Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 48142

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 13 kwietnia 1999 r.
IV SA 366/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia NSA A. Gliniecki (spr.).

Sędziowie NSA: P. Piszczek, M. Rzążewska.

Protokolant: D. Jackiewicz.

Uzasadnienie faktyczne

Dnia 21 lutego 1997 r. I. S. A. wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 20 stycznia 1997 r. utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 8 maja 1996 r. Decyzją tą wymierzono stronie skarżącej na podstawie art. 130 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.), art. 7 i 32 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. Nr 77, poz. 335) za naruszanie dopuszczalnych warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi karę pieniężną dobową w wysokości 10.990,82 zł. Karę wymierzono w oparciu o wynik kontroli przeprowadzonej w dniu 28 marca 1996 r., z której to czynności sporządzono protokół znajdujący się w aktach sprawy.

"I." S.A. złożyła odwołanie od powyższej decyzji pierwszej instancji. Z treści odwołania między innymi wynika, że strona skarżąca odprowadza do rzeki W. dwa rodzaje ścieków, które na znacznym odcinku (ok. 3.300 m) odprowadzane są wspólnym kolektorem, gdzie następuje ich wymieszanie. Do kolektorów odprowadzających oczyszczone ścieki z biologicznej oczyszczalni na czwartym kilometrze przebiegu kolektorów ściekowych, włączone są do nich rurociągi odprowadzające sklarowane wody ze składowiska żużla i popiołów, które to ścieki w dalszej części są odprowadzane na odcinku 3.300 m jednym kolektorem do wspólnego wylotu. Strona skarżąca mimo odprowadzania wspólnym wylotem zmieszanych wód odciekowych ze składowiska żużla i popiołów, i oczyszczonych biologicznie ścieków przemysłowych, posiada dwa odrębne pozwolenia wodnoprawne (decyzja z dnia 14 grudnia 1995 r. na odprowadzanie wód odciekowych ze składowiska żużla i popiołu oraz decyzja z dnia 3 listopada 1995 r. na odprowadzanie ścieków po mechaniczno-biologicznym oczyszczeniu). W decyzjach tych określono różne parametry ścieków i różne punkty poboru próbek ścieków do analiz kontrolnych, nie ma natomiast możliwości poboru wód ze składowiska łącznie ze ściekami z oczyszczalni. Zdaniem strony skarżącej, jeśli nawet parametry poszczególnych ścieków w wyznaczonych punktach kontrolnych przekraczają parametry określone w ww. decyzjach, to i tak na wylocie, na skutek wymieszania się, ścieki mają parametry poniżej dopuszczalnych wielkości określonych rozporządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 5 listopada 1991 r. w sprawie klasyfikacji wód oraz warunków, jakim powinny odpowiadać ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi (Dz. U. Nr 116, poz. 503). Okresowy wzrost parametrów wód odciekowych ze składowiska żużla i popiołów, był spowodowany wzrostem ilości spalonego węgla i w związku z tym zwiększonej ilości popiołów o charakterze alkalicznym. Stan ten był spowodowany długotrwałą zimą w I kwartale 1996 r. Z obliczeń strony skarżącej wynika, że obniżenie odczynu ph wód nadosadowych (ze składowiska żużla i popiołów) wymagałoby zakwaszenia kwasem siarkowym, co w skali roku oznaczałoby wprowadzenie do środowiska wodnego rzeki Wisły około 150-200 t stuprocentowego kwasu siarkowego, co z punktu widzenia ochrony środowiska byłoby całkowicie nieuzasadnione a nawet szkodliwe.

Zadaniem strony skarżącej, parametry wód odciekowych ze składowiska żużla i popiołów oraz ścieków oczyszczonych biologicznie, po wzajemnym wymieszaniu i neutralizacji, nie przekraczają parametrów określonych jako dopuszczalne w udzielonych pozwoleniach wodnoprawnych i obowiązujących przepisach.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, która jego zdaniem została wydana w sposób prawidłowy, zgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu wodnoprawnym z dnia 14 grudnia 1995 r. W pozwoleniu tym określono ilość, stan i skład ścieków, jakie mogą być odprowadzane przez stronę ze składowiska żużlu i popiołu, określono również punkt poboru prób ścieków. Organ pierwszej instancji rozpatrując sprawę, był związany tymi warunkami.

Strona skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, gdyż zostały one wydane z naruszeniem art. 7 kpa i art. 130 Prawa wodnego. Zdaniem strony skarżącej zaskarżona decyzja i utrzymana nią decyzja pierwszej instancji zostały wydane w oparciu o błędne rozumienie przepisu art. 130 ust. 1 Prawa wodnego, gdyż zgodnie z brzmieniem tego przepisu zakładom należy wymierzać kary pieniężne, tylko w przypadku odprowadzania do wód lub do ziemi ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom.

Główny Inspektor Ochrony Środowiska podtrzymuje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wnosi o oddalenie skargi jako bezprzedmiotowej.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynika, że kara pieniężna stronie skarżącej została wymierzona w oparciu o wyniki kontroli na podstawie badań i analiz prób ścieków pobranych w pompowni bagrowej. Punkt poboru prób ścieków w tym miejscu został ustalony decyzją Wojewody z dnia 14 grudnia 1995 r. Nie ulega jednak wątpliwości, że w punkcie tym, nie następuje zrzut wód odciekowych ze składowiska żużlu i popiołu do wód ani do ziemi, lecz do kolektora (kanalizacji), którym to kolektorem wraz ze ściekami z oczyszczalni ścieków są odprowadzane (na odcinku 3.300 m) do miejsca zrzutu do Wisły.

Tak więc mieszanie się ścieków, pochodzących z dwóch różnych źródeł, we wspólnym kolektorze powoduje to, że na wylocie do odbiornika skład chemiczny ścieków i ich ilość są inne, niż w punktach poboru prób ścieków ustalonych na początku rurociągów.

Decyzja wymierzająca karę pieniężną została wydana na podstawie art. 130 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.). Z brzmienia ust. 1 tego przepisu wynika, że kara pieniężna może być wymierzona za wprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków nie odpowiadających wymaganym warunkom. Muszą więc być spełnione łącznie dwa warunki, aby organ mógł zakładowi wymierzyć karę pieniężną. Po pierwsze, musi mieć miejsce wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi i po drugie, ścieki te muszą nie odpowiadać wymaganym warunkom. W rozpatrywanej sprawie nie został spełniony pierwszy z warunków, gdyż w miejscu poboru prób ścieków, na podstawie których wymierzono karę, ścieki były wprowadzane do kolektora. Nie mógł więc w tym przypadku mieć zastosowanie przepis art. 130 ust. 1 Prawa wodnego w związku z czym decyzja pierwszej instancji została wydana z naruszeniem prawa.

Nowelizacja prawa wodnego z 1989 r. zniosła kary za wprowadzanie ścieków do urządzeń kanalizacyjnych.

W tej sytuacji ocena wyrażona przez organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji jest błędna. Nie można akceptować decyzji naruszającej prawo, tłumacząc to ustaleniami innej decyzji. Organ stosujący prawo w pierwszej kolejności związany jest przepisami prawa (ustawą), a dopiero w dalszej kolejności innymi aktami administracyjnymi o ile nie są sprzeczne z prawem. W przypadku uzasadnionych wątpliwości, co do zgodności z prawem innej decyzji ostatecznej, organ winien zainicjować wszczęcie postępowania w celu wzruszenia jej w jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego.

Jak wynika z wyjaśnień strony skarżącej złożonych na rozprawie, pozwolenie wodnoprawne udzielone stronie decyzją Wojewody z dnia 14 grudnia 1995 r. po wniesieniu skargi do Sądu przestało obowiązywać na skutek stwierdzenia nieważności tej decyzji. Jest to więc dodatkowy argument przemawiający za słusznością rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa, Sąd na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.