Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1779968

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 2 września 2014 r.
IV SA/Gl 717/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Matan.

Sędziowie WSA: Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Edyta Żarkiewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2014 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej (...) w C. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie stypendium socjalnego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z dnia (...) J.Z. zwrócił się do Wyższego Instytutu (...) w C. o przyznanie mu pomocy materialnej na II semestr roku akademickiego 2012/2013.

Decyzją z dnia (...), nr (...), Przewodniczący Komisji Stypendialnej Wyższego Instytutu (...) w C. przyznał J.Z. (Z.) stypendium socjalne w wysokości (...) zł na okres od miesiąca marca do lipca 2013 r.

W odwołaniu od powyższej decyzji J.Z. zaznaczył, iż jest osobą niepełnosprawną i bezrobotną, z tego powodu domagał się przyznania stypendium w dotychczas otrzymywanej wysokości, tj. (...) zł miesięcznie.

Decyzją z dnia (...), Nr (...), Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższego Instytutu (...) w C. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołując się na treść art. 174 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) oraz Regulamin przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom Wyższego Instytutu (...) z dnia (...) (Rozdział 1 § 1 ust. 1-3). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zwrócono uwagę na nowy podział środków na pomoc materialną dla studentów uczelni, uwzględniający m.in. niższą wysokość dotacji otrzymanej przez uczelnię z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, która w roku 2013 r. jest o 51% mniejsza niż w roku 2012. Obecnie dotacja jest niższa, zatem również decyzje o wysokości poszczególnych świadczeń pomocy materialnej zostały zmniejszone. Wcześniej przyznana na rok kalendarzowy 2012 pomoc materialna była wyższa i wówczas uczelnia dysponowała większą kwotą do podziału na poszczególne rodzaje pomocy materialnej. I tak, zgodnie z Zarządzeniem Rektora z dnia (...) w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy, J.Z. otrzymał decyzję nr (...) z dnia (...) przyznającą mu świadczenie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego od miesiąca października 2012 r. do miesiąca lutego 2013 r. w wysokości wyższej, po (...) zł miesięcznie i uczelnia wywiązała się z ustaleń zawartych w tej decyzji. Ze względu na niższą kwotę dotacji otrzymaną z Ministerstwa na rok 2013 nastąpił jej podział, skutkujący wydaniem nowych decyzji przyznających niższe świadczenia pomocy materialnej od II semestru roku akademickiego 2012/2013. Zgodnie z nowym Zarządzeniem Dyrektora z dnia (...) w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy J.Z. otrzymał nową decyzję nr (...) z dnia (...) przyznającą stypendium socjalne do miesiąca marca do miesiąca lipca 2013 r. w wysokości (...) zł miesięcznie. Nadto, ze względu na fakt, iż w trakcie I i II semestru roku akademickiego 2012/2013 kolejni studenci złożyli wnioski o stypendia, po ich rozpatrzeniu, wzrosła liczba uprawnionych osób do otrzymywania świadczeń pomocy materialnej. Dokonana, korekta wysokości świadczeń od II semestru roku akademickiego 2012/2013 została przeprowadzona zgodnie z rozdziałem II § 1 ust. 5 z uwzględnieniem § 2 ust. 1 i 2 oraz § 4 ust. 1 Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom Wyższego Instytutu (...) w C., zatem z tego powodu, brak jest podstaw do zmiany decyzji organu pierwszej instancji dnia (...).

W skardze na powyższą decyzję J.Z. nie zgodził się z niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciem i obniżeniem w semestrze letnim stypendium socjalnego. Zaznaczył, iż jego sytuacja materialna w porównaniu z semestrem zimowym nie uległa zmianie a nawet uległa pogorszeniu ze względu na stan zdrowia.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż wysokość dotacji na rok 2013 uległa znacznemu ograniczeniu, stąd też na nowy semestr z uwagi na ograniczone środki finansowe została zmniejszona wysokość stypendium socjalnego przyznanego na rzecz skarżącego, jak również innych studentów.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych oraz sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej samej ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów, dlatego w żadnej sprawie indywidualnej nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Nie rozważa się bowiem kwestii, czy akt organu administracji publicznej jest słuszny, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Mając na uwadze treść skargi zaznaczyć przyjdzie, że zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza nakaz działania na podstawie przepisów prawa w dacie rozstrzygania sprawy. Badana jest zatem wyłącznie legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ administracji procedury, która doprowadziła do podjęcia tego aktu. Sąd, rozpatrując sprawę nie podejmuje zatem merytorycznego rozstrzygnięcia w zakresie praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa, lecz ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie aktu podlegającego jego ocenie.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego m.in. decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), jeżeli m.in. stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. (por. art. 145 § 1 pkt 1 a), b) i c) p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując, tak rozumianej oceny legalności zaskarżonej decyzji, według zakresu i kryterium wyżej określonego, Sąd, nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej eliminacji z obrotu prawnego, w oparciu o przesłanki określone w art. 145 § 1 p.p.s.a., co uzasadnia stwierdzenie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem decyzji Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższego Instytutu (...) w C. z dnia (...), która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia (...), tj. Komisji Stypendialnej Wyższego Instytutu (...) w C., na podstawie której skarżącemu przyznano stypendium socjalne w wysokości (...) zł, na okres od miesiąca marca do lipca 2013 r. Rozstrzygnięcia powyższe były rezultatem rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia (...) o przyznanie pomocy materialnej na II semestr roku akademickiego 2012/2013.

Podstawę materialnoprawną złożonego przez skarżącego wniosku oraz powyżej przywołanych decyzji stanowiła ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm., zwana dalej w skrócie jako "ustawa") oraz przepisy wydanego przez Dyrektora Wyższego Instytutu (...) w C. w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 186 ust. 1 ustawy - zarządzenia z dnia (...) w sprawie zatwierdzenia Regulaminu przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom Wyższego Instytutu (...) w C., zwanego dalej w skrócie: "Regulamin", jak również zarządzenia z dnia (...) w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy w roku akademickim 2012/2-13, w tym pomocy w formie stypendium socjalnego, które to stypendium dla osób o najniższych dochodach (do kwoty 500,- zł miesięcznie) wynosi kwotę w wysokości (...) zł miesięcznie (§ 2 pkt 5 zarządzenia z dnia (...)).

Zasady przyznawania studentom pomocy materialnej, pochodzącej ze środków publicznych, regulują przepisy art. 173-187 ustawy oraz wydanego na podstawie jej art. 186 Regulaminu. Stosownie do treści art. 173 ust. 1 ustawy student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie między innymi stypendium socjalnego (pkt 1). Przy czym art. 179 ust. 1 ustawy stanowi, że stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie uzasadniające przyznanie wyżej wymienionych stypendiów ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego (ust. 2), jak również określa górną i dolną granicę kryterium dochodowego uprawniającego studenta do ubiegania się o pomoc materialną w postaci stypendium socjalnego (ust. 3). Zatem kwestie dotyczące przyznawania pomocy materialnej dla studentów w postaci stypendium socjalnego nie należą do rozstrzygnięć opartych na swobodnym uznaniu organu orzekającego. Uprawnienia studenta w tym zakresie są ściśle regulowane przepisami prawa, w tym opartego na tych przepisach Regulaminu przyznawania świadczeń, który jest częścią prawnego systemu pomocy materialnej dla studentów (por. art. 186 ust. 1 ustawy).

Stosownie do art. 179 ust. 1 ustawy przesłanką uzyskania stypendium socjalnego jest przede wszystkim znajdowanie się studenta w trudnej sytuacji materialnej, wyznaczanej przez kryterium dochodu na osobę w rodzinie studenta. Doprecyzowanie tego warunku jest zadaniem uczelni, bowiem zgodnie z treścią art. 179 ust. 2 ustawy, to rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne (próg dochodu). Minimalna wysokość dochodu na osobę w rodzinie, przy której uczelnie gwarantują otrzymanie stypendium socjalnego jest ustalona jako 1,30 kwoty określonej w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182,) wynika to z treści art. 179 ust. 3 ustawy.

W celu ustalenia uprawnienia studenta do uzyskania stypendium socjalnego niezbędne jest zatem prawidłowe ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta ustalana jest z uwzględnieniem faktu, czy student ten jest samodzielny finansowo w rozumieniu art. 179 ust. 6 ustawy, czy też nie jest samodzielny finansowo.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący kryterium to spełnia, bowiem nie jest zatrudniony, nie ma prawa do renty socjalnej, nie uzyskuje dochodu z pracy za granicą, ale jest osobą bezrobotną i utrzymuje się z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej (zasiłek okresowy, zasiłek celowy, dodatek mieszkaniowy), (...) i Stowarzyszenia (...), co wynika z jego oświadczenia złożonego na załączniku nr 16 (akta administracyjne k.-14) oraz wniosku o przyznanie prawa pomocy.

Niespełnienie przez skarżącego warunku samodzielności finansowej, o której mowa w art. 179 ust. 6 ustawy, nie przesądza jednak o tym, że musi on otrzymać pomoc w postaci stypendium socjalnego w wysokości otrzymywanej dotychczas, a więc wyższej niż przyznanej w oparciu o zaskarżoną decyzję.

Zgodnie z art. 186 ust. 1 ustawy, rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, ustala szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania pomocy materialnej dla studentów, wzór wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta. Ustawodawca upoważnił zatem do uregulowania regulaminem nie tylko zagadnień proceduralnych (tryb, wzór wniosku), lecz i zagadnień materialnoprawnych (wysokość, szczegółowe kryteria) przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. W tym zakresie nie zawarł bowiem wytycznych pozwalających ustalić wysokość przyznawanych i wypłacanych świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8 ustawy.

Opracowany, na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy, Regulamin przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom Wyższego Instytutu (...) ma charakter wykonawczy, gdyż ustawodawca, kierując się zasadą autonomii uczelni (art. 70 ust. 5 Konstytucji RP; por. również uzasadnienie wyroku TK z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 18/99, OTK 2000, Nr 7, poz. 258 cz. III pkt 1, 3, 4, a zwłaszcza pkt 8 uzasadnienia) uznał, że to rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, przywołane już wcześniej zagadnienia uregulują samodzielnie.

Regulacja ta nie narusza istoty prawa do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa (por. art. 31 ust. 3 zd. 2 Konstytucji RP oraz odpowiednio - uzasadnienie wyroku TK z dnia 2 lipca 2002 r., sygn. akt U 7/01, OTK-A 2002, Nr 4, poz. 48, cz. III pkt 3.5, 3.8, 5.1).

W tej sytuacji, przy dokonywaniu kontroli zgodności Regulaminu z powszechnie obowiązującym prawem należy w szczególności uwzględnić autonomię uczelni i jej korporacyjny charakter (por. art. 70 ust. 5 Konstytucji RP; art. 4 ust. 1 i 5 ustawy oraz uzasadnienia wyroków Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt SK 18/99 i U 7/01, które do dnia dzisiejszego zachowują aktualność).

W myśl postanowień Rozdziału I § 1 pkt 3 oraz Rozdziału VI § 1 Regulaminu stypendium socjalne z funduszu pomocy materialnej może otrzymać na jeden semestr student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, którego dochód nie przekroczył ustalonego na dany rok akademicki "progu dochodu" (Rozdział II § 1 pkt 3 Regulaminu) i to w wysokości ustalonej na kolejny rok akademicki w formie zarządzenia (Rozdział II § 1 pkt 1, pkt 2 lit. a i b) i pkt 4 oraz § 2 i 3 Regulaminu). Z powyższego zestawienia wynika, że ustalony w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego próg dochodu i wysokość kwot pomocy materialnej zostały wyraźnie określone, w rozumieniu art. 179 ust. 3 ustawy.

Powołanie się w tej sprawie przez organy, na kryterium dochodu do wysokości 500,- zł, uprawniające do ubiegania się o przyznanie stypendium socjalnego, spełnia postulat zgodności z przepisami prawa umiejscowionym w samej ustawie, jak i zgodny jest z uczelnianymi przepisami wewnętrznymi co do zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów, a więc postanowieniami Regulaminu.

Prawo skarżącego jako studenta do otrzymania (przyznania) wnioskowanej pomocy materialnej - w tym przypadku stypendium socjalnego - nie jest uwarunkowane wyłącznie od jego sytuacji materialnej (uprawniającej do ubiegania się o taką pomoc), lecz również uzależnione jest od ustalonej zarządzeniem z dnia (...) wysokości świadczeń socjalnych w poszczególnych progach dochodu, co pozostaje w zależności od wysokości dotacji otrzymanej na nowy rok kalendarzowy z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz możliwości finansowych uczelni (por. Rozdział II Regulaminu, zwłaszcza jego § 1 pkt 1 i 3 oraz 4).

W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy prawidłowo przyjęły i ustaliły wysokość przyznanego skarżącemu stypendium socjalnego.

W aktach sprawy znajduje się Regulamin przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom Wyższego Instytutu (...) w C., jak również zarządzenie z dnia (...) w sprawie wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie pomocy materialnej oraz wysokości poszczególnych form pomocy w roku akademickim 2012/2-13, w tym pomocy w formie stypendium socjalnego, które to stypendium dla osób o najniższych dochodach (do 500,- zł miesięcznie, do których zalicza się skarżący), wynosi kwotę w wysokości (...) zł miesięcznie (por. § 2 pkt 5 zarządzenia z dnia (...)).

W nawiązaniu do treści skargi należy raz jeszcze wyjaśnić i podkreślić, że rolą sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych aktów administracyjnych pod kątem ich zgodności z prawem, a nie rozstrzyganie o ich słuszności czy też celowości. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy akt organu administracji publicznej jest słuszny, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Z tego też powodu zawarty w skardze wniosek o przyznanie pomocy w dotychczasowej wysokości jest bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaskarżone rozstrzygnięcie w zakresie wysokości udzielonej skarżącemu pomocy nie budzi wątpliwości, co do jego legalności. Wydane w sprawie decyzje organów administracji obu instancji w niczym nie naruszają zarówno przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji, gdyż działania organów obu instancji poprzedziły prawidłowe czynności służące ustaleniu istotnych dla sprawy okoliczności, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.

W tym stanie rzeczy, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.