Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 54751

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 16 marca 2000 r.
IV SA 228/98

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA A. Plucińska-Filipowicz.

Sędziowie NSA: M. Czapska-Górnikiewicz, B. Gorczycka-Muszyńska (spr.).

Protokolant: apl. prok. M. Gołębiewicz.

Uzasadnienie faktyczne

W postępowaniu wszczętym wnioskiem Henryki W., domagającej się sprawdzenia zbiornika wodnego wykopanego w 1996 r . na działce Sławomiry G. przy granicy z działką wnioskodawczyni - Kierownik Urzędu Rejonowego w M. wydał w dniu 29 października 1997 r. decyzję nakazującą Sławomirze G. dokonanie przebudowy przepustu wody wykonanego na jej działce poprzez obniżenie dna tego przepustu "minimum do poziomu terenu działki sąsiedniej".

W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że zbiornik wodny i przepust należą do urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, dla których wykonania wymagane jest dokonanie zgłoszenia właściwemu organowi (art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r . - Prawo budowlane Dz. U. Nr 89, poz. 414). Urządzenia te wykonano bez uprzedniego dopełnienia obowiązku zgłoszenia, wobec czego "należało ocenić je w ramach samowoli budowlanej". Mając na uwadze wadliwe wykonanie przepustu powodującego uciążliwość dla terenów sąsiednich, organ I instancji w powołaniu na art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 pow. ustawy nakazał wykonanie robót niezbędnych, w ocenie tego organu, dla doprowadzenia przepustu do stanu zgodnego z prawem.

Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, wniesionego przez Sławomirę G., decyzją z dnia 12 stycznia 1997 r . utrzymał w mocy tę decyzję, powtarzając w motywach argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu I instancji.

Skargę na tę decyzję wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego Sławomira G. Skarżąca żąda uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zarzuca, że przepust istnieje od wielu lat, natomiast na budowę zbiornika nie ma istotnie "planów", ale, w jej ocenie, jeśli musiałaby takie "plany" posiadać, to najpierw powinna uzyskać "plany" Henryka W. na zbiornik, który także wykonała na swojej działce "bez planów".

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, co uzasadnia ich uchylenie, jednakże z innych przyczyn niż podnoszone w skardze, a które Sąd Administracyjny obowiązany był uwzględnić z urzędu.

Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż powoływane jako podstawa prawna rozstrzygnięcia przepisy art. 50 i 51 Prawa budowlanego z 1994 r . mają zastosowanie wyłącznie do wykonywanych samowolnie robót, które do chwili wydania rozstrzygnięć w powołaniu na te przepisy nie zostały zakończone. Przepis art. 50 uprawnia właściwy organ do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót, zaś art. 51 do wydania decyzji nakazującej zaniechania dalszych robót, rozbiórkę obiektu lub jego części bądź nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem i uzyskania pozwolenia na ich wznowienie, przy czym możliwość zastosowania tych przepisów jest uzależniona od spełnienia dwóch warunków: musi to być przypadek inny niż określony w art. 48 Prawa budowlanego, wydanie zaś decyzji, o której mowa w art. 51, musi być poprzedzona postanowieniem, o którym mowa w art. 50 i musi nastąpić przed upływem 2 miesięcy od daty wydania tego postanowienia.

W sprawie niniejszej ustalono jedynie, że zbiornik wodny (staw) wykonany został w 1994 r., nie dokonano natomiast żadnych ustaleń w kwestii dotyczącej daty wykonania przepustu. Z wyjaśnień skarżącej, nie kwestionowanych przez Henrykę W., wynika, że przepust ten istnieje od wielu lat, wykonany znacznie wcześniej jeszcze niż zbiornik wodny. Nie zachodziły więc przesłanki do stosowania art. 51 Prawa budowlanego, skoro:

- w dacie orzekania roboty były już zakończone,

- nie wydano uprzednio postanowienia w trybie art. 50 Prawa budowlanego,

- nie wykazano, że w sprawie chodzi o inny przypadek samowoli niż ten, który reguluje art. 48 Prawa budowlanego.

Organ I instancji jednoznacznie stwierdził w motywach swojego rozstrzygnięcia, że zbiornik i przepust wykonano bez wymaganego prawem zgłoszenia. Okoliczność tę przyznała pośrednio skarżąca w treści skargi, a także na rozprawie w NSA twierdząc, że pracownicy organu administracji poinformowali ją, że na wykonanie zbiornika nie jest wymagane pozwolenie ani zgłoszenie.

W tych okolicznościach niezrozumiałe jest ograniczenie przez organy obu instancji od rozpoznania sprawy, wszczętej żądaniem, "sprawdzenie wykonanego zbiornika wodnego" - do przepustu i obciążenie od rozpoznania sprawy w jej istocie, tj. w kwestii dotyczącej samowolnego wykonania zbiornika.

Organy obu instancji nie wyjaśniły przy tym, na jakiej podstawie uznały, że w sprawie chodzi o inny przypadek samowoli niż uregulowany przepisem art. 48 Prawa budowlanego.

Z tych względów uznać należało, iż zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 50 i 51 Prawa budowlanego z 1994 r.), a także prawa procesowego (art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa) mającym wpływ na wynik sprawy, co obliguje Sąd do jej uchylenia na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r . o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368).

Nawiązując do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że zasada równości prawa nie może oznaczać i nie oznacza dopuszczalności legalizowania przez organy administracji działalności bezprawnej tylko dlatego, że inny podmiot taką działalność prowadzi lub taka działalność innego podmiotu jest tolerowana.

Mając jednak na uwadze, iż przytaczane przez skarżącą fakty i zarzuty mogą stwarzać domniemanie, że organy administracji nie działały w jej sprawie w sposób bezstronny - organy te winny rozważyć potrzebę wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie samowolnego wykonania analogicznego zbiornika wodnego na działce Henryki W.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.