Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1526419

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 19 lutego 2014 r.
IV SA/Gl 718/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik.

Sędziowie WSA: Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Beata Kozicka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej A w C. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie stypendium socjalnego dla osób niepełnosprawnych oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

J.Z. - student II roku studiów na kierunku teologia A w C. w dniu 27 października 2012 r. złożył wniosek o przyznanie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2012/2013 i podał, że legitymuje się aktualnym orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności.

Decyzją z dnia (...) r., nr (...), Przewodniczący Komisji Stypendialnej A w C., działając na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 2 i art. 180 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.) oraz Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom A w C. z dnia 1 października 2012 r. w roku akademickim 2012/2013, wprowadzonego Zarządzeniem Dyrektora z dnia 1 października 2012 r. w sprawie zatwierdzenia Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom A z uwzględnieniem Zarządzenia Dyrektora z dnia 25 kwietnia 2013 r. w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy w roku akademickim 2012/2013, przyznał J. Z. (Z.) stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych w wysokości 50,- zł na miesiąc, na okres od miesiąca marca do lipca 2013 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji J.Z. zaznaczył, iż jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną, z tego powodu domagał się przyznania stypendium w dotychczas otrzymywanej wysokości, tj. 400 zł miesięcznie.

Decyzją z dnia (...) r., Nr (...), Odwoławcza Komisja Stypendialna A w C., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, określanego dalej w skrócie jako "k.p.a.", oraz przywołanego powyżej Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej, utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia (...) r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołała się na art. 174 ust. 1 i ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulamin przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom A z dnia 01.10 2012 r. (Rozdział 1 § 1 ust. 1-3). Wskazała na dokonany podział środków na pomoc materialną dla studentów uczelni, uwzględniający m.in. wysokość dotacji otrzymanej przez uczelnię z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, która w roku 2013 r. jest o 51% mniejsza niż w roku 2012 oraz wyjaśniła, że środki na pomoc materialną uczelnia otrzymuje na rok kalendarzowy, a nie na rok akademicki. Stąd też, decyzje o wysokości poszczególnych świadczeń pomocy materialnej zostały przyznane studentom zgodnie z art. 184 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminem przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom A w C. (Rozdział II § 1 ust. 2 i ust. 4). Jednocześnie z uwagi na fakt, iż środki na pomoc materialną przyznane na rok 2012 r. przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego były wyższe niż na rok 2013, uczelnia dysponowała większą kwotą do podziału na poszczególne rodzaje pomocy materialnej. Poprzednio, zgodnie z wcześniejszym Zarządzeniem Dyrektora z dnia 4 listopada 2012 r. w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy, J.Z. otrzymał decyzję nr (...) z dnia (...) r. przyznającą świadczenie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego od miesiąca października 2012 r. do miesiąca lutego 2013 r. w wysokości 400,- zł miesięcznie i uczelnia wywiązała się z tego obowiązku. Ze względu jednak na niższą kwotę obecnie otrzymanej dotacji na rok 2013 nastąpił jej podział, skutkujący wydaniem nowych decyzji, przyznających niższe świadczenia pomocy materialnej od II semestru roku akademickiego 2012/2013. Zgodnie z Zarządzeniem Dyrektora z dnia 25 kwietnia 2013 r. w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy J.Z. otrzymał nową decyzję nr (...) z dnia (...) r. przyznającą stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych od miesiąca marca do miesiąca lipca 2013 r. w wysokości 50,- zł miesięcznie. Dodatkowo, ze względu na fakt, iż w trakcie I i II semestru roku akademickiego 2012/2013 kolejni studenci złożyli wnioski o stypendia, po ich rozpatrzeniu, wzrosła tym samym liczba uprawnionych osób do otrzymywania świadczeń pomocy materialnej. Zatem, korekta wysokości świadczeń od II semestru roku akademickiego 2012/2013 została dokonana zgodnie z rozdziałem II § 1 ust. 5 z uwzględnieniem Rozdziału II § 2 ust. 1 i ust. 2 oraz § 4 ust. 1 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom A w C. W związku z powyższym Odwoławcza Komisja Stypendialna uznała, że decyzja Komisji Stypendialnej A w C. jest prawidłowa i w pełni uzasadniona.

W skardze na powyższą decyzję, J.Z. nie zgodził się z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem i obniżeniem stypendium w semestrze letnim 2012/2013. Zaznaczył, iż jego sytuacja materialna w porównaniu z semestrem zimowym nie uległa zmianie, ale jednocześnie zdrowotna uległa pogorszeniu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż wysokość dotacji na rok 2013 uległa znacznemu zmniejszeniu, stąd też na nowy semestr, z uwagi na ograniczone środki finansowe, została zmniejszona wysokość stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych oraz sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów, zatem nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej.

Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy akt organu administracji publicznej jest słuszny, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza, nakaz działania w oparciu o treść przepisów prawa obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy indywidualnej m.in. decyzją administracyjną. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a." kontrola, o której mowa, obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, po myśli art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności nie wykazała nieprawidłowości.

Materialnoprawną podstawę rozpatrzenia sprawy, zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia 27 października 2012 r. o przyznanie stypendium specjalnego dla osoby niepełnosprawnej w roku akademickim 2012/2013, stanowiły przepisy przywołanej już wcześniej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, zwanej dalej w skrócie jako "ustawa" (aktualnie tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572). Stosownie do art. 173 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 180 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy w niniejszej sprawie, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, między innymi w formie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych, o ile dysponuje orzeczeniem właściwego organu. Tego rodzaju świadczenie jest jedną z wymienionych katalogowo w art. 173 ust. 1 ustawy form pomocy materialnej, udzielanej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, do których zaliczają się ponadto: stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, stypendium ministra za osiągnięcia w nauce, stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe oraz zapomogi.

Tryb przyznawania powyższych świadczeń określają przepisy omawianej ustawy - Rozdziału 2 pod nazwą "Prawa i obowiązki studentów" Działu IV pod nazwą "Studia i studenci", a właściwość organów właściwych do wydawania decyzji w tym przedmiocie, regulują w szczególności art. 175-177 ustawy.

W świetle przepisów art. 70 ust. 1 (zdanie pierwsze) i ust. 4 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) wymieniona pomoc materialna ma za zadanie wspieranie systemu indywidualnej pomocy finansowej oraz stanowi środek służący spełnieniu zasady powszechnego i równego dostępu do wykształcenia.

Na wniosek studenta przyznaje się świadczenia, na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów, ze środków funduszu pomocy materialnej, o którym mowa w art. 103, stosownie do treści art. 174 ust. 1 w związku z art. 175 ust. 1 ustawy. Jednakże uczelnia, w tym również niepubliczna, otrzymuje z budżetu państwa dotację na powyższe zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów, w zakresie określonym w art. 173 ust. 1 ustawy, w tym również świadczenia w formie stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. Otrzymana dotacja jest dzielona przez rektora w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, co wynika z art. 174 ust. 2 w związku z art. 94 ust. 1 pkt 7 i ust. 4 ustawy.

Istotny dla rozpoznawanej sprawy jest również treść art. 186 ustawy, który stanowi, że szczegółowy regulamin ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8 ustawy, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepopieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta, ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego. Tym nie mniej do dyspozycji pozostaje kwota otrzymanej z budżetu państwa dotacji na każdy rok akademicki. W piśmiennictwie brak jest jednolitego poglądu na temat roli regulaminów w działalności uczelni. Jeden z nich przypisuje regulaminom charakter normatywny, a przez to zalicza je do źródeł prawa, a drugi odmawia regulaminom takiego charakteru twierdząc, że są to tylko akty prawa wewnętrznego (por. R.Hauser, Z.Niewiadomski, A.Wróbel: "System Prawa Administracyjnego. Tom 6, Podmioty administrujące, wyd. C.H.Beck, Instytut Nauk Prawnych, Warszawa 2011, s. 474).

Określenie charakteru prawnego regulaminu nie może jednakże być oderwane od zasad porządku prawnego, w tym przypadku art. 103 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 186 § 1 ustawy, na podstawie którego rektor wspólnie z uczelnianym organem samorządu studenckiego w regulaminie ustala między innymi wysokość przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów z otrzymanej dotacji na zadania związane z bezzwrotną pomocą materialną dla studentów.

Zdaniem składu orzekającego, opracowany na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy Regulamin przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom A w C. z dnia 1 października 2012 r., w roku akademickim 2012/2013, ma charakter wykonawczy i określa między innymi w Rozdziale II pod nazwą "Podział dotacji na pomoc materialną", że to Dyrektor, który jest też Rektorem, na podstawie informacji o wielkości dotacji, w porozumieniu z Samorządem Studentów A, dokonuje jej podziału i w drodze zarządzenia ustala i podaje na kolejny rok akademicki również wysokość stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych z uwzględnieniem stopnia niepełnosprawności oraz przy uwzględnieniu liczby osób uprawnionych (§ 1 i 2 Rozdziału II Regulaminu). Dodatkowo, Rozdział XI Regulaminu pod tytułem "Stypendia specjalne dla osób niepełnosprawnych" wskazuje, że taką pomoc może otrzymać student niezależnie od sytuacji materialnej oraz po potwierdzeniu niepełnosprawności orzeczeniem właściwego organu.

Przywołana treść stanowi powielenie zapisu ustawowego art. 180 ustawy, iż wnioskowane przez skarżącego stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych może otrzymać student w wysokości określonej w regulaminie. Sama konkretyzacja wysokości pomocy znajduje odzwierciedlenie w Zarządzeniu Dyrektora z dnia 25 kwietnia 2013 r. w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy w roku akademickim 2012/2013, w którym stypendium specjalne dla osób z lekki stopniem niepełnosprawności wynosi 50,- zł na miesięcznie. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że uczelnia dysponuje zmniejszającą się co rok kwotą dotacji i musi ją rozdysponować na stale rosnącą ilość wnioskodawców, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Z analizy akt administracyjnych wynika, że prawidłowo ustalono wysokość wnioskowanego przez skarżącego stypendium w przyznanej mu kwocie, ponieważ legitymuje się on lekkim stopniem niepełnosprawności (k -2 akt administracyjnych).

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji w niczym nie naruszają zarówno przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego. Poczynione w sprawie ustalenia faktyczne wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ich ocena była zgodna ze stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia sprawy wyżej powołanymi przepisami prawa materialnego, obowiązującymi w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji.

W tej sytuacji skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.