III SAB/Wa 43/19 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2783596

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2019 r. III SAB/Wa 43/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska.

Sędziowie WSA: Honorata Łopianowska (spr.), Jarosław Trelka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2019 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r.

1) stwierdza bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w zakresie rozpatrzenia odwołania od decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r.,

2) stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu,

4) wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywnę w wysokości 1.000 złotych (słownie: jeden tysiąc złotych),

5) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.

na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej również: "SKO", "Kolegium") wpłynęło odwołanie S. sp. z o.o. (dalej również: "Skarżąca") na decyzję Prezydenta W. z (...) sierpnia 2013 r. (dalej również: "Prezydent") w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r.

2. Pismem z 31 stycznia 2019 r. Skarżąca złożyła do SKO wniosek o zaprzestanie naruszeń, a także o przyspieszenie rozpoznania rzeczonej sprawy.

3. Pismem z 30 maja 2019 r. Skarżąca złożyła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. polegającą na zaniechaniu rozpoznania odwołania od decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r., zarzucając Kolegium naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1, art. 37 § 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a.), poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy w postępowaniu, tj. pozostawanie w bezczynności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. W konsekwencji Skarżąca wniosła o stwierdzenie bezczynności Kolegium, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia akt organowi oraz o zasadzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Skarżąca w uzasadnieniu skargi podała, powołując się na art. 8 k.p.a., że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Wyrażona w tym przepisie zasada zaufania obywateli do organów państwa nakłada na organ obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w ustosunkowaniu się do żądań stron oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. W ocenie Skarżącej trwająca prawie 6 lat bezczynność organu rażąco narusza zaufanie obywateli do organów państwa, a także zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a.

Następnie Skarżąca powołała się na art. 35 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, co sprowadza się do prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości, jak też przetrzymywania spraw bez nadawania im biegu Skarżąca uznała zatem, że na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy bezczynność organu, który nie rozpoznał ww. odwołania Skarżącej od 2013 r.

Skarżąca przywołała art. 35 § 3 k.p.a., stosownie do którego załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Powyższa regulacją jest gwarancją zasady szybkości postępowania. Terminy załatwienia spraw ustanowione w art. 35 § 3 k.p.a. mają charakter terminów ustawowych maksymalnych. Terminy te mają zastosowanie jedynie do spraw, w których występuje ponadprzeciętnie złożony stan faktyczny bądź prawny. W niniejszej sprawie natomiast, zdaniem Skarżącej nie występują szczególne okoliczności uzasadniające zwłokę organu, ani szczególnie skomplikowany stan faktyczny i prawny. Nadto, w ocenie Skarżącej, bezczynność lub zwłoka jednego z ogniw struktury organów administracji rządowej, przyczyniająca się do niezałatwienia sprawy w terminie ustalonym w przepisach prawa, nie może być zakwalifikowana jako przyczyna niezależna od organu w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Skomplikowany charakter danej sprawy nie może stanowić uzasadnienia dla ignorowania przez organ administracji przepisów prawa regulujących kwestie terminów załatwiania spraw oraz ogólnych zasad tego postępowania, w tym zasady szybkości określonej w art. 12 k.p.a.

W ocenie Skarżącej naruszenie w niniejszej sprawie przepisów prawa procesowego przez SKO jest rażące. Samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być bowiem szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego (prawnego) uzasadnienia. Ponadto bezczynność organu administracji publicznej zachodzi, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji lub nie podjął stosownej czynności.

4. W odpowiedzi na skargę z 19 czerwca 2019 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że w skardze zarzucono naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, natomiast zastosowanie w sprawie znajdują przepisy Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm., dalej również: "o.p.").

Kolegium wskazało, że po otrzymaniu pisma Skarżącej z 31 stycznia 2019 r., w którym m in. wniesiono o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a przed wniesieniem skargi na bezczynność, przystąpiło do czynności zmierzających do zakończenia postępowania i wydania decyzji. W dniu 18 marca 2019 r. Kolegium skierowało do strony zawiadomienie w oparciu o art. 200 § 1 o.p. informujące o zakończeniu postępowania i o prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w ciągu 7 dni od dnia otrzymania pisma. Zawiadomienie to zostało doręczone 25 marca 2019 r. W dniu 28 marca 2019 r. pełnomocnik Skarżącej zapoznał się z aktami sprawy.

Następnie w dniu 24 maja 2019 r. wpłynęła do Kolegium informacja od Prezydenta o wydaniu (...) stycznia 2019 r. decyzji o odroczeniu terminu zapłaty zaległości podatkowej za rok 2013 do 31 marca 2020 r.

Po wpłynięciu skargi, Kolegium wydało (...) czerwca 2019 r. decyzję o sygn. akt (...) utrzymującą w całości w mocy decyzję Prezydenta.

Jak wynika z powyższego Kolegium, po otrzymaniu wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy nie było i nie jest bezczynne. Kolegium podjęło niezbędne działania nakazane prawem, które poprzedzają zakończenie postępowania i w wyniku rozpatrzenia odwołania wydało decyzję (...) czerwca 2019 r.

W tym stanie rzeczy, w dacie złożenia odpowiedzi na skargę, nie istnieje, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., stan naruszający prawo.

Na zakończenie Kolegium zauważyło, że jest organem administracji publicznej, do którego wpływa bardzo duża ilość spraw z obszaru właściwości obejmującej powiaty: (...). Kolegium jest nie tylko organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 17 pkt 1k p a. i art. 13 § 1 pkt 3 o.p od decyzji wójta, burmistrza (prezydenta miasta), starosty albo marszałka województwa, ale również ma w swej właściwości rzeczowej sprawy dotyczące aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste (art 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami) Z informacji rocznych o działalności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., zamieszczonych w Biuletynie Informacji Publicznej, wynika, że tylko w 2013 r. do Kolegium wpłynęło 30 407 spraw, przy czym spraw z lat poprzednich, które nie zostały zakończone pozostawało jeszcze 21 844. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. składało się w tym czasie z 78 członków, w tym 42 etatowych i pozostałych - pozaetatowych. Znaczna część spraw jest załatwiana przez członków etatowych, na których skupia się ciężar orzeczniczy Kolegium. Zestawienie liczby spraw do załatwienia przez skarżony organ podatkowy z liczbą członków Kolegium pokazuje, jak duże jest obciążenie pracą poszczególnych członków jako sprawozdawców. Okoliczność ta przekłada się na terminowość rozpatrywania spraw przez Kolegium i często powoduje, że ustawowe terminy w tym zakresie nie mogą być dochowane z przyczyn niezależnych od organu (konieczność rozpatrzenia spraw zaległych i bardzo duży wpływ spraw bieżących). Należy przy tym mieć na względzie, że pomimo rocznego wpływu spraw utrzymującego się na podobnym poziomie (około 20 - 25 tysięcy spraw rocznie w latach 2014-2018) zauważalny jest spadek liczby spraw z lat poprzednich, które nie zostały zakończone (w roku 2014 liczba ta wynosiła 29 012 spraw, a w roku 2018 - 17 868 spraw). Kolegium odwołało się również do Informacji Najwyższej Izby Kontroli (dalej również: "NIK") o wynikach kontroli działalności samorządowych kolegiów odwoławczych, w której NIK oceniła pozytywnie sprawność załatwiania i prawidłowość prowadzenia spraw przez kolegia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na tle pozostałych kontrolowanych kolegiów zostało wskazane jako mające największy wpływ spraw na osobę (członka Kolegium). Najwyższa Izba Kontroli dostrzegła, że pomimo osiągnięcia wysokiego wskaźnika wydajności objętych kontrolą kolegiów (w tym Kolegium (...)), a także wzrostu liczby spraw rozpatrzonych przez kolegia w ciągu roku, nie były one w stanie na bieżąco rozpatrywać wszystkich wpływających spraw i w większości tych kolegiów wzrosła liczba spraw pozostałych do rozpatrzenia w następnym okresie. Wynikało to ze zwiększenia wpływu spraw, co spowodowało wydłużenie średniego czasu załatwienia jednej sprawy.

Uzasadnienie prawne

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje:

1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem w postępowaniu mającym za przedmiot rozpatrzenie odwołania Skarżącej od decyzji Prezydenta W., dotyczącej podatku od nieruchomości za rok 2013 stwierdzono bezczynność organu.

W świetle postanowień art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze. zm., dalej również: "p.p.s.a."), w okolicznościach niniejszej sprawy skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. mogła być wniesiona, gdyż dotyczy ona przypadku określonego w pkt 1 ww. art. 3 § 2 powołanej ustawy, tj. zarzucana bezczynność organu polega na niewydaniu decyzji przez organ odwoławczy i braku podejmowania czynności w prowadzonym postępowaniu. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, zaś w pkt 1 mowa jest o kontroli decyzji administracyjnych.

Zważywszy powyższe, nie wystąpiły w sprawie także żadne przeszkody formalne do rozpoznania skargi.

W przypadku bezczynności organu przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wymagane jest - w sprawach podatkowych - ponaglenie, o którym mowa w art. 141 o.p. Takie ponaglenie nie jest jednak konieczne w sytuacji, gdy skarga dotyczy przewlekłego prowadzenia postępowania (bezczynności) organu wyższego stopnia, jakim jest m.in. samorządowe kolegium odwoławcze. W przypadku uchybienia terminów do rozpoznania środków zaskarżenia przez samorządowe kolegium odwoławcze w sprawach podatkowych, środek prawny w postaci ponaglenia, o którym mowa w art. 141 § 1 pkt 1 o.p. nie przysługuje, bowiem w przypadku tego organu nie można wskazać organu wyższego stopnia, do którego można by skierować ponaglenie. Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 o.p. stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Tym samym środek ten nie mógł być wykorzystany w przypadku złożenia skargi na bezczynność w prowadzeniu postępowania odwoławczego przez samorządowe kolegium odwoławcze w sprawie rozpatrzenia odwołania.

Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do
 dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku 
 wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a powołanej ustawy). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (§ 2 powołanej ustawy).

2. W aktualnym stanie prawnym, naruszenie przepisów dotyczących terminowego załatwienia spraw może być traktowane jako "bezczynność" lub "przewlekłość postępowania". Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 września 2013 r. sygn. II OSK 891/13 (wyrok dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), interpretacja tych pojęć wymaga przyjęcia założenia, że obie instytucje dotyczą różnych kategorii naruszeń prawa. W postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na przewlekłość postępowania organu, przedmiotem sądowej kontroli jest ocena podejmowanych w toku postępowania działań organu pod kątem zachowania należytej staranności w organizowaniu i prowadzeniu tego postępowania w taki sposób, aby doprowadziło ono w rozsądnym terminie do merytorycznego załatwienia sprawy. Bezczynność i przewlekłość postępowania to terminy o podobnym, ale nie tożsamym znaczeniu.

W orzecznictwie przyjmuje się, że o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia sprawy, w określonej formie i w określonym czasie, będąc do tego właściwym z mocy stosownych przepisów. Instytucja skargi na bezczynność ma więc doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Pojęcie "bezczynności organu" jest nie tylko pojęciem prawniczym, ale i prawnym, ponieważ ustawodawca posługuje się nim w treści przepisów prawa, np. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., jako kryterium wyznaczającym zakres sądowej kontroli administracji. Nie do końca jest ono jednak jednolicie rozumiane na gruncie przepisów regulujących postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne. Najczęściej pod tym pojęciem rozumie się stan, w którym organ nie załatwia sprawy w określonym terminie. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu. Przykładowo, pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.) może być kwestionowane przez stronę w drodze skargi na bezczynność organu - uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r., I OPS 2/13 (por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 1983 r., SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24).

O przewlekłości postępowania można natomiast mówić wtedy, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania administracyjnego zaistnieje wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1956/12). Nie można zatem przypisać organowi przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy podejmuje on wszelkie możliwe, a konieczne dla zakończenia postępowania działania, które jednakże z przyczyn niezależnych od organu nie przynoszą oczekiwanego skutku w postaci zakończenia postępowania administracyjnego.

Zatem, instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie.

3. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że od dnia złożenia odwołania przez Skarżącą od decyzji z (...) sierpnia 2013 r., co miało miejsce w dniu 23 września 2013 r., do dnia otrzymania pisma Skarżącej z 31 stycznia 2019 r., w którym wniesiono o przyspieszenie rozpoznania sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie podejmowało żadnych czynności, w tym nawet nie poinformowało Skarżącej o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy. Dopiero na skutek ww. pisma z 31 stycznia 2019 r., Kolegium w dniu 18 marca 2019 r. skierowało do strony zawiadomienie w oparciu o art. 200 § 1 o.p. informujące o zakończeniu postępowania i o prawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego w ciągu 7 dni od dnia otrzymania pisma. Zawiadomienie to zostało doręczone 25 marca 2019 r. W dniu 28 marca 2019 r. pełnomocnik Skarżącej zapoznał się z aktami sprawy. Następnie w dniu 24 maja 2019 r. wpłynęła do Kolegium informacja od Prezydenta o wydaniu (...) stycznia 2019 r. decyzji o odroczeniu terminu zapłaty zaległości podatkowej za rok 2013 do 31 marca 2020 r. Po wpłynięciu skargi, Kolegium, wraz z przekazaniem skargi i odpowiedzi na skargę, wydało (...) czerwca 2019 r. decyzję o sygn. akt (...) utrzymującą w całości w mocy decyzję Prezydenta na zasadzie 233 § 1 pkt 1 o.p.

W rozpoznawanej sprawie, przypisywana Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. bezczynność dotyczy rozpatrzenia odwołania od decyzji z (...) sierpnia 2013 r. dotyczącej podatku od nieruchomości za 2013 r., dla której to kategorii spraw przepis art. 139 § 3 o.p. przewiduje termin dwumiesięczny na załatwienie sprawy. Zgodnie z tym przepisem, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż̇ w ciągu 3 miesięcy. Przepis art. 121 § 1 o.p. nakazuje prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, natomiast przepis art. 125 tej ustawy zobowiązuje organy podatkowe, aby działały w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze przez prawie 6 lat nie rozpatrzyło odwołania, nie poinformowało też Skarżącej o niezałatwieniu sprawy w terminie. Zgodnie z art. 140 § 1 o.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

Powyższe czyni zasadnym stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania Skarżącej.

Ponadto, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy spowodowane to zostało zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) a także stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzone przewlekłe prowadzenia postępowania lub bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., czy też nie.

4. Jeśli chodzi o orzeczenie w przedmiocie charakteru bezczynności, to wypada zważyć, że zostało ono pozostawione uznaniu sądu orzekającego, gdyż ustawa nie zakreśla kryteriów, jakie przesądzają o tym, czy bezczynność rażąco narusza prawo czy też nie. Uznanie sądowe cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu pewnych wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego. W orzecznictwie akcentuje się, że użyte w przepisie art. 149 § 1 p.p.s.a. pojęcie "z rażącym naruszeniem prawa", jakkolwiek nie może być tożsame z interpretacją tego zwrotu zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., choć ma identyczne brzmienie i w obu wypadkach chodzi o istotne uchybienie obowiązującemu przepisowi prawa, to jednak pozwala na pewne uogólnienia właściwe dla ich obu. Poza tym wskazuje się szereg przypadków rażącej bezczynności, do których zalicza się zwykle zbyt długi okres prowadzenia sprawy, niemający uzasadnienia ani w stopniu jej skomplikowania, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w ilości spraw do załatwienia przez organ, ani w ilości wniosków procesowych składanych przez strony (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2426/13 i z 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 3059/12, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Kryteria te należy jednak zawsze odnieść do stanu konkretnych spraw, których okoliczności są zwykle zróżnicowane. Zagadnienie charakteru bezczynności trzeba ocenić przez pryzmat rodzaju i stanu danej sprawy. Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jest to zatem stan, w którym naruszenie jest istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa.

Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępny: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Dla oceny, czy bezczynność lub przewlekłość organu miała charakter rażącego naruszenia prawa w każdej sprawie konieczna jest indywidualna ocena. Nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów, musi być ono znaczne, bądź też przejawiać się w braku jakiejkolwiek reakcji organu na wniosek strony. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe, typowe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne, jednak rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia.

Termin rozpatrzenia odwołania został przez organ bezsprzecznie przekroczony. Przez około 6 lat od złożenia przez Skarżącą odwołania organ nie podejmował bowiem żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Stwierdzone przekroczenie terminu załatwienia sprawy o prawie 6 lat musi być uznane za znaczące, ewidentnie wskazujące na zaniedbanie organu administracji. Stopień przekroczenia terminu, jak i brak podjęcia w tym czasie jakichkolwiek czynności oraz brak zawiadomienia o niezałatwieniu sprawy świadczą o zaistnieniu w sprawie rażącej bezczynności tym bardziej, że rozpatrywana sprawa nie wymagała podejmowania skomplikowanych i czasochłonnych czynności. Dopiero pismo z 31 stycznia 2019 r. i skarga na bezczynność spowodowała intensyfikację działań organu i okazało się, że załatwienie sprawy nastąpiło w okresie ok. 3 tygodni od wniesienia skargi na bezczynność.

Organy powinny tak organizować pracę swoich komórek organizacyjnych, aby należycie wywiązywać się z nałożonych na nie zadań. W ocenie Sądu powołane przez SKO informacje z Biuletynu Informacji Publicznej o jego obciążeniu, a także informacji NIK o wynikach kontroli działalności samorządowych kolegiów odwoławczych nie usprawiedliwiają niepodejmowania czynności przez organ odwoławczy przez ok. 6 lat od daty złożenia odwołania.

W konsekwencji, Sąd stwierdził bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w zakresie rozpatrzenia odwołania od decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2013 r., uznając, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

5. W związku ze stwierdzeniem bezczynności Sąd wymierzył Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. grzywnę w wysokości 1 000 złotych (słownie: jeden tysiąc złotych).

Stosownie do treści art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd jest uprawniony do wymierzenia organowi z urzędu lub na wniosek strony grzywny lub przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Orzeczenie grzywny winno nastąpić w sytuacji, w której istnieją szczególne okoliczności sprawy przemawiające za tym, że samo zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, może nie być wystarczające dla zdyscyplinowania organu, a taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała.

Uwzględniając fakt, że stwierdzona w sprawie bezczynność miała charakter rażącej, Sąd wymierzył grzywnę.

6. Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, ze względu na uprzednie rozpatrzenie przez organ sprawy (jak wynika z informacji zawartej w odpowiedzi na skargę SKO w dniu (...) czerwca 2019 r. wydało decyzję o sygn. akt (...) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta z (...) sierpnia 2013 r.) Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji.

7. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności oraz na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i orzekł jak w sentencji wyroku.

8. Ponadto wyrok zawiera rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, które Sąd, zgodnie z art. 200 i art. 209 p.p.s.a. zasądził od organu administracji na rzecz Skarżącej. Koszty te obejmują wpis uiszczony przez Skarżącą w kwocie 100 zł, a także wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) w kwocie 480 zł, oraz opłatę skarbową w kwocie 17 zł. Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz S. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.