Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 48141

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 25 czerwca 1999 r.
IV SA 1009/97

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA E. Mzyk.

Sędziowie NSA: A. Plucińska-Filipowicz, B. Gorczycka-Muszyńska (spr.).

Protokolant: K. Stasiak.

Uzasadnienie faktyczne

Wojewoda decyzją z dnia 24 czerwca 1994 r. ustalił dopuszczalną emisję zanieczyszczeń, wprowadzanych do powietrza przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe P. w K.

W dniu 25 lipca 1995 r. Ewa Z. i Andrzej K. zgłosili wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej pow. decyzją, wskazując jako przesłankę uzasadniającą, w ich ocenie, wznowienie postępowania - przepis art. 145 § 1 pkt 1 kpa.

Twierdzili bowiem, iż operat ochrony środowiska przyjęty jako dowód w sprawie ustalenia dopuszczalnej emisji - sporządzony został nierzetelnie, czego nie mogli podnieść w toku postępowania zakończonego tą decyzją, bowiem w postępowaniu tym - bez własnej winy - nie brali udziału.

Wojewoda decyzją z dnia 9 sierpnia 1995 r. wydaną na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 155 § 1 kpa - odmówił wznowienia postępowania w omawianej sprawie.

Od decyzji tej wnieśli odwołanie Ewa Z. - i Andrzej K. Wojewoda decyzją z dnia 30 października 1995 r. wydaną w powołaniu na art. 132 kpa uchylił własną decyzję z dnia 9 sierpnia 1995 r. w całości, wskazując w uzasadnieniu, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło zarzuty Ewy Z. i Andrzeja K. Ustalono bowiem, że na terenie zakładu P. istnieją źródła emisji nie ujęte w dokumentacji, na podstawie której wydana została decyzja o dopuszczalnej emisji. Decyzja ta nie została zaskarżona przez Ewę Z. i Andrzeja K. W tej samej dacie, w dniu 30 października 1995 r. Wojewoda wydał decyzję na podstawie art. 30 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. Nr 49 z 1994 r., poz. 196), uchylającą decyzję Wojewody z dnia 21 czerwca 1994 r. o dopuszczalnej emisji zobowiązującą Przedsiębiorstwo P. do przedłożenia m.in. wyników pomiarów wysokości komina oraz operatu ochrony powietrza obejmującego wszystkie źródła emisji, znajdujące się na terenie przedsiębiorstwa, opracowanego przez rzeczoznawcę z listy Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa - z wyłączeniem mgr inż. Konrada K. autora poprzedniego operatu. Również w dniu 30 października 1995 r. Wojewoda w powołaniu na art. 145 § 1 pkt 1 kpa wydał postanowienie o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 21 czerwca 1994 r. o dopuszczalnej emisji.

Odwołanie od decyzji wydanej przez Wojewodę w dniu 30 października 1995 r. w trybie art. 30 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska wniosło Przedsiębiorstwo P., kwestionując termin wyznaczony na dostarczenie żądanych dokumentów jako zbyt krótki, a jednocześnie podnosząc, że dokumenty takie zostały złożone przed wydaniem decyzji z dnia 21 czerwca 1994 r.

Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po rozpatrzeniu wniesionego odwołania uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że skoro organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją o dopuszczalnej emisji, to nie był uprawniony do dokonywania ustaleń i rozstrzygnięć w sprawie, prowadzonej w trybie art. 30 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie środowiska. Strona może oczekiwać, że we wznowionym postępowaniu nastąpi rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art. 151 § 1 kpa. Jednocześnie organ odwoławczy zawarł w uzasadnieniu stwierdzenie, że "strona przedstawiając wyniki pomiaru wysokości komina, wykonane przez uprawnionego geodetę mgr inż. Dorotę W. udowodniła, że jego wysokość wynosi 16 m".

Skargę na tę decyzję wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ewa Z. i Andrzej K., wskazując nieprawidłowości i uchybienia w postępowaniu organów obu instancji oraz kwestionując ustalenie zawarte w zaskarżonej decyzji jakoby udowodnione zostało, że wysokość komina wynosiła 16 m. Skarżący twierdzą, że "rzekomy pomiar komina dokonany przez geodetę nie został poparty dziennikami pomiaru, a ponadto należy stwierdzić, że zbudowana konstrukcja ma charakter prowizoryczny, a więc w istocie nie została zakończona jej budowa, stwarza zagrożenie zawalenia się i jest nieszczelna".

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 stycznia 1997 r. uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368), a więc jako wydaną z naruszeniem przepisów prawa procesowego, mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż błędnie organ odwoławczy przesądził w motywach swojej decyzji, że rozstrzygnięcie sprawy we wznowionym postępowaniu nastąpi w oparciu o przepis art. 151 § 1 kpa skoro - wobec niewyjaśnienia w sprawie szeregu istotnych okoliczności - nie można wykluczyć wydania rozstrzygnięcia opartego również na § 2 tego przepisu. Wskazano także, iż trafnie w skardze zarzucono bezpodstawność ustaleń organu odwoławczego co do wysokości komina przyjmujących za wiarygodne w tej mierze dowody przedstawione przez przedsiębiorstwo P.

Jeśli bowiem skarżący mają przymiot strony w rozpoznawanej sprawie, czego dotychczas nie wyjaśniono, to ocena wiarygodności tego dowodu nastąpiła z naruszeniem art. 81 kpa. W konkluzji Sąd stwierdził, że skoro organ II instancji orzekł o umorzeniu postępowania objętego decyzją rozpoznawaną w trybie odwoławczym, to na tym etapie nie mógł czynić ustaleń i oceniać wiarygodności dowodów, które winny być poczynione w postępowaniu wznowieniowym, gdyż wykraczało to poza ramy postępowania odwoławczego.

Zdaniem Sądu uchylenie zaskarżonej decyzji ma ten skutek, że organ II instancji winien ponownie rozpoznać odwołanie, a w toku tego postępowania dokonać ustaleń co do legitymacji skarżących do brania udziału w charakterze strony.

Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa po ponownym rozpoznaniu odwołania decyzją z dnia 30 kwietnia 1997 r. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji, wydaną w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska i umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W uzasadnieniu tej decyzji, odnosząc się do zarzutów skargi podano, że bezzasadne jest twierdzenie skarżącego przedsiębiorstwa jakoby od czasu wydania decyzji z dnia 21 czerwca 1994 r. nie zaistniały żadne zmiany w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania decyzji z dnia 24 czerwca 1994 r. - skoro protokolarnie ustalone zostało (wizja lokalna z 24 października 1995 r.) istnienie źródeł emisji nie uwzględnionych przy wydawaniu tej decyzji. Jednocześnie organ naczelny wskazał, że wobec wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia 24 czerwca 1994 r., sprawa będzie ponownie rozpatrywana w jej całokształcie i z tych względów organ I instancji nie był uprawniony do dokonywania w niniejszej sprawie częściowych rozstrzygnięć, bez uzupełnienia materiału dowodowego, jakim powinna być zaktualizowana dokumentacja, uwzględniająca pominięte źródło emisji. W ocenie organu odwoławczego - wobec wznowienia postępowania w sprawie ustalenia dopuszczalnej emisji - prowadzenie postępowania w trybie art. 30 ust. 3 pow. ustawy (którego wynikiem może być także uchylenie lub zmiana poprzedniej decyzji o dopuszczalnej emisji) podlegać winno umorzeniu, w uzasadnieniu decyzji podano także, że "w toku postępowania odwoławczego stwierdzono, że p. Ewa Z. i Andrzej K. zamieszkujący w C. tj. w bezpośrednim sąsiedztwie winni być stronami postępowania w sprawie decyzji o dopuszczalnej emisji dla Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowo-Usługowego P.C.".

Skargę na tę decyzję wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ewa Z. i Andrzej K., którzy zarzucają, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem ich prawa do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu oraz do wypowiadania się co do zebranych w sprawie materiałów. Zarzucają także, iż organ odwoławczy z naruszeniem art. 79 i 81 kpa uznał za udowodnione okoliczności, na które powoływało się przedsiębiorstwo P. w odwołaniu "mimo, że nawet w piśmie Urzędu Wojewódzkiego z dnia 27 listopada 1995 r., przy którym przekazano akta sprawy wraz z odwołaniem do organu odwoławczego na str. 3 wyraźnie wskazano, że pełnomocnik PPUH P. sc w swoim odwołaniu mija się z prawdą". Zdaniem skarżących organ odwoławczy naruszył przepisy art. 7 i 77 § 1 kpa nakładające na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżących - organ odwoławczy winien uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując m.in. na obowiązek zagwarantowania skarżącym czynnego udziału w tym postępowaniu.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Jak wynika z zarzutów w niej zawartych - skarżący niewłaściwie zrozumieli sens zawartego w decyzji rozstrzygnięcia. Jak trafnie podniósł w odpowiedzi na skargę organ odwoławczy - uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania dokonane zostało wyłącznie z przyczyn procesowych - wobec wznowienia postępowania w sprawie ustalenia dopuszczalnej emisji.

We wznowionym postępowaniu będzie rozpoznawana sprawa co do jej istoty w całości. Prowadzenie więc równolegle sprawy w trybie art. 30 ust. 3 ustawy o ochronie środowiska o zmianę decyzji ustalającej dopuszczalną emisję, co do której wszczęto już postępowanie wznowieniowe - nie byłoby możliwe, bowiem byt tej decyzji - przez sam fakt wznowienia postępowania - stał się co najmniej wątpliwy. Dlatego - umorzono postępowanie, prowadzone w trybie pow. art. 30 ust. 3 jako bezprzedmiotowe, pozostawiając sprawę ustalenia dopuszczalnej emisji - do rozstrzygnięcia we wznowionym postępowaniu. W tym wznowionym postępowaniu, w którym skarżącym przysługiwać będzie przymiot strony (na co jednoznacznie wskazano w zaskarżonej decyzji Ministra) skarżący będą mogli zgłaszać wszelkie zastrzeżenia, uwagi i wnioski, w tym także dotyczące wysokości komina i ocen zawartych w nowo opracowanym operacie ochrony powietrza.

Wbrew zarzutom skargi - w zaskarżonej decyzji nie zamieszczono żadnych ustaleń ani stwierdzeń merytorycznych, któreby mogły wiązać organ orzekający we wznowionym postępowaniu. Takie stwierdzenia zawarte były w poprzedniej decyzji Ministra z dnia 23 marca 1996 r., jednakże ta decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego w wyniku jej uchylenia wyrokiem sądu administracyjnego z dnia 22 stycznia 1997 r. Jedyną okolicznością, która została wskazana w zaskarżonej decyzji z dnia 30 kwietnia 1997 r. i która miała rozstrzygające znaczenie był fakt, iż postępowanie w sprawie ustalenia dopuszczalnej emisji zakończone decyzją z dnia 24 czerwca 1994 r. zostało wznowione, a ta okoliczność nie może budzić wątpliwości. Zważywszy zakres ocen dokonywanych w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją i treść rozstrzygnięcia - brak udziału skarżących w tym postępowaniu nie może być oceniany jako uchybienie mające wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i działając na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym - orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.