Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 55166

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 19 marca 2002 r.
IV CKN 895/00

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: SSN Filomena Barczewska (sprawozdawca).

Sędziowie SN: Bronisław Czech, Tadeusz Żyznowski.

Protokolant: Bogumiła Gruszka.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Okręgowy w Gdańsku postanowieniem z dnia 16 marca 1999 r. oddalił apelację uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 1998 r. o ustanowieniu drogi koniecznej dla nieruchomości położonej w P., dla której prowadzona jest księga wieczysta przez znajdującą się tamże nieruchomość oznaczoną w ewidencji nr 486/7 w sposób i za wynagrodzeniem opisanym w sentencji postanowienia.

W motywach, sąd II instancji podzielił w pełni ustalenia Sądu Rejonowego, że nieruchomość wnioskodawców nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Istniejący dostęp pasem gruntu należącym do wnioskodawców jest na znacznej długości zbyt wąski i nie pozwala na przejazd samochodu. Przebiega on przy tym przez teren położony nad stromą skarpą (w okolicy jeziora), a nadto teren pola uczestnika, kosztem którego pas tak miałby być poszerzony znajduje się na innej wysokości, różnica poziomów dochodzi do około 2 metrów. Ponadto, jak wynika z opinii biegłego, również warunki pogodowe mogą uniemożliwiać korzystanie dojazdu tym szlakiem. Sąd II instancji podzielił też stanowisko Sądu Rejonowego że przeprowadzenie drogi pasem oznaczonym przez biegłego lit. A. jest najmniejszym obciążeniem nieruchomości uczestnika. Droga ta przebiega bowiem przez grunt klasy V, w miejscu istniejącej faktycznie drogi dojazdowej, częściowo utwardzonej, o szerokości około 5 metrów, służącej dotychczas jako dojazd dla rolników, w tym i dla skarżącego. Sąd nadto podkreślił iż ustalenie, jak i przebieg drogi mają też oparcie w uznaniu żądania przez uczestnika postępowania, wyrażonym w sposób ewidentny na rozprawie w dniu 25 listopada 1998 r.

Uczestnik postępowania, zarzucając w kasacji naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 145 § 1 i 2 k.c. oraz art. 65 k.c. wnosił o zmianę postanowienia i oddalenie wniosku ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Oparcie kasacji na pierwszej z podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 3931 k.p.c. ma ten skutek, że oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego sąd kasacyjny dokonuje wyłącznie na podstawie ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę wydania zaskarżonego postanowienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1997 r. II CKN 18/97 OSNC 1997, z. 8, poz. 112, oraz uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1997 r. III CKN 294/97 OSNC 1998, z. 7-8, poz. 113)

Powołując się na błędną wykładnię art. 145 § 1 i 2 k.c. skarżący poza ogólnikowym twierdzeniem, że wykładnia treści tego przepisu winna być zawężająca w ogóle nie wskazał na czym miałoby polegać błędne zrozumienie przez Sąd II instancji treści lub znaczenia tych przepisów. Pozostaje zatem do rozważenia zarzut naruszenia powołanych przepisów przez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie. Należy jednak przypomnieć, że podejmując próbę wykazania, że konkretny przepis prawa materialnego został niewłaściwie zastosowany skarżący musi to uczynić w ramach stanu faktycznego ustalonego przez sąd w zaskarżonym orzeczeniu, tymczasem skarżący stara się wykazać sądowi II instancji błąd w subsumcji w drodze podważania prawidłowości przyjętego stanu faktycznego.

W świetle treści art. 145 § 1 k.c. podstawową przesłanką ustanowienia drogi koniecznej jest brak odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Chodzi więc nie tylko o sytuację całkowitego braku takiego dostępu, ale także o taką, gdy nieruchomość ma wprawdzie dostęp do drogi, ale nieodpowiedni z punktu widzenia zgodnego z przeznaczeniem korzystania z tej nieruchomości. Chodzi więc o to, by połączenie z drogą publiczną zapewniało wszelką niezbędną - ze społeczno-gospodarczego punktu widzenia - łączność z tą drogą, umożliwiając normalne, gospodarcze korzystanie z nieruchomości (por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z 7 lipca 1999 r. II CKN 786/98 OSNC 2000, z. 2, poz. 34).

Uwzględniając ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, a mianowicie iż istniejący dostęp do drogi publicznej jest na znacznej długości zbyt wąski aby móc przejechać samochodem, że prowadzi przez teren położony nad skarpą, że nawet jego poszerzenie kosztem pasa gruntu z działki skarżącego byłoby utrudnione z uwagi na różnicę poziomów dochodzącą do 2 m, wreszcie że warunki pogodowe mogą uniemożliwiać korzystanie z tego dostępu należy uznać że Sąd II instancji trafnie ocenił iż istniejący dostęp nie jest odpowiedni. Sam skarżący przyznaje w kasacji, że istniejący dostęp do drogi publicznej poprzez działki 486/1 oraz 486/6 wymagałby poszerzenia kosztem przyległego gruntu należącego do niego. Tym samym skarżący przyznaje, że istniejący dostęp nie jest odpowiedni.

Zarzut więc naruszenia art. 145 § 1 k.c. jest nieuzasadniony. Art. 145 § 2 k.c. normujący sposób przeprowadzenia drogi koniecznej wskazuje, iż winno to nastąpić z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, jak i z najmniejszym obciążeniem gruntów przez które droga ma prowadzić.

Sądy, jak wynika z poczynionych ustaleń, kierowały się tymi przesłankami. Należy przy tym podnieść, iż skarżący chociaż zmieniał stanowisko w sprawie, to po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i po złożeniu opinii przez biegłych, na ostatniej rozprawie wyraził zgodę na sposób przeprowadzenia drogi "w miejscu wyznaczonym przez biegłego geodetę" kwestionując "jedynie" wysokość wynagrodzenia obliczonego przez innego biegłego. Sąd Najwyższy wyjaśnił że uczestnik postępowania o ustanowienie drogi koniecznej, który zgodził się na sposób jej ustanowienia, nie może skutecznie podważać orzeczenia zapadłego zgodnie z jego oświadczeniem (por. orzeczenie z 16 września 1937 r. II 164/37 PPiA 1938 nr 1 poz. 29).

W niniejszym przypadku droga konieczna została przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 145 § 2 k.c., a także z uwzględnieniem oświadczenia skarżącego. W tym stanie zarzut naruszenia art. 145 § 2 k.c., jak i art. 65 § 1 k.c. nie może być uznany za uzasadniony.

Skarżący kwestionował też rozstrzygnięcie o wysokości wynagrodzenia zarzucając, że zostało ono ustalone z naruszeniem art. 145 § 1 k.c. Podnosząc ten zarzut skarżący ogólnikowo twierdzi, że jest ono zbyt niskie, nie odnosząc się w ogóle do ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie w oparciu o opinię biegłego w zakresie rolnictwa. Ustalenia te jak to wskazywano wyżej są wiążące. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że i ten zarzut jest bezzasadny.

Z tych wszystkich względów kasacja, jako niezawierająca usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 39312 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na mocy art. 520 § 3 k.p.c. w związku z art. 39319 i 391 k.p.c.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.