Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1371748

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 12 września 2013 r.
IV SA/Gl 1035/12
Prawo do dodatku mieszkaniowego a wpis na listę oczekujących na lokal z zasobów gminnych.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.).

Sędziowie WSA: Andrzej Matan, Edyta Żarkiewicz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2013 r. sprawy ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta Z., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) i art. 104 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu wniosku A. R., zgodnie z decyzją nr (...), odmówił stronie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Organ stwierdził, że strona nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zarządca, czyli (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa na wniosku o przyznanie dodatku z dnia 11 października 2011 r. potwierdziła, że wnioskodawca na mocy uchwały nr (...) z dnia (...) r. i wyroku Sądu Apelacyjnego sygn. akt (...) nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Do sprawy zostały dołączone: wyrok Sądu Okręgowego w G. sygn. akt (...) z dnia (...) r. (w którym po rozpoznaniu sprawy z powództwa A.R. przeciwko (...) Spółdzielni Mieszkaniowej o stwierdzenie nieważności uchwały oddalono powództwo), wyrok Sądu Apelacyjnego w K. sygn. akt (...) z dnia (...) r. (z powództwa A.R. przeciwko Spółdzielni o stwierdzenie nieważności uchwały na skutek apelacji od ww. wyroku Sądu Okręgowego, w którym Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że stwierdził nieważność uchwały nr 11 Zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni w przedmiocie wykluczenia A.R. ze Spółdzielni). Jednocześnie do akt sprawy dołączono kolejny wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia (...) r. sygn. akt (...) (w sprawie powództwa strony przeciwko (...) Spółdzielni Mieszkaniowej o uchylenie uchwały na skutek apelacji od wyroku Sądu Okręgowego oddalający tę apelację). W dniu 13 kwietnia 2012 r. A.R. przedłożył organowi I instancji kopię złożonej w dniu 8 września 2011 r. skargi kasacyjnej od ww. prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 11 maja 2011 r.

W ocenie Prezydenta Miasta Z. dla uzyskania przez A.R. prawa do dodatku mieszkaniowego w związku z zajmowaniem lokalu położonego przy ul. (...) nie ma znaczenia fakt złożenia przez M. W. wniosku o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów gminy, gdyż jego pozytywne załatwienie oznacza jedynie wpisanie wnioskodawczyni na listę oczekujących, a nie jest równoznaczne z przyznaniem jej konkretnego lokalu mieszkalnego. W przypadku otrzymania lokalu mieszkalnego M. W. będzie mogła ubiegać się o przyznanie dodatku mieszkaniowego we własnym imieniu.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia (...) r. nr (...) uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.

Organ odwoławczy odnosząc się do znajdującej się w aktach skargi kasacyjnej z dnia 8 września 2011 r. uznał, że obowiązkiem organu I instancji było uzyskać dokument potwierdzający, że taka skarga wpłynęła do Sądu Najwyższego. W przypadku potwierdzenia tej okoliczności organ powinien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy.

Po przekazaniu akt sprawy organ I instancji zwrócił się do wnioskodawcy o przedłożenie dowodu potwierdzającego złożenie skargi kasacyjnej do Sądu Najwyższego. W odpowiedzi pełnomocnik odwołującego wraz z pismem z dnia 7 września 2011 r. przesłał skargę kasacyjną w sprawie o sygn. akt (...). Następnie (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa nadesłała do organu postanowienie Sądu Najwyższego z dnia (...) r. sygn. akt (...), w sprawie z powództwa A.R. przeciwko tej Spółdzielni o uchylenie uchwały, odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Prezydent Miasta Z., na podstawie art. 2 ust. 1, art. 7 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.) i art. 104 k.p.a., ponownie odmówił A. R. przyznania dodatku mieszkaniowego.

Prezydent po przedstawieniu przebiegu postępowania uznał, że nie zachodzi przesłanka zawieszenia postępowania administracyjnego z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem organu do zawieszenia postępowania na tej podstawie wymagane jest łączne spełnienie czterech warunków:

1.

zagadnienie wstępne powinno wyłonić się w toku postępowania administracyjnego, co oznacza że może ono powstać tylko w toku postępowania,

2.

jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu,

3.

wymaga uprzedniego rozstrzygnięcia, co oznacza, że musi poprzedzać rozstrzygniecie sprawy i wydanie decyzji,

4.

istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozstrzygnięciem i wydaniem decyzji.

Ponadto organ przytoczył treści art. 3981 § 1 k.p.c., zgodnie z którym skargę kasacyjną może wnieść strona od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postępowania w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania kończących postępowanie. Oznacza to, że wyrok Sądu Apelacyjnego jest ostateczny i prawomocny. Tym samym statuuje on wiążący stan prawny aż do czasu rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej, dlatego dla wydania decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego nie jest konieczne uprzednie rozstrzygnięcie sądu.

Uzasadniając odmowę przyznania A. R. dodatku mieszkaniowego organ przytoczył art. 2 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym prawo do dodatku mieszkaniowego przysługuje osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego oraz osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Jak wynika z akt sprawy, A.R. w dniu składania wniosku o przyznanie dodatku nie posiadał tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Jednocześnie organ podtrzymał stanowisko zawarte w uchylonej decyzji, że dla uzyskania dodatku mieszkaniowego przez odwołującego nie ma znaczenia złożenie przez M.W. wniosku o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów gminy. Z faktu umieszczenia jej na liście oczekujących na mieszkanie komunalne nie można wyprowadzić wniosku, że wnioskodawca lub wspólnie z nim zamieszkująca M. W. należeli do grona osób zajmujących lokal bez tytułu prawnego, oczekujących na przysługujący im lokal zamienny lub socjalny, którym miałby przysługiwać dodatek mieszkaniowy na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.R. domagał się przyznania mu dodatku mieszkaniowego zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych, która określa, że przysługuje on osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługującym im lokal zamienny lub socjalny. Zauważył, że wraz z M. W. i córką A. R. oczekuje na przyznanie mieszkania od Miasta Z. i systematycznie aktualizują swoje miejsce w kolejce. Prawo do mieszkania odwołujący otrzymał w oparciu o pozbawienie tytułu prawnego do mieszkania.

Decyzją z dnia (...) r., nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ stwierdził, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 3 i 4, przysługuje osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego oraz osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Zastrzeżenie zawarte w art. 7 ust. 3 i 4 ustawy odnosi się do odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego, w przypadku gdy w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wskazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe lub gdy faktyczna liczna wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji.

Zdaniem Kolegium tytuł prawny do zajmowania lokalu mieszkalnego oznacza istnienie stosunku prawnego będącego podstawą do korzystania w imieniu własnym z lokalu mieszkalnego. Organ przypomniał, że na mocy uchwały rady nadzorczej (...) Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia (...) r. nr (...), utrzymaną w mocy uchwałą Zebrania Przedstawicieli Członków Spółdzielni z dnia (...) r. nr (...), A. R. został wykluczony ze Spółdzielni. Następnie Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia (...) r. sygn. akt (...) oddalił powództwo strony o uchylenie tej uchwały. Po wniesieniu apelacji od powyższego wyroku Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia (...) r. sygn. akt (...) stwierdził nieważność uchwały z dnia (...) r. Od tego wyroku Spółdzielnia wniosła skargę kasacyjną i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Sąd Apelacyjny w K., który wyrokiem z dnia (...) r. sygn. akt (...) oddalił apelację A. R.

W dalszej kolejności A.R. wniósł skargę kasacyjną z dnia 8 września 2011 r. do Sądu Najwyższego od prawomocnego wyroku z dnia (...) r., który postanowieniem z dnia (...) r. odmówił jej przyjęcia.

Zdaniem organu powyższe okoliczności wskazują, iż w dniu składania wniosku, tj. 11 października 2011 r. A.R. nie posiadał tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego. Ponadto z akt sprawy wynika, że odwołujący oraz jego konkubina M. W. nie są osobami zajmującymi lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującymi na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. W ocenie organu z faktu umieszczenia M.W. na liście oczekujących na mieszkanie komunalne nie można wyprowadzić wniosku, jakoby wnioskodawca lub wspólnie z nim zamieszkująca M. W. należeli do osób wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A.R. wyraził swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Podniósł, iż składając wniosek o zasiłek rodzinny złożył również pismo informujące o przyznaniu prawa do mieszkania komunalnego przez Prezydenta Miasta Z. We wniosku o przydzielenie mieszkania z puli mieszkań komunalnych, przedłożonego przez M. W. zostali umieszczeni także A. R. oraz skarżący. Te same osoby wskazano na wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Powyższe wskazuje, iż skarżącemu powinno być przyznane wnioskowane świadczenie na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. A. R. zauważył, że zaprezentowana przez Kolegium interpretacja tego przepisu nie może być stronnicza oraz powinna zawierać uzasadnienie prawne odnoszące się do wykładni dokonanej przez skarżącego. Do skargi A. R. dołączył pismo Prezydenta Miasta Z. informujące M. W. o pozytywnym zakwalifikowaniu wniosku w sprawie spisania umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy, poprzez wpisanie na listę oczekujących na mieszkanie komunalne.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi nastąpić może jedynie z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakreślonych powyżej ramach wykazała, iż odpowiada ona prawu, nie narusza bowiem ani przepisów prawa materialnego ani procesowego.

Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, zwanej dalej ustawą (Dz. U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), regulujące zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach (art. 1). Ustawa nabycie prawa do dodatku mieszkaniowego uzależnia od spełnienia określonych w niej kryteriów.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy prawo do dodatku mieszkaniowego przysługuje:

1)

najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,

2)

osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,

3)

osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,

4)

innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,

5)

osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

Przedstawiony katalog tytułów do dodatku mieszkaniowego jest bezsprzecznie katalogiem zamkniętym, co nie pozwala na przyznanie tego uprawnienia z innych, niż wymienione wyżej, przyczyn.

Zdaniem Sądu organy administracji prawidłowo ustaliły, że A. R. nie spełnia wymogów określonych w art. 2 ust. 1 pkt 1- 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Z akt sprawy wynika, że A. R., zamieszkujący w Z. przy ul. (...), wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego złożył w dniu (...) r. W tym czasie, na mocy uchwały (...) Przedstawicieli Członków (...) Spółdzielni Mieszkaniowej z dnia (...) r. nr (...) został wykluczony ze Spółdzielni. Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z dnia (...) r. sygn. akt (...) oddalił powództwo strony o uchylenie tejże uchwały. A.R. wniósł apelację od tego wyroku, a Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia (...) r. sygn. akt (...) stwierdził nieważność uchwały. Jednakże po wniesieniu skargi kasacyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z dnia (...) r. sygn. akt (...) oddalił apelację skarżącego. Nadto Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia (...) r. sygn. akt (...) odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej wniesionej przez A. R. od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia (...) r. sygn. akt (...)

Wobec powyższego uprawnione jest twierdzenie, że w chwili składania wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, tj. w październiku 2011 r. skarżący nie posiadał tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego wymienionego w art. 2 ust. 1 pkt 1-4 ustawy.

Skarżący powoływał się na prawo do dodatku mieszkaniowego wywodząc je z treści art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy.

Zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych sformułowanie "osobom (...) oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny" oznacza przede wszystkim, że strona będzie spełniała przesłanki do przyznania dodatku mieszkaniowego dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia o przyznaniu prawa do lokalu zamiennego albo socjalnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2007 r. sygn. Akt I OSK 216/06). Takowe orzeczenie w sytuacji skarżącego nie zostało wydane. Natomiast fakt umieszczenia konkubiny skarżącego na liście oczekujących na mieszkanie komunalne nie jest równoznaczny z oczekiwaniem na przyznany lokal zamienny lub socjalny. Wpis na listę oczekujących uprawnia ją do ewentualnego zawarcia, dopiero w przyszłości, umowy najmu lokalu z zasobów gminnych na czas nieoznaczony. Jest nadto oczywiste, że oczekiwanie na lokal mieszkalny wchodzący w skład mieszkaniowy zasobu gminy przyznawany na podstawie uchwał rady gminy wydawanej w sprawie zasad wynajmowania lokali komunalnych nie może być traktowane w sposób tożsamy, co oczekiwanie na "lokal zamienny", jak i "lokal socjalny". O uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego bądź o braku takiego uprawnienia wobec osób, których dotyczy nakaz opróżnienia lokalu mieszkalnego orzeka sąd w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu, a obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu, o czym mowa w art. 14 ust. 1 ustawy z 2001 r. o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.). O uprawnieniu najemcy do lokalu zamiennego mowa natomiast w art. 10 i art. 11 przywołanego aktu prawnego. Lokal taki powinien być dostarczony najemcy przez właściciela, ze względu na brak możliwości zamieszkiwania w dotychczasowo zajmowanym przez najemcę lokalu z powodu awarii wywołującej szkodę lub zagrażającej bezpośrednio powstaniem szkody, gdy rodzaj koniecznej naprawy tego wymaga, a lokator jest obowiązany opróżnić w związku z tym lokal. Nadto ustawodawca przewidział prawo do lokalu zamiennego dla lokatora, któremu wypowiedziano umowę z przyczyn określonych w art. 11 ust. 2 pkt 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (...), a więc zajmowany dotychczas lokal wymaga opróżnienia w związku z koniecznością rozbiórki lub remontu budynku, a także wtedy, gdy właściciel lokalu wypowiedział lokatorowi stosunek prawny, o ile zamierza zamieszkać w należącym do niego lokalu.

Sytuacja skarżącego nie odpowiada stanom faktycznym, jako zostały unormowane w przytoczonych przepisach, a nadanie definicji legalnej terminom "lokal zamienny" i "lokal socjalny" uniemożliwia traktowanie tych pojęć w inny, niż dokonał tego ustawodawca, sposób.

Wobec powyższego należy uznać, że organy administracji procedujące w sprawie prawidłowo zinterpretowały art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych uznając, iż skarżący jest osobą zajmującą lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, jednak nie oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny lub socjalny.

W przedmiotowej sprawie nie zachodziły również podstawy do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia (...) r. sygn. akt (...) jest prawomocny i wydanie decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego nie było zależne od jakiegokolwiek innego uprzedniego rozstrzygnięcia sądu.

Reasumując należy stwierdzić, że toku postępowania administracyjnego zebrano w sposób wyczerpująco materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy, co do jej istoty, a nadto prawidłowo go oceniono, uzasadniając przy tym w sposób przekonywujący zajęte stanowisko.

W tym stanie rzeczy należało orzec, po myśli art. 151 p.p.s.a., jak w sentencji

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.