Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 137755

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 14 września 2004 r.
IV KK 129/04

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Wiesław Kozielewicz (spr.).

Sędziowie SN: Józef Dołhy, Zygmunt Stefaniak.

Prokurator Prokuratury Krajowej: Bogumiła Drozdowska.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie Kazimierza K. skazanego z art. 234 k.k. w zb. z art. 238 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i art. 12 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 14 września 2004 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 11 lipca 2003 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego Kazimierza K. przekazuje Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 11 lipca 2003 r. uznał Kazimierza K. za winnego tego, że cyt. "w dniach 25 września 2001 r., 10 grudnia 2001 r., działając z wykonaniu z góry powziętego zamiaru, składając zawiadomienie o przestępstwie organ powołany do ścigania przestępstw, fałszywie oskarżył Andrzeja K. i Andrzeja P. o popełnienie przestępstwa, wiedząc, że nie zostało ono popełnione", tj. występku z art. 234 k.k. w zb. z art. 238 k.k. oraz art. 12 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na mocy art. 234 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierzył mu karę ośmiu miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 69 § 1 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres dwóch lat próby, zaś z mocy art. 71 § 1 k.k. orzekł karę grzywny w wysokości 30 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych; zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 62 złotych tytułem wydatków oraz obciążył go opłatą w wysokości 120 złotych.

Powyższy wyrok uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego.

Od tego wyroku kasację złożył Prokurator Generalny.

Zaskarżył wyrok w całości na korzyść skazanego i zarzucając rażące i mające wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 234 i 238 k.k. oraz art. 1 § 1 k.k. polegające na przypisaniu oskarżonemu przestępstw określonych w tych przepisach, jako pozostających w zbiegu, mimo że będące przedmiotem rozpoznania sądu zachowanie oskarżonego nie zawierało ustawowych znamion tych przestępstw ani znamion żadnego innego czynu zabronionego, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie Kazimierza K. od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Podczas rozprawy kasacyjnej Prokurator Prokuratury Krajowej popierając kasację wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W orzecznictwie jak i doktrynie dominuje pogląd, że obraza prawa materialnego stanowi podstawę odwoławczą wówczas: 1) gdy prawo to zostało wadliwie zinterpretowane przez sąd lub 2) gdy sąd wadliwie zastosował przepis prawa materialnego, pomimo że w układzie okoliczności faktycznych sprawy nie było to dopuszczalne, bądź 3) gdy sąd nie zastosował przepisu prawa materialnego, pomimo iż w konkretnym układzie było to obligatoryjne (por. Zb. Doda, A. Gaberle, Kontrola odwoławcza w procesie karnym. Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Komentarz tom II, Warszawa 1997, s. 108-112; S. Zabłocki, Postępowanie odwoławcze w kodeksie postępowania karnego, po nowelizacji, Warszawa 2003, s. 149-152; P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz, Warszawa 2004, s. 602-605).

Zgodzić się należy ze skarżącym, który podnosi, iż Sąd Rejonowy naruszył prawo materialne, chociaż nie w takim zakresie, jak to wywiedziono w kasacji.

Przede wszystkim wyjątkowo nieporadnie zredagowany opis przypisanego czynu sprawia, że niemożliwym jest prześledzenie sposobu dojścia Sądu Rejonowego do wykładni o możliwości zastosowania kumulatywnego zbiegu przepisów art. 234 k.k. i art. 238 k.k. Pamiętać bowiem należy, że fałszywe oskarżenie, o jakim mowa w art. 234 k.k. jest dokonane z chwilą dojścia treści oskarżenia (zawierającego zarzuty nieprawdziwe) do autora, którym jest organ powołany do ścigania lub orzekania w sprawach o przestępstwo, w tym przestępstwo skarbowe, wykroczenie, wykroczenie skarbowe lub przewinienie dyscyplinarne. Pobudki i motywy sprawcy są dla bytu omawianego przestępstwa obojętne. Z kolei występek z art. 238 k.k. (zawiadomienie o niepopełnionym przestępstwie) różni się tym od występku z art. 234 k.k., że sprawca zawiadamiając organ powołany do ścigania przestępstw lub przestępstw skarbowych o rzekomo popełnionym przestępstwie nie wskazuje osoby, która miała je popełnić. Informuje więc o zdarzeniu, którego w ogóle nie było lub przedstawia zdarzenie prawdziwe jako przestępstwo cięższe przez dodanie nieprawdziwych okoliczności.

W doktrynie wyrażono pogląd, że jeżeli zawiadomienie, o jakim mowa w art. 238 k.k., zawiera jednocześnie fałszywe oskarżenie konkretnej osoby, to sprawca tego czynu będzie odpowiadał wyłącznie za fałszywe oskarżenie, czyli jedynie za występek z art. 234 k.k.

Należy zatem wykluczyć możliwość kumulatywnego zbiegu art. 234 k.k. i art. 238 k.k. (por. B. Kunicka-Michalaska w: A. Wąsek, Komentarz, KK - część szczególna, t. II, Warszawa 2004, s. 175 i 189).

Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Rejonowy w przypadku ustalenia, że zgromadzone dowody pozwalają na stwierdzenie, iż oskarżony popełnił przestępstwo, powinien dokonać prawidłowego opisu przypisanego czynu, zaś rozważając kwestię kwalifikacji prawnej pamiętać o treści art. 442 § 3 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.

Kierując się przedstawionymi wyżej względami, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.