Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 786192

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 19 kwietnia 2011 r.
IV SA/Gl 732/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.).

Sędziowie: NSA Adam Mikusiński, WSA Stanisław Nitecki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r., nr (...) Prezydenta Miasta K. na podstawie art. 3 ust. 3 i art. 8 ust. 1 oraz art. 39 i 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64 poz. 593 z późn. zm.) odmówił H.K. świadczenia w postaci zasiłku celowego na zakup pralki.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że dochód strony nie przekracza kryterium dochodowego określonego wart. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz zachodzi dysfunkcja z art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem organu, przyznanie wnioskowanego świadczenia nie jest możliwe, gdyż rodzaj, rozmiar i forma pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Ośrodek wskazał, iż strona ma możliwość skorzystania w Dziennym Domu Pomocy Społecznej z usług pralniczych, co stanowi wykorzystanie własnych uprawnień i możliwości. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W protokole sporządzonym w dniu (...) roku strona wskazała, iż nie jest w stanie nosić (...) kg prania, zaznaczając jednocześnie, iż w dziennym Domu Pomocy Społecznej nie ma możliwości wysuszenia prania. W związku z powyższym w toku postępowania w sprawie dokonano ustaleń, z których wynika, że istnieje możliwość uruchomienia pralki wypełnionej w połowie. Ponadto ustalono, że możliwe jest przynoszenie oraz zabieranie upranych rzeczy w kilku częściach. Nadmieniono, iż w przypadku przynoszenia lub odbierania prania w częściach istnieje możliwość ich przechowywania zamkniętym na klucz pomieszczeniu. Tamtejszy Ośrodek umieścił stronę również na liście osób oczekujących na uzyskanie używanych sprzętów w ramach darów przekazywanych przez mieszkańców K. Jednocześnie wskazano, że organy pomocy społecznej maja przyczyniać się do rozwiązywania trudnych sytuacji życiowych, a nie są zobowiązane do zaspokajania wszystkich zgłoszonych potrzeb w całości.

H.K. nie zgodził się z wyżej opisaną decyzją i złożył w dniu (...) r. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.

W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) r. nr (...) działając w oparciu o art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium przywołało i omówiło treść przepisów art. 2 ust. 1, art. 3, art. 8 ust. 1 oraz art. 39 - 40 ustawy o pomocy społecznej. Zaakcentowało, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej stanowią w szczególności, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Z normy tej wynikają dwie zasadnicze okoliczności. Po pierwsze-omawiany zasiłek nie ma służyć na zaspokojenie każdej potrzeby, lecz tylko niezbędnej potrzeby bytowej. Przy powiązaniu tej przesłanki z treścią ustawy, nakazującą uwzględniać cele i możliwości pomocy społecznej, nie może ulegać wątpliwości, że przy aktualnym stanie finansów publicznych i dużej liczbie osób wymagających pomocy, niezbędne potrzeby bytowe należy odnieść do potrzeb elementarnych, koniecznych do egzystencji godnej człowieka. Po drugie wyraz "może" wskazuje na wyposażenie organu decyzyjnego w prawo do uznaniowej oceny, czy w danym, konkretnym przypadku zasiłek celowy powinien być udzielony. Jednocześnie ani przepisy art. 39 cytowanej ustawy określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i podają kryteriów ustalania tej wysokości. Wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są-z jednej strony-sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Jednocześnie w orzecznictwie zaznacza się podgląd, iż organ orzekający, bezpośrednio zajmujący się rozdziałem środków z pomocy społecznej jest najlepiej zorientowany w zakresie pomocy niezbędnej dla każdego uprawnionego, a z drugiej strony, w możliwościach finansowych pozwalających na zaspokojenie tych potrzeb. Kiedy nie starcza środków dla wszystkich potrzebujących, rzeczą właściwego organu jest wyważenie przyznawanej pomocy, a więc uwzględnienie subiektywnej i obiektywnej sytuacji uprawnionych.

Kolegium Odwoławcze ustaliło, iż H.K. (wywiad środowiskowy w dniu (...) roku na wnioski z dnia: (...) roku oraz (...) i (...) roku) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje mieszkanie komunalne: jeden pokój z kuchnią, jest osobą przewlekle chorą, niepełnosprawną-strona legitymuje się (...) stopniem niepełnosprawności. Mieszkanie strony jest wyposażone w podstawowe sprzęty AGD. Dochodem H.K. w miesiącu (...) roku był dodatek mieszkaniowy w kwocie (...) złotych oraz pomoc z MOPS. Od (...) roku strona otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości (...) złotych. Decyzją nr (...) z dnia (...) roku przyznano stronie pomoc w formie zasiłku stałego od (...) roku w wysokości (...) złotych a w miesiącu (...) roku strona otrzymała nadpłatę zasiłku stałego za okres od (...) roku do (...) roku w wysokości (...) złotych. Nadto strona korzysta bezpłatnie z całodziennego pobytu w dziennym Domu Pomocy Społecznej wraz z wyżywieniem.

Biorąc powyższe pod uwagę na podstawie zebranego materiału dowodowego Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż w okresie od (...) roku do (...) roku H.K. uzyskał wsparcie finansowe środkami pomocy społecznej w łącznej wysokości (...) złotych, co daje średnio miesięcznie kwotę (...) złotych. Niezależnie od powyższego strona otrzymuje wsparcie w formie dodatku mieszkaniowego oraz bezpłatny pobyt w DDPS. Kolegium Odwoławcze zwróciło uwagę, iż od (...) roku minimalne wynagrodzenie miesięczne w roku (...) wynosiło (...) złotych. Biorąc powyższe pod uwagę bezspornym jest, iż potrzeby bytowe H.K. są zaspokajane wyłącznie w ramach wsparcia środkami pomocy społecznej w formie materialnej oraz formie bezgotówkowej oraz dodatku mieszkaniowego a ich wysokość jest porównywalna z kwotą minimalnego wynagrodzenia za pracę, jaką otrzymują osoby zatrudnione a która to kwota ma im zapewnić zaspokojenie potrzeb bytowych.

Kolegium opisało również szereg decyzji organu pomocy społecznej przyznających stronie wsparcie w miesiącu (...) r. na łączna kwotę (...) zł oraz w miesiącu (...) r. w kwocie (...) zł. w miesiącu (...) r. na łączną kwotę (...) zł, (...) r. - (...) zł, (...) r. na kwotę (...) zł, (...) r. na łączna kwotę (...) zł oraz (...) r. na kwotę (...) zł.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przesłał dokumenty obrazujące aktualnie obowiązującą politykę świadczeń dostosowaną do możliwości finansowych Ośrodka. Ośrodek wyliczył, biorąc pod uwagę przewidywaną kwotę oraz planowaną liczbę rodzin szacunkowo w skali roku, że rodzina może otrzymać pomoc w kwocie (...) zł. a przyjmując, że w skali roku rodziny korzystają ze wsparcia Ośrodka średnio przez okres 8 miesięcy uśrednione świadczenie wyniosłoby (...) zł.

Mają powyższe na uwadze Kolegium zaznaczyło, że sytuacja strony znana jest organom pomocy społecznej ze względu na zakres, jak i okres w jakim H.K. jest objęty wsparciem pomocy społecznej. Wskazano, że sytuacja osobista, jak i materialna wnioskodawcy jest trudna jednakże celem pomocy społecznej jest udzielenie wsparcia osobom rzeczywiście go potrzebującym, a świadczenia uzyskane z pomocy społecznej nie mogą stanowić stałego źródła dochodu. Pomoc uzyskiwana przez stronę jest kilkukrotnie większa niż przewidywana pomoc udzielana przez Ośrodek jednej rodzinie w skali roku kalendarzowego dlatego organ odwoławczy uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H.K. dał wyraz swemu niezadowoleniu z treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Wskazał nadto, że jego sytuacja jest fałszowana przez Kierownika Ośrodka. Zaakcentował, iż nie stworzono dla niego spójnego programu pomocy. Podał również, że udzielana przez Ośrodek pomoc nie pozwala na przeżycie, nie mówiąc o godnym życiu o którym stanowi ustawa o pomocy społecznej. Skarżący nie zawarł w skardze szerszych wywodów dotyczących pralki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przytoczyło argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.

W piśmie procesowym z dnia (...) r. pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji. Zarzucił naruszenie przepisów art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Zaakcentował, że w momencie, gdy skarżący chce wyprać jedna rzecz, to pracownicy nie udostępniają pralki wskazując, ze bęben pralki musi być pełny, a nadto nie istnieje możliwość suszenia ubrań.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W tym kontekście uznano, że skarga H.K. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach.

W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby. Bez wątpienia te warunki przyznania skarżącemu pomocy zostały w sprawie spełnione. Jednakże, choć H.K. znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej nie można z góry niejako przyjmować, że wszelkie możliwe świadczenia udzielane przez organy pomocy społecznej są mu należne. Jak wyżej wskazano skarżący korzysta ze znacznego wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej. Jak natomiast wynika z powołanych wyżej przepisów, przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie stronie świadczenia w określonej wysokości obliguje organ pomocy społecznej do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia.

W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że skarżący spełnia kryterium dochodowe od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku celowego. Jednocześnie skarżący otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłków celowych na niezbędne wydatki czy dofinansowania do bieżących potrzeb. Uzyskuje również pomoc w postaci dodatku mieszkaniowego. Korzysta bezpłatnie z usług dziennego Domu Pomocy Społecznej. W ocenie Sądu wsparcie finansowe udzielane skarżącemu jest odpowiednie do jego sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby bytowe oraz z drugiej strony uwzględnia możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej.

Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. H.K., jak już wyżej zaznaczono otrzymał i otrzymuje od organów pomocy społecznej znaczną pomoc finansową, która pozwala mu na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. W rozpatrywanej sprawie przyczyną odmowy przyznania zasiłku na wskazane we wniosku cele było po pierwsze możliwość zaspokojenia przez wnioskodawcę wskazanej potrzeby (wykonanie prania) w sposób wskazany przez organ I instancji. Z drugiej strony przyczyną odmowy były ograniczone możliwości finansowe ośrodka, które zostały przez organy szczegółowo opisane a ponadto objęcie strony szerokim wsparciem świadczeniami z pomocy społecznej. Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcia naruszały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja odmowy przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.

Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej), przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie.

Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez skarżącego dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez skarżącego pomoc nie została mu przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych.

Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.