwszej instancji trzykrotnie, ponieważ organ odwoławczy dwukrotnie uwzględniał wnoszone odwołanie. W tym zakresie istotną rolę odegrało uzasadnienie zawarte w drugiej decyzji organu odwoławczego z (...) r., ponieważ zawierało konkretne wskazania jakie elementy winny zostać wyjaśnione w ramach ponownie prowadzonego postępowania. Z tego obowiązku organ pierwszej instancji wywiązał się w sposób prawidłowy i uzupełnił materiał dowodowy o istotne dla sprawy dokumenty i informacje. W świetle powyższego nie jest zasadny zarzut stawiany organom administracji publicznej, że kwestionowane przez skarżącą decyzje wydane zostały bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, ponieważ w ocenie składu orzekającego zgromadzony materiał dowodowy daje podstawę dla wyciągnięcia takich wniosków, jakie w motywach rozstrzygnięć zostały zaprezentowane.

Pozostałe zarzuty o charakterze procesowym nie mają istotniejszego znaczenia w kontekście przeprowadzonych powyżej rozważań, ponieważ nie jest trafny zarzut naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa, jak również zarzut naruszenia zasady informacji zawarty w art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że w sprawie tej organy dopuściły się naruszenia postanowień art. 81a przywoływanego Kodeksu, ponieważ organy przeprowadziły poprawną wykładnię przepisów prawa i właściwie dokonały procesu subsumcji.

Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 wyżej wymienionej ustawy należało skargę oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.