Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2509852

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 27 czerwca 2018 r.
IV SA/Gl 695/17

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku - Białej z dnia (...) r., nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego.

W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że nie jest w stanie ze względu na swoją niepełnosprawność samemu zadbać o swój interes przed sądem. Jednocześnie nie stać go na wynajęcie fachowej pomocy.

Skarżący, wg swojego oświadczenia, mieszka samotnie na wiosce w parterowym domu o powierzchni około 90 m2. Poza tym nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł.

Na jedyny dochód skarżącego składa się świadczenie emerytalne w kwocie 1.734 zł netto.

Na jego wydatki składają się: opłaty za wodę, kanalizację, energię elektryczną, gaz, opał, wywóz śmieci oraz zakup lekarstw, sprzęt rehabilitacyjny oraz dojazdy do lekarzy.

Jednocześnie z innych spraw rozpoznawanych w tutejszym Sądzie (między innymi sprawa o sygn. akt: IV SA/Gl 89/17) rozpoznającemu wniosek znany jest z urzędu fakt, że w 2016 r. skarżący uzyskał kwotę ponad 94 tysięcy zł tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia, a następnie umieścił te środki na lokatach. Mając na względzie powyższe, pismem z dnia (...) r. i z dnia (...) r. zwrócono się do skarżącego o uzupełnienie danych dotyczących jego sytuacji materialnej, poprzez nadesłanie dokumentów bankowych pozwalających na dokonanie ustaleń dotyczących kwoty ponad 94 tysięcy zł, którą uzyskał tytułem odszkodowania i zadośćuczynienia, a następnie przechowywał na lokatach bankowych. Wskazano, iż należy w tym zakresie nadesłać wyciągi bankowe lub zaświadczenia potwierdzające stan środków na wszystkich należących do skarżącego rachunkach bankowych, lokatach i kontach na dzień (...) r., z kolei w przypadku, gdyby wspomniane wyżej rachunki bankowe oraz lokaty zostały zlikwidowane - fakt ten należało potwierdzić np. stosownymi wyciągami bankowymi lub zaświadczeniami banków.

Wyjaśnienie tej okoliczności ma fundamentalne znaczenie w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Posiadanie takiej kwoty diametralnie zmienia stan majątkowy wnioskodawcy - i to niezależnie od trybu i warunków życia codziennego strony skarżącej.

Pierwsza przesyłka zawierająca to wezwanie, została skutecznie doręczona w dniu 12 kwietnia 2018 r. na adres wskazany przez wnioskodawcę w toku postępowania. Doręczenie nastąpiło po dwukrotnym awizowaniu (pierwsze awizo - w dniu 30 marca 2018 r., drugie awizo - w dniu 9 kwietnia 2018 r.).

Jednakże pismem z dnia (...) r. skarżący wniósł o ponowne doręczenie tego wezwania z uwagi na fakt, że przebywał na leczeniu szpitalnym (od dnia 28 marca 2018 r. do dnia 18 kwietnia 2018 r.).

Wniosek ten został uwzględniony i ponownie doręczono skarżącemu powyższe wezwanie.

Przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie - doręczana skarżącemu po raz drugi - została uznana zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału za doręczoną skutecznie w dniu 29 maja 2018 r.

Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły do akt dokumenty, o nadesłanie których skarżący był wezwany.

Uzasadnienie prawne

Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje.

Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.

Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).

Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu.

Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. P., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" (w:) praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s.c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).

Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne.

Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił, aby rzeczywiście znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Skarżący w ogóle nie wykazał jaki jest jego aktualny, obecny stan majątkowy. Bez odpowiedzi pozostało mianowicie wezwanie w istotnej kwestii dla ustalenia jego kondycji finansowej - w przedmiocie kwoty 94.000 zł, umieszczonej na lokatach bankowych. Kwestia ta nie została przez skarżącego w żaden sposób wyjaśniona.

Wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 marca 2018 r., wzywające stronę do wyjaśnienia ww. kwestii, zostało doręczone w sposób prawidłowy na adres podany przez stronę skarżącą zarówno w skardze, jak i we wniosku o prawo pomocy. Wezwanie to doręczano skarżącemu dwukrotnie. Obie przesyłki zawierająca to wezwanie referendarza sądowego zostały uznane za doręczone w sposób prawidłowy w trybie art. 73 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że korespondencja kierowana na ten adres była już odbierana przez osobę uprawnioną do odbioru przesyłek.

Przesyłka zawierająca to wezwanie została uznana za doręczoną w dniu 29 maja 2018 r. po dwukrotnym awizowaniu (pierwsze awizo - w dniu 15 maja 2018 r., drugie awizo - w dniu 23 maja 2018 r.).

Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarczają jedynie same jego oświadczenia. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń.

Tymczasem do tej pory wnioskodawca nie ustosunkował się do kwestii środków pieniężnych w kwocie 94.000 zł, które umieszczone zostały na lokatach bankowych. Pomimo dwukrotnego wezwania w tej kwestii - ostatnie wezwanie z dnia 27 kwietnia 2018 r.

Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05).

Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.