Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1619238

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 24 kwietnia 2013 r.
IV CZ 29/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Mirosława Wysocka (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Anna Kozłowska, Maria Szulc.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie ze skargi wnioskodawczyni Ewy Z. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w O. z dnia 6 czerwca 2012 r. (...), w sprawie z wniosku Andrzeja C. i Ewy Z. przy uczestnictwie Edwarda K., Edwarda L., Marka C., Kazimierza C. i Czesławy K. o ustanowienie służebności gruntowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 kwietnia 2013 r., zażalenia wnioskodawczyni Ewy Z. na postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia 6 września 2012 r. (...),

I.

oddala zażalenie;

II.

oddala wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskodawczyni Ewa Z. wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego w O. z dnia 6 czerwca 2012 r. wydanego w sprawie o ustanowienie służebności gruntowej, wskazując, że "w przedmiotowej sprawie istnieją nowe okoliczności i fakty, a przede wszystkim nowe dowody w postaci zeznań nieznane Sądowi przy wydawaniu orzeczenia (...), których (...) nie była w stanie przedstawić we wcześniejszym okresie, gdyż nie wiedziała o ich istnieniu."

Na skutek wezwania Sądu skarżąca wyjaśniła, że w sprawie nie złożyła wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań tych świadków z powodu niewiedzy, iż powinna taki wniosek złożyć.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 września 2012 r. Sąd Okręgowy w O. odrzucił skargę, jako nieopartą na ustawowej podstawie wznowienia. Sąd stwierdził, że z art. 403 § 2 k.p.c. wynika, iż późniejsze wykrycie środków dowodowych może stanowić podstawę wznowienia postępowania tylko wówczas, gdy dowody te pozostają w związku przyczynowym z wynikiem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać, gdyż nie miała o nich wiedzy, nie zaś nie wiedziała, że mogła złożyć wniosek o przeprowadzenie tych dowodów. Sąd wskazał, że należy odróżnić niewiedzę stron o konkretnym dowodzie od niewiedzy o możliwości jego powołania. Sytuacja druga (na nią powołała się skarżąca) zachodzi wówczas, gdy strona ogranicza wnioski dowodowe, licząc, że wnioski dotychczas złożone wystarczą do uwzględnienia jej stanowiska. Sytuacja taka nie uzasadnia wznowienia postępowania.

W zażaleniu wnioskodawczyni zarzuciła, że sąd przy badaniu podstawy wznowienia nie może analizować, czy podstawa ta rzeczywiście w sprawie zachodzi. Dokonanie analizy skargi pod tym kątem stanowi, według skarżącej, niedopuszczalną merytoryczną ocenę skargi.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Skarżąca bezpodstawnie kwestionuje zakres kognicji Sądu przy badaniu podstaw wznowienia. Zgodnie z przeważającym w orzecznictwie stanowiskiem, które Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela, ocena, czy skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, nie ogranicza się do badania, czy okoliczności wskazane przez skarżącego odpowiadają przewidzianej w ustawie podstawie wznowienia, lecz obejmuje także badanie, czy podstawa wznowienia rzeczywiście w sprawie zachodzi (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2005 r. II CZ 41/2005 niepubl., z dnia 14 grudnia 2006 r. I CZ 103/2006 niepubl. oraz z dnia 30 maja 2007 r. I CZ 40/2007 LexPolonica nr 3892928).

Oceny tej Sąd Okręgowy dokonał, opierając się na prawidłowej wykładni art. 403 § 2 k.p.c. Sąd trafnie wyjaśnił, co należy rozumieć pod pojęciem "późniejszego wykrycia" nowych środków dowodowych, które wraz z pozostałymi dwiema przesłankami przewidzianymi w tym przepisie, czyli niemożnością skorzystania z tych środków przez uczestnika (stronę) w poprzednim postępowaniu oraz możliwością ich wpływu na wynik sprawy, stanowi podstawę wznowienia postępowania. O późniejszym wykryciu środków dowodowych w rozumieniu tego przepisu można mówić wówczas, gdy uczestnik (strona) dowiedział się o nich po zakończeniu postępowania. Środki później wykryte to środki nieujawnione w poprzednim postępowaniu i w ogóle uczestnikowi (stronie) nieznane. Z art. 403 § 2 k.p.c. wynika, że przepis ten dotyczy jedynie przypadków, w których uczestnik (strona) do zakończenia postępowania nie uzyskał wiedzy o istnieniu nowych dowodów i nie mógł się o nich dowiedzieć oraz wnieść o ich przeprowadzenie z przyczyn natury obiektywnej, w przepisie tym chodzi bowiem o środki dowodowe, które są dla uczestnika (strony)"nieujawnialne" (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1999 r. II CKN 807/98 LexPolonica nr 396178, z dnia 4 marca 2005 r. III CZP 134/2004 niepubl. oraz z dnia 25 maja 2011 r. II CZ 20/2011 LexPolonica nr 3876667). Określona zatem w art. 403 § 2 k.p.c. podstawa wznowienia nie zachodzi, gdy w zakończonym postępowaniu istniała obiektywna możliwość powołania się na określone środki dowodowe, a jedynie z powodów leżących po stronie skarżącego nie doszło do złożenia wniosku o ich przeprowadzenie.

Skarga została oparta na wzajemnie sprzecznych twierdzeniach skarżącej, przy czym żadne z nich podstawy takiej nie stanowi.

Powołanie się w pierwszej kolejności na istnienie nowych dowodów w sprawie, o których skarżąca miała wcześniej nie wiedzieć, odpowiadające podstawie wznowienia przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c., nastąpiło nawet bez uprawdopodobnienia, iż dowody te miały charakter "nieujawnialny", a zatem, iż skarżąca nie tylko nie wiedziała, lecz także nie miała możliwości się o nich dowiedzieć. Oznaczało to, że skarga nie została skutecznie oparta na tej podstawie.

Jeśli chodzi o twierdzenie skarżącej o wystąpieniu "nowych" dowodów z zeznań świadków, powiązane z wyjaśnieniem przedstawionym na skutek wezwania Sądu o niezłożeniu przez skarżącą w zakończonym postępowaniu wniosku o przeprowadzenie tych dowodów wobec niewiedzy o takiej potrzebie, to okoliczności te ewidentnie nie wypełniają ustawowej podstawy wznowienia. Skuteczne powołanie się na wystąpienie w sprawie nowych dowodów, a zatem podstawy przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c., może dotyczyć, jak trafnie wskazał Sąd drugiej instancji, dowodów, o których istnieniu uczestnik (strona) w sprawie nie miał wiedzy, nie zaś dowodów, o których przeprowadzenie nie wnosił, gdyż nie wiedział o takiej potrzebie. W tym drugim bowiem przypadku chodzi o dowody, które były znane skarżącemu przed końcem postępowania, a zatem nie miały przymiotu "nowości."

Sąd drugiej instancji trafnie zatem ocenił, że skarga nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, a zatem podlegała odrzuceniu (art. 410 § 1 k.p.c.).

Z omówionych przyczyn Sąd Najwyższy zażalenie oddalił na podstawie art. 3941 § 3 w zw. art. 39814 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Wniosku o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym nie uwzględniono, wobec braku oświadczenia o ich całkowitym bądź częściowym nieopłaceniu (§ 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.