Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1663730

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 16 grudnia 2010 r.
IV KK 377/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Wiesław Kozielewicz.

Sentencja

Sąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy Józefa C. skazanego z art. 207 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw.z. art. 11 § 2 k.k., art. 190 § 1 k.k. przy zast. art. 11 § 3 k.k. z powodu kasacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 13 lipca 2010, sygn. akt VI Ka 299/10 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 marca 2010 r., sygn. akt II K 132/09 oddala kasację, jako oczywiście bezzasadną, kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża skazanego Józefa C.

Uzasadnienie faktyczne

W kasacji obrońcy Józefa C. zarzucono rażące naruszenie prawa procesowego mogące mieć istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku:

1)

polegające na naruszeniu swobodnej oceny dowodów (art. 7 k.p.k.) poprzez zaaprobowanie dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych sprzecznych z przepisami:

a)

art. 192 § 2 k.p.k., wobec braku przesłuchania w charakterze świadka pokrzywdzonej Heleny C. z udziałem biegłego psychiatry;

b)

art. 170 § 1 pkt 3 i 5 k.p.k., wobec oddalenia wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka pokrzywdzonej Heleny C. z udziałem biegłego psychiatry;

c)

art. 170 § 1 pkt 3 k.p.k., wobec oddalenia, jako nieprzydatnego wniosku dowodowego oskarżonego dotyczącego oględzin rzeczy i miejsca (oskarżony podniósł w apelacji zarzut nieuwzględnienia przez sąd wniosków dowodowych złożonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (o uznanie za niewiarygodne zeznań świadka Zofii J. oraz o "dołączenie do akt sprawy" drzwi wejściowych);

d)

art. 201 k.p.k., wobec poprzestania na niepełnej opinii biegłego sądowego z zakresu chirurgii urazowej i ortopedii;

e)

art. 193 § 1 k.p.k., wobec zaaprobowania stwierdzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, które wymagają wiadomości specjalnych z zakresu medycyny - stanu zdrowia pokrzywdzonej Heleny C.;

f)

art. 175 § 1 i 2 k.p.k., wobec oddalenia wniosku dowodowego oskarżonego o dopuszczenie dowodu z jego uzupełniających wyjaśnień;

2)

art. 6 k.p.k., poprzez zaaprobowanie naruszenia przez Sąd I instancji prawa oskarżonego do obrony wskutek oddalenia jego wniosków dowodowych;

3)

art. 5 § 2 k.p.k., polegające na naruszeniu zasady rozstrzygania na korzyść oskarżonego nie dających się usunąć wątpliwości;

4)

art. 433 § 2 k.p.k., poprzez zaniechanie dokonania analizy wszystkich zarzutów apelacyjnych, a nadto dokonanie ogólnikowej analizy zarzutów apelacji i ich uzasadnienia;

5)

art. 457 § 3 k.p.k., poprzez pominięcie i brak rozważenia zarzutów apelacji dotyczących obrazy przepisów postępowania dowodowego, ograniczenia prawa oskarżonego do obrony oraz naruszenia zasady in dubio pro reo;

Podniesione w kasacji zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych należy stwierdzić, co następuje.

ad. 1. Wszystkie zarzuty z pkt 1 dotyczą zasadniczo dwóch kwestii: po pierwsze braku przesłuchania pokrzywdzonej z udziałem biegłego lekarza psychiatry, a po drugie, poprzestania na niepełnej opinii biegłego sądowego z zakresu chirurgii urazowej i ortopedii w celu stwierdzenia, że pokrzywdzona mogła doznać obrażeń ciała w wyniku zaawansowanego stanu chorobowego osteoporozy. Oskarżony wielokrotnie ponawiał te wnioski dowodowe (...). Brak ich przeprowadzenia stał się zresztą przyczyną uchylenia wyroku Sądu Rejonowego w P. z 29 grudnia 2008 r. (...).

Co do konieczności przesłuchania pokrzywdzonej z udziałem biegłego psychiatry, to biegły psycholog sądowy stwierdziła wprawdzie, że u pokrzywdzonej mogą występować zaburzenia postrzegania i odtwarzania spostrzeżeń, jednak w żaden sposób nie wpłynęły one na postrzeganie zasadniczych okoliczności, a jedynie utrudniały zapamiętanie niektórych szczegółów (...). Biegły oceniła zeznania pokrzywdzonej, jako logiczne i pozbawione wewnętrznych sprzeczności i zawierające dużą liczbę detali. Nie jest zaś prawdą, by Sąd Rejonowy w P. powziął jakikolwiek wątpliwości, co do zdrowia psychicznego pokrzywdzonej. Co więcej, art. 192 § 2 k.p.k. zezwala sądowi na dokonanie wyboru między przesłuchaniem świadka z udziałem biegłego psychologa lub biegłego lekarza, w zależności od konieczności procesowej dostrzeżonej przez sąd. Wątpliwości przedstawiane przez obrońcę, nie były tego rodzaju, aby obligowały sąd do wezwania biegłego psychiatry. Jeśli chodzi o drugą okoliczność, to Sąd Rejonowy w P. nie miał żadnych wątpliwości, że obrażenia ciała pokrzywdzonej spowodował oskarżony. Biegły sądowy z zakresu chirurgii urazowej i ortopedii Adam N. ustalił, iż możliwy był zarówno sposób powstania obrażeń pokrzywdzonej w sposób samoistny, jak i w wyniku zadanych jej przez oskarżonego uderzeń (...). Nie można jednak zapominać, że biegły ten miał ocenić występujące u pokrzywdzonej obrażenia wyłącznie od strony medycznej. Także Sąd II instancji wskazał, że pomimo braku wykluczenia przez biegłego samoczynnego sposobu powstania u pokrzywdzonej obrażeń ciała, wersję tę wykluczyli świadkowie, którym Sąd Rejonowy w P. dał wiarę i ocena ta nie jest oceną dowolną.

Oba te zarzuty podniesione zostały już w apelacji, zaś Sąd Okręgowy w K. odniósł się do nich w uzasadnieniu. Za prawidłowe uznał decyzje procesowe Sądu I instancji o oddaleniu wniosków dowodowych oskarżonego. Decyzje te były uzasadnione, zgodnie z wymaganiami art. 170 k.p.k. i art. 201 k.p.k. Argumentacja skarżącego prowadzi do wniosku, niemożliwego do przyjęcia, że sąd nie powinien nigdy żadnych wniosków dowodowych oskarżonego oddalać. W istocie zaś "same ogólne zasady procesowe powołane przez skarżącego nie przesądzają jeszcze o tym, że każdy wniosek dowodowy złożony przez strony powinien podlegać uwzględnieniu. Decyzję w tej materii podejmuje bowiem organ procesowy kierując się dyrektywami określonymi przez ustawodawcę w Dziale V Kodeksu postępowania karnego" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2006 r., III KK 351/05, LEX nr 182994).

Jednocześnie jednak zauważyć należy, że w osobiście sporządzonej apelacji Józef C. po raz kolejny złożył wniosek dowodowy o "uzupełnienie postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym w trybie art. 452 § 2 k.p.k., poprzez zbadanie pokrzywdzonej przez biegłego lekarza psychiatrę" (...). Wniosek ten nie spotkał się z żadną reakcją ze strony Sądu II instancji. Nie został ani uwzględniony, gdyż dowód taki nie został przeprowadzony, ani nie został oddalony w sposób przewidziany przepisami prawa, czyli w formie postanowienia (art. 170 § 3 k.p.k.). Zarzut ten został podniesiony w kasacji co prawda w sposób ogólny, jako naruszenie art. 170 § 1 pkt 3 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku jako nieprzydatnego, jednak stwierdzić należy, że także naruszenie art. 170 § 3 k.p.k. poprzez brak odniesienia się do wniosku dowodowego przez sąd odwoławczy znajduje się w zakresie zaskarżenia.

Nie ulega wątpliwości, że brak reakcji ze strony Sądu II instancji na złożony w apelacji wniosek dowodowy jest naruszeniem prawa procesowego. Nie można jednak przyznać racji skarżącemu, by sądy w tej sprawie powzięły wątpliwości, co do zdrowia psychicznego pokrzywdzonej lub by przeprowadzenie takiego dowodu stanowiło "obowiązek Sądu". Oskarżony składał taki sam wniosek w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, i został on przez Sąd Rejonowy w P. oddalony (...). Sąd ten uzasadnił wyczerpująco, czemu uznał ten wniosek za nieprzydatny. Sąd Okręgowy w K. zgodził się z taką oceną tego wniosku oskarżonego. Brak odniesienia się Sądu Okręgowego w K. do po raz kolejny złożonego identycznego w treści wniosku dowodowego nie mogło mieć zatem, w realiach sprawcy, żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

ad. 2. Podobnie jak skarżący uczynił to w kasacji można wskazać, że za niezasadności tego zarzutu kasacyjnego przemawiają przesłanki wskazane pod pkt 1.

ad. 3. Przede wszystkim podnieść należy, że Sąd Okręgowy w K. dokonał analizy sposobu oceny dowodów przez Sąd I instancji i uznał ją za logiczną i prawidłową.

Przyjął, że słusznie odmówiono wiarygodności wyjaśnieniom oskarżonego. Stwierdził, że Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, trafnie uznając za wiarygodne zeznania świadków, w tym Zofii J. W odniesieniu do pkt I - w niniejszej sprawie niemożliwe było rozstrzygnięcie w drodze opinii biegłego mechanizmu i sposobu powstania obrażeń u pokrzywdzonej, z racji upływu czasu od zdarzeń, natomiast w połączeniu z zeznaniami świadków mechanizm ten był dla Sądu bezsporny. Pkt II - Jeśli chodzi o zeznania Zofii J., to nie mogła ona posądzać bezpodstawnie swojego brata o znęcanie się nad matką, bowiem dopiero od synowej Michaliny J. usłyszała, że oskarżony bije babcię. Zawiadomiła ona Policję dopiero wówczas, gdy skutki pobicia były tak widoczne, że oskarżony został zatrzymany i osadzony w areszcie (...). Co więcej, Sąd dostrzegł i ocenił kwestie związane z nabyciem spadku po ojcu oskarżonego. Pkt III - Sąd Rejonowy w P. wyjaśnił również rozbieżności w zeznaniach pokrzywdzonej oraz świadka Alicji S., wskazując przyczyny, dla których pokrzywdzona nie przyznawała się na początku do tego, że oskarżony ją bije. Wątpliwości nie mógł Sąd Rejonowy w P. rozstrzygnąć na niekorzyść oskarżanego, bowiem żadnych wątpliwości, co do zeznań ww. świadków nie powziął.

ad. 4. i 5. Sądowi Okręgowemu w K. można zarzucić, że nie odnosi się on w uzasadnieniu swojego wyroku do poszczególnych błędów podnoszonych przez oskarżonego w apelacji (wbrew temu, co pisze Prokurator Prokuratury Okręgowej w K. w odpowiedzi na kasację). W sposób ogólny potwierdza bowiem prawidłowość oceny okoliczności faktycznych dokonanej przez Sąd I instancji. Nie odnosi się natomiast szczegółowo do zarzutów naruszenia art. 5 § 2 k.p.k., czy art. 6 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, jednak, że "lapidarność uzasadnienia" wyroku Sądu odwoławczego, naruszająca wymagania wynikające z art. 457 § 3 k.p.k., nie w każdym przypadku podniesienia zarzutu obrazy tego przepisu, musi prowadzić do uwzględnienia kasacji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2010 r., V KK 172/09, LEX nr 570154). Możliwe są sytuacje, w których Sąd odwoławczy - podzielając w pełni, dokonane przez sąd orzekający w pierwszej instancji, oceny faktyczne i prawne - może uchylić się od wnikliwego odniesienia się w uzasadnieniu swojego orzeczenia do podniesionych zarzutów, ale warunkiem takiego postąpienia jest pełność argumentacji organu orzekającego w pierwszej instancji, także w tym zakresie, który stał się następnie przedmiotem zarzutów zawartych w środku odwoławczym; w takiej sytuacji byłoby to jedynie zbędnym powtórzeniem zasadnej argumentacji organu procesowego I instancji (por. postanowienie Sąd Najwyższego z dnia 24 listopada 2009 r., II KK 134/09, LEX nr 550470). W przedmiotowej sprawie te wskazania Sądu Najwyższego mają pełne zastosowanie, gdyż skomprymowane uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. VI Ka 299/10, uwzględniając realia sprawy, w tym zwłaszcza bogatą argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, nie pozwala na przyjęcie, że brak, w zakresie wskazanym w kasacji, odpowiedniego stopnia szczegółowości uzasadnienia zaskarżonego wyroku stanowi rażącą obrazę art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. mogąca mieć istotny wpływ na treść tego wyroku.

Kierując się przedstawionymi motywami Sąd Najwyższy na podstawie art. 535 § 3 k.p.k. orzekł jak w postanowieniu.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.