Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 48148

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 11 maja 1999 r.
IV SA 722/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA W. Rauk.

Sędziowie NSA: J. Kabat-Rembelska, P. Piszczek (spr.).

Protokolant: I. Wąsiewicz.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w K. decyzją z dnia 2.12.1996 r. - na podstawie art. 110c ust. 1-5 ustawy z dnia 30.1.1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tj. Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196 ze zm.) oraz art. 140 kpa - odmówił Zakładom Piwowarskim SA w K. odroczenia terminu płatności kary pieniężnej łącznej za 1993 r., ustalonej decyzją Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5.3.1994 r. w wysokości 18.836,25 zł za okres od 1.1.-19.12.1993 r.

W uzasadnieniu podano, że Zakłady Piwowarskie SA w K. złożyły pismo o anulowanie kary pieniężnej łącznej za 1993 r. ustalonej za przekroczenie dopuszczalnej emisji zanieczyszczeń przez zakładową kotłownię. Powyższe pismo, zgodnie z treścią wyroku NSA z dnia 27.VI.1996 r. - SA 216/95 należy uznać za wniosek o odroczenie terminu płatności pieniężnej kary łącznej.

Rozpatrując go organ I instancji uznał, że zgodnie z art. 110c ustawy z dnia 31.1.1980 r. powołanej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska decyzja o odroczeniu terminu płatności kary może być podjęta tylko wtedy, gdy jednostka organizacyjna jest w trakcie inwestycji, której wykonanie i oddanie do użytku, w okresie nie dłuższym niż 5 lat, zapewni usunięcie przyczyn wymierzenia tej kary. Zatem termin płatności kary można odroczyć do czasu zrealizowania inwestycji jedynie w przypadku, gdy w dniu złożenia wniosku o odroczenie realizuje się inwestycję.

W przedmiotowej sprawie stosowny wniosek wpłynął 18.3.1994 r., zaś inwestycja została oddana do użytku w grudniu 1994 r., a zatem brak jest przesłanek - w świetle wskazanych wyżej przepisów - do jego uwzględnienia.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z dnia 12.3.1997 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją uznając, że wniesione odwołanie Zakładów Piwowarskich SA w K. nie zasługuje na uwzględnienie. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 27 cyt. ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska jednostki organizacyjne prowadzące działalność gospodarczą są obowiązane stosować metody, technologię i środki techniczne chroniące powietrze przed zanieczyszczeniem. Również art. 64 tej ustawy stanowi, że jednostki organizacyjne prowadzące działalność gospodarczą są obowiązane zapewnić ochronę środowiska, która to - zgodnie z art. 82 ust. 1 tego aktu - winna skupiać się na usuwaniu przyczyn szkodliwego oddziaływania na środowisko.

Aprobując stanowisko organu I instancji Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że art. 110c powołanej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska nie przesądza, że każdy prowadzący inwestycję proekologiczną musi otrzymać decyzję odraczającą termin płatności kary. Przepis ten stanowi, że decyzja o odroczeniu terminu płatności kary może być podjęta w przypadku, gdy strona jest w trakcie realizacji inwestycji, w wyniku której w okresie nie dłuższym niż 5 lat usunięta zostanie przyczyna wymierzenia kary. Wówczas - po przedstawieniu rozliczenia inwestycji - Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję o zmniejszeniu kary o wysokość kosztów poniesionych na inwestycję.

W przedmiotowej sprawie taka okoliczność nie zachodziła ponieważ inwestycja została zakończona 27.12.1993 r. i obiekt został - przez Urząd Dozoru Technicznego w K. -dopuszczony do ruchu 31.12.1993 r., zaś wniosek o odroczenie terminu płatności kary i o zmniejszenie kary o koszty poniesione na inwestycję został złożony 18.3.1994 r., a więc już po oddaniu kotłowni gazowej do eksploatacji.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego - wnoszącej o uchylenie decyzji organów obu instancji - Zakłady Piwowarskie SA podniosły, że w latach 1991-1993 realizowały inwestycję w postaci kotłowni gazowej, która miała na celu usunięcie przyczyn wymierzania kar za naruszenie wymagań w zakresie ochrony środowiska. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska stosownymi decyzjami najpierw odroczył terminy płatności kar łącznych ustalonych za lata 1991-1992, a następnie umorzył postępowanie w tych sprawach z uwagi na to, iż poczynione nakłady przewyższały wysokość nałożonych kar pieniężnych. Skarżące zakłady kontynuowały realizację inwestycji również w 1993 r., którą oddano do użytku 31.12.1993 r.

Ponieważ już w dniu 19.12.1993 r. - w związku z rozruchem kotłowni - ustała emisja nadmiernych zanieczyszczeń atmosfery, Spółka pismem z dnia 22.12.1993 r. zawiadomiła o tym fakcie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Ten decyzją z dnia 5.3.1994 r. ustalił łączną karę pieniężną za okres 1.1. -19.12.1993 r. na kwotę 18.836,25 zł.

Wydanie przez ten organ decyzji - po upływie 2 miesięcy od złożenia wniosku - spowodowało, że Spółka nie mogła skutecznie wnosić o odroczenie terminu płatności kary, skoro nie była ona ustalona w dniu zakończenia inwestycji. Gdyby zatem organ I instancji wydał decyzję wymierzającą karę niezwłocznie po zawiadomieniu go o zaprzestaniu przez Spółkę naruszeń, to niewątpliwie zdążyłaby ona złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności kary jeszcze przed ostatecznym oddaniem inwestycji do użytku.

W odpowiedzi na skargę - wnosząc o jej oddalenie - organ II instancji podniósł argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Nawiązując do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.5.1996 r. - IV SA 20/95 trzeba stwierdzić, że dla organów orzekających w przedmiotowej sprawie winno być oczywiste, iż skarżąca Spółka, która wykonywała i oddawała do użytku (w okresie krótszym niż 5 lat) inwestycję zabezpieczającą powietrze atmosferyczne przed zanieczyszczeniem (realizowano kotłownię opalaną gazem, mającą zastąpić kotłownię węglową), zechce skorzystać z dobrodziejstwa, o którym mowa w art. 110c powołanej wyżej ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska, to jest pomniejszenia - wzorem 1991 i 1992 r. - wymierzonej jej kary o kwotę środków własnych, wydatkowanych na zrealizowanie inwestycji.

W tej sytuacji wniosek Spółki złożony w dniu 18.3.1994 r. winien być rozpatrywany jako żądanie odroczenia terminu płatności kary za 1993 r. oraz postulat jej pomniejszenia o kwotę środków własnych, wydatkowanych na budowę kotłowni opalanej gazem. Tę myśl zawarto w motywach wskazanego na wstępie wyroku NSA.

Realizując te wytyczne organy obu instancji nie wzięły pod uwagę faktu, że o odroczenie terminu płatności kary na podstawie art. 110c ustawy o ochronie środowiska strona zobowiązana może wystąpić dopiero wówczas, gdy powstał skonkretyzowany obowiązek uiszczenia określonej należności decyzją ostateczną o karze łącznej. Ta zaś - za 1993 r. - została ustalona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w dniu 5.3.1994 r.

Warunkiem wydania decyzji na podstawie art. 110c ust. 2 tej ustawy jest stwierdzenie, że ukarana jednostka organizacyjna realizuje inwestycje, których wykonanie i oddanie do użytku w okresie nie dłuższym niż 5 lat zapewni usunięcie przyczyn wymierzenia tej kary. W niniejszej sprawie sporne jest to, co należy rozumieć pod pojęciem "realizuje", a mianowicie, czy oznacza ono, że inwestycja w dacie orzekania w sprawie odroczenia terminu płatności kary musi jeszcze znajdować się w stadium realizacji, czy też inwestycja ta może być już zakończona.

Orzekający w niniejszej sprawie skład NSA w pełni podziela argumentację wyrażoną w wyroku NSA z dnia 10 lipca 1995 r. - IV SA 141/94 (Ochrona Środowiska, Prawo i Polityka nr 4(6) 1996, s. 33) zwracającym uwagę na brak uzasadnienia stosowania art. 110c ust. 2 ustawy o ochronie środowiska wyłącznie według literalnego brzmienia tego przepisu. Przyjąć zatem należy, że bezwzględnym warunkiem uwzględnienia wniosku o odroczenie terminu płatności kary w myśl art. 110c ust. 1 tej ustawy jest stwierdzenie - w postępowaniu dowodowym - że realizowana (bądź zrealizowana) inwestycja (wykonana i oddana do użytku) rzeczywiście zapewni usunięcie przyczyn wymierzenia kary.

Powyższą argumentację znakomicie wspiera logiczny wywód zawarty w glosie W. Radeckiego (Ochrona Środowiska, Prawo i Polityka nr 4(6) 1996, s. 36-38), wsparty przykładami, w której autor aprobuje wyrażony przez NSA pogląd.

Reasumując powyższe należy w pełni podzielić tezę zawartą w skardze o potrzebie uchylenia decyzji obu instancji uznając - zgodnie z art. 110c ust. 5 tej ustawy - że wniosek o odroczenie terminu płatności kary może być złożony w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stała się ostateczna - co w niniejszej sprawie zostało zachowane.

Mając powyższe na względzie - w trybie art. 22 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 i art. 55 ustawy z dnia 11.V.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) - należało orzec jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.