Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1555683

Postanowienie
Sądu Najwyższego
z dnia 6 marca 2013 r.
III SZ 6/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia SN Kazimierz Jaśkowski.

Sędziowie SN: Halina Kiryło, Krzysztof Staryk (sprawozdawca).

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "W." GmbH EW D. Spółki komandytowej z siedzibą w S. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wydanie świadectwa pochodzenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 6 marca 2013 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 1 października 2012 r. (...), oddala zażalenie.

Uzasadnienie faktyczne

Sąd Apelacyjny w W. postanowieniem z dnia 1 października 2012 r. w sprawie z zażalenia powódki "W." GmbH EW D. Spółka komandytowa w S. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o wydanie świadectwa pochodzenia - odrzucił skargę kasacyjną powódki od postanowienia Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 30 maja 2012 r., którym Sąd Apelacyjny, rozpoznając zażalenie Prezesa URE, zmienił zaskarżone nim postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w W. z dnia 9 listopada 2011 r. w ten sposób, że oddalił zażalenie powódki od postanowienia Prezesa URE z dnia 25 czerwca 2010 r., nr (...) o odmowie wydania przedsiębiorcy - "W." GmbH EW D. Spółka komandytowa w S. świadectwa pochodzenia dla energii wytworzonej w elektrowni wiatrowej o nazwie Park Wiatrowy D. w okresie od dnia 6 stycznia 2010 r. do 6 marca 2010 r. w ilości 13.339,761 MWh. Uzasadniając postanowienie z dnia 1 października 2012 r. Sąd Apelacyjny wskazał, że przepis art. 3981 § 1 k.p.c. ma zastosowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki, a zastosowania tego nie wyłącza szczególna regulacja określona w przepisie art. 47956 § 2 k.p.c. Stosownie do treści przepisu art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30 maja 2012 r. nie należy do kategorii orzeczeń wymienionych w art. 3981 § 1 k.p.c.; w związku z tym skarga kasacyjna powódki jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu przy zastosowaniu przepisu art. 3986 § 2 k.p.c.

Powódka zaskarżyła powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 1 października 2012 r. zażaleniem w całości, zarzucając naruszenie: 1) art. 47956 § 2 k.p.c. przez jego niezastosowanie, podczas gdy zgodnie z powołanym przepisem, w sprawach z zakresu regulacji energetyki, skarga kasacyjna na orzeczenie sądu drugiej instancji (w tym więc i na postanowienie, które jest rodzajem orzeczenia) przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia i przepis ten należy uznać jako przepis szczególny (lex specialis) w stosunku do regulacji określonej w art. 3981 k.p.c.; 2) art. 3981 § 1 k.p.c. przez jego zastosowanie, podczas gdy przepis ten nie ma zastosowania w sprawach z zakresu regulacji energetyki. Przepisem szczególnym dotyczącym dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach z zakresu regulacji energetyki jest art. 47956 § 2 k.p.c., który wyłącza zastosowanie art. 3981 § 1 k.p.c.; 3)"z ostrożności procesowej" naruszenie art. 3981 § 1 k.p.c. przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że Sądy obydwu instancji prawidłowo wydały orzeczenia w formie postanowienia, podczas gdy w przedmiotowej w sprawie, z uwagi na jej istotę oraz merytoryczny charakter (rozstrzygnięcie co do uprawnienia powódki do otrzymania "świadectw pochodzenia", a nie co do kwestii wyłącznie wpadkowej, czy proceduralnej), należy uznać, że niniejszą sprawę sądy obu instancji rozstrzygnęły orzeczeniem w formie wyroku, który po rozstrzygnięciu postępowania przed Sądem Apelacyjnym stał się prawomocny i wypełnia dyspozycję przepisu art. 3981 k.p.c.

Żaląca się wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Apelacyjnego oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie strony powodowej jest nieuzasadnione.

Bezzasadny jest w szczególności zarzut naruszenia przepisu art. 47956 § 2 k.p.c. przez jego niezastosowanie. Z argumentacji przedstawionej przez powódkę wynika, że w przepisie tym upatruje ona podstawy normatywnej regulacji dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów i traktuje przepis ten jako lex specialis w stosunku art. 3981 § 1 k.p.c. z tym skutkiem, że skarga kasacyjna służy od każdego orzeczenia sądu drugiej instancji wydanego w takich sprawach.

Zdaniem Sądu Najwyższego powyższe założenie interpretacyjne jest nieprawidłowe. Sąd Apelacyjny nie naruszył w zaskarżonym rozpatrywanym zażaleniem postanowieniu przepisu art. 47956 § 2 k.p.c. W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sprawach z zakresu regulacji energetyki szczególna regulacja art. 47956 § 2 k.p.c. nie wyłącza zastosowania art. 3981 § 1 k.p.c. w zakresie dotyczącym postanowień sądu drugiej instancji, od których można wnieść skargę kasacyjną (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2006 r. II PZ 33/2006 OSNP 2007/19-20 poz. 281). Także w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów w orzecznictwie Sądu Najwyższego wypracowano już stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 47935 § 2 k.p.c. (który ma tożsame brzmienie jak przepis art. 47956 § 2 k.p.c.) nie stanowi samodzielnej podstawy prawnej regulacji dopuszczalności wnoszenia skarg kasacyjnych w sprawach z zakresu ochrony konkurencji lub w sprawach z zakresu regulacji. Podstawę taką stanowi natomiast art. 3981 § 1 k.p.c. stosowany w związku z art. 47935 § 2 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2007 r. III SZ 4/2006 LexPolonica nr 4126633; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2012 r. III SZ 1/2012). Powyższe stanowisko judykatury Sąd Najwyższy - w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie - w pełni podziela.

Bezzasadny jest także zarzut zażalenia dotyczący nieprawidłowego zastosowania przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym postanowieniu przepisu art. 3981 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy stwierdza, że stosownie do treści przepisu art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Skarga kasacyjna przysługuje zatem wyłącznie od enumeratywnie wymienionych w tym przepisie postanowień. W przypadku innych niż wymienione postanowień skarga kasacyjna nie jest przedmiotowo dopuszczalna (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. II PZ 10/2010 LexPolonica nr 3870343 oraz z dnia 22 października 2009 r. I UK 229/2009, niepublikowane), nawet jeżeli są to postanowienia kończące postępowanie w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2007 r. II PK 6/2007 LexPolonica nr 3933759). W dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego za postanowienia tego rodzaju uznano zaś przykładowo: 1) postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu apelacji (por. powołane wyżej postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2007 r. II PK 6/2007 LexPolonica nr 3933759); 2) postanowienie oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu zarzutów pozwanego od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r. II PZ 10/2010 LexPolonica nr 3870343); 3) postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające skargę o wznowienie postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2009 r. I UK 229/2009). Za niedopuszczalną uznano również skargę kasacyjną od postanowienia sądu drugiej instancji oddalającego zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji rozpoznającego zażalenie na postanowienie Prezesa URE o odmowie wydania tytułu wykonawczego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 września 2006 r. II PZ 33/2006 OSNP 2007/19-20 poz. 281). W sprawach z zakresu ochrony konkurencji w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że skarga kasacyjna przysługuje wyłącznie od ściśle określonych postanowień Sądu drugiej instancji, to jest od postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2007 r. III SZ 4/2006 LexPolonica nr 4126633).

Odnosząc powyższe zapatrywania do okoliczności niniejszej sprawy Sąd Najwyższy stwierdza, że postanowienie Sądu Apelacyjnego zmieniające postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w W. w ten sposób, że oddala zażalenie powódki od postanowienia Prezesa URE w przedmiocie odmowy wydania świadectwa pochodzenia energii z odnawialnych źródeł nie jest rozstrzygnięciem w przedmiocie odrzucenia pozwu (a właściwie, z uwagi na specyfikę spraw z zakresu regulacji energetyki postanowieniem w przedmiocie odrzucenia odwołania od decyzji Prezesa URE), czy też w przedmiocie umorzenia postępowania, a tylko od takich postanowień można wnosić skargi kasacyjne na podstawie art. 3981 § 1 k.p.c., gdyż przepis ten znajduje zastosowanie również w sprawach z zakresu regulacji energetyki.

Zażalenie sugeruje, że postanowienie kończące postępowanie, wydane co do istoty sprawy, powinno podlegać zaskarżeniu skargą kasacyjną, jednak pogląd ten mógłby być słuszny tylko odnośnie do postępowania nieprocesowego, natomiast postępowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki (art. 47946 i następne k.p.c.), nie ma takiego charakteru.

Bezzasadny jest też ostatni zarzut zażalenia, który wnosząca je strona wiąże z błędnym zastosowaniem przepisu art. 3981 § 1 k.p.c. w konsekwencji wadliwego uznania, że Sądy obydwu instancji prawidłowo wydały rozstrzygnięcie w sprawie w formie postanowienia. Kwestie podnoszone przez wnoszącego zażalenie zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a zaskarżone rozpatrywanym zażaleniem postanowienie Sądu Apelacyjnego nie jest sprzeczne ze stanowiskiem zajętym w omawianej kwestii przez judykaturę Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy zajmował się już zagadnieniem charakteru prawnego orzeczenia Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie odmowy wydania świadectwa pochodzenia, a także formy orzeczenia Sądu rozpoznającego zażalenie na takie rozstrzygnięcie organu regulacyjnego. W uchwale z dnia 14 stycznia 2010 r. III SZP 3/2009 (OSNP 2010/13-14 poz. 176, Biuletyn Sądu Najwyższego 2010/1) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że Sąd Okręgowy w W. - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpoznaniu na podstawie art. 47946 pkt 2 k.p.c. zażalenia na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki odmawiającego wydania świadectwa pochodzenia energii elektrycznej, o którym mowa w art. 9I ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 z późn. zm.), wydaje orzeczenie w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie, jeżeli jest to postanowienie kończące postępowanie w sprawie. W powołanej uchwale Sąd Najwyższy odniósł się do dwóch zasadniczych kwestii mianowicie: formy rozstrzygnięcia przez Sąd Okręgowy - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w W. w sprawie z zażalenia na postanowienie Prezesa URE, wydane na podstawie art. 9e ust. 1 i 2, art. 9I ust. 1, art. 9m ust. 2 oraz art. 30 ust. 1 Prawa energetycznego w przedmiocie odmowy wydania świadectwa pochodzenia z kogeneracji oraz tego, czy od orzeczenia Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydanego w związku z rozstrzygnięciem zażalenia na postanowienie Prezesa Urzędu w przedmiocie odmowy wydania świadectwa pochodzenia z kogeneracji przysługuje środek zaskarżenia. Określając charakter rozstrzygnięcia organu regulacyjnego Sąd Najwyższy w powołanej uchwale wskazał, że postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wydane na podstawie art. 9e ust. 1 i 2, art. 9I ust. 1, art. 9m ust. 2 oraz art. 30 ust. 1 Prawa energetycznego w przedmiocie odmowy wydania świadectwa pochodzenia z kogeneracji, nie można uznać za decyzję (od której przysługuje stronie odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów). Przeciwko kwalifikacji orzeczenia Prezesa Urzędu, w którym odmówiono wydania świadectwa pochodzenia energii z kogeneracji, jako decyzji przemawia wykładnia gramatyczna przepisu art. 9I ust. 3 Prawa energetycznego. Przepis ten stanowi, że do wydawania świadectwa pochodzenia "stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. o wydawaniu zaświadczeń". Zdaniem Sądu Najwyższego umieszczając w art. 9I ust. 3 Prawa energetycznego bezpośrednie odesłanie do przepisów k.p.a. o zaświadczeniach, obok ogólnego odesłania do przepisów Kodeksu postępowanie administracyjnego z art. 30 ust. 1 Prawa energetycznego, ustawodawca jednoznacznie dał wyraz swojej woli co do charakteru rozstrzygnięć wydawanych przez Prezesa Urzędu w związku z wydawaniem świadectw pochodzenia. Można założyć, że w ten sposób ustawodawca dążył nie tylko do odpowiedniego ukształtowania zasad wydawania świadectw pochodzenia przez organ niezależny od producentów energii elektrycznej oraz przedsiębiorstw obrotu, ale także starał się uniknąć ewentualnych sporów co do charakteru prawnego świadectwa pochodzenia.

Przeprowadzoną w powołanej uchwale analizę interpretacyjną wskazanych przepisów prawa - uwzględniającą dotychczasowe orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczące omawianych kwestii (w tym orzeczenia powołane przez wnoszącego zażalenie w uzasadnieniu zażalenia) - jak i wnioski tych analiz w zakresie określenia charakteru rozstrzygnięcia Prezesa URE w przedmiocie odmowy wydania świadectw pochodzenia dla energii i określenie formy rozstrzygnięcia Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpoznającego w postępowaniu sądowym zażalenie od postanowienia Prezesa URE w przedmiocie odmowy wydania świadectw pochodzenia Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym przedmiotowe zażalenie w pełni podziela.

Z powyższych względów - uznając bezzasadność zażalenia strony powodowej - Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie przepisu art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów Sądu Najwyższego.