III SAB/Gl 55/20, Rażące naruszenie prawa. - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3018148

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 kwietnia 2020 r. III SAB/Gl 55/20 Rażące naruszenie prawa.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Wiesner.

Sędziowie WSA: Małgorzata Herman, Barbara Orzepowska-Kyć (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi A.K. na bezczynność M.D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej

1) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa;

2) w pozostałym zakresie skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Wnioskiem z (...) r. A. K. (dalej: strona, skarżący) wystąpił w oparciu o art. 55 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - zwanej dalej jako: "p.p.s.a." o rozpoznanie skargi na bezczynność organu na podstawie załączonego odpisu tej skargi.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że pismem z (...) r. wniósł do Sądu, za pośrednictwem organu, skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga ta nie została przekazana do rozpatrzenia przez WSA w Gliwicach, czym naruszono dyspozycję art. 54 § 2 p.p.s.a. Skarżący złożył wniosek do Sądu w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Postanowieniem z 28 października 2019 r. sygn. akt: III SO/Gl 9/19 WSA w Gliwicach wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. Pomimo uprawomocnienia się ww. postanowienia, organ w dalszym ciągu nie przekazał skargi do rozpoznania przez Sąd. Tym samym zasadne stało się skorzystanie z trybu przewidzianego w art. 55 § 2 p.p.s.a. Skarżący wskazał, że stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, co pozwala na rozpoznanie skargi na podstawie jej odpisu. Nadto od chwili wniesienia skargi o wymierzenie grzywny aż do chwili obecnej, sytuacja nie uległa zmianie; tj. podmiot zobowiązany nadal trwa w bezczynności w przedmiocie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.

Z odpisu skargi wynika, że skarżący wnioskiem z (...) r. zwrócił się do M. D. prowadzącego działalność gospodarczą jako Firma "A" (zwanego: organem) o udzielenie informacji publicznej dotyczącej organizacji kontroli biletów w autobusach Przedsiębiorstwa, w zakresie odpowiedzi na pytania:

1) Ile osób jest upoważnionych do kontroli biletów?

2) Czy kontrolerzy zatrudnieni są bezpośrednio w Państwa Przedsiębiorstwie, czy też kontrolę realizuje podmiot zewnętrzny?

O ile jest to podmiot zewnętrzny, o wskazanie:

a) nazwy i adresu tego podmiotu,

b) okresu, na jaki obecnie zawarto umowę na usługę kontroli biletów,

c) ogólnej informacji, na jakich zasadach podmiot ten jest wynagradzany za wykonanie usługi (stawka za kontrolę, procent od wpływów, ryczałt, itd.). Jeżeli umowy zawarto z kilkoma podmiotami, proszę by informacje dotyczyły każdego z nich.

3) O przesłanie wzoru (szaty graficznej) identyfikatora upoważniającego do prowadzenia kontroli biletów. Jeżeli stosowanych jest kilka wzorów, o przesłanie każdego z nich.

Mimo złożonego ponaglenia skarżący odpowiedzi nie otrzymał.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej otrzymania.

Przepisy szczególne mogą przewidywać wyjątki od wskazanej zasady, ustalając inne terminy przekazywania skarg do sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej. Takim szczególnym przepisem jest art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 dalej u.d.i.p.). Przepis ten stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym, że przekazanie sądowi akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi przez organ administracji.

W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny.

Z kolei zgodnie z art. 55 § 2 p.p.s.a., jeżeli organ nie przekazał sądowi skargi mimo wymierzenia grzywny, sąd może na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, gdy stan faktyczny i prawny przedstawiany w skardze nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

Użyty w § 1 art. 55 p.p.s.a. zwrot "może orzec" jednoznacznie prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest pozostawione uznaniu sądu (por. postanowienia NSA z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt I OZ 841/11 i 30 marca 2011 r. sygn. akt II OZ 207/11 - orzeczenia dostępne jw.). Zgodzić się zatem należy z takim stanowiskiem, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny, nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (tak NSA w postanowieniu z 31 maja 2019 r. sygn. akt I OZ 454/19, dostępnym CBOIS).

Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z 28 października 2019 r. w sprawie sygn. akt III SO/Gl 9/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na wniosek skarżącego, w oparciu o art. 55 § 1 p.p.s.a., wymierzył organowi grzywnę za nieprzekazanie sądowi skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Postanowienie to jest prawomocne.

Pomimo wymierzenia grzywny, organ nie przekazał do Sądu ww. skargi na bezczynność, wobec czego Sąd był uprawniony do rozpoznania sprawy jedynie w oparciu o nadesłany przez skarżącego odpis skargi, stosownie do powołanego wyżej art. 55 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał jednocześnie, że stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze oraz dokumentów zgormadzonych w sprawie o sygn. akt II SO/Gl 9/19 nie budzi uzasadnionych wątpliwości.

Przechodząc zatem do oceny zasadności wywiedzionej skargi należy przypomnieć, że badanie przez sąd administracyjny bezczynności organów na gruncie ustawy poprzedzone musi być oceną, czy żądanie domagającego się udzielenia informacji podmiotu, mieści się w jej obszarze. Przesądzenie, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy dotyczące informacji publicznej, a więc że skarga jest dopuszczalna, pozwala bowiem dopiero na przejście do drugiego etapu kontroli - to jest do rozstrzygnięcia czy w sprawie występuje bezczynność (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt: I OSK 1475/12, I OSK 392/12, I OSK 1377/12, I OSK 1445/12, CBOSA). W tym zakresie sąd administracyjny ocenia czy organ podjął jakiekolwiek działanie, czy dokonał tego w prawem wymaganej formie, a jeśli udzielił żądanej informacji, czy została ona udzielona w pełni, a więc, czy wykonany został obowiązek działań wymaganych w ustawie.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej organem może być każdy podmiot, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje publicznym majątkiem. Wprost z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wynika, że jeśli tylko podmiot posiada informację publiczną to powinien ją udostępnić. Z treści uzasadnienia prawomocnego postanowienia tutejszego Sądu z 28 października 2019 r. sygn. akt II SO/Gl 9/19 wynika, że M. D. jest "innym" podmiotem wykonującym zadania publiczne, a więc i podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Ponadto dokumenty, których udostępnienia domagał się skarżący posiadają charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy.

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy).

Ponadto zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ następują w drodze decyzji.

Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie w terminach zakreślonych przez ustawodawcę organ nie udostępnił żądanej informacji, nie prolongował terminu jej udostępnienia, ani nie wydał decyzji odmownej.

Pomimo wymierzenia grzywny grzywny w wysokości 100 zł postanowieniem tut. Sądu z 28 października 2019 r. sygn. akt III SO/Gl 9/19, oryginał skargi do dnia aktualnie rozpoznawanej skargi, nie został przez organ przekazany do Sądu.

Jednakże jak wynika z akt sprawy o sygn. III SO/Gl 9/19, po doręczeniu organowi przez Sąd skargi na bezczynność, przesłał on do Sądu odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie. Wyjaśnił, że faktycznie prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług przewozowych. Nie zakładał jednak aby był podmiotem upoważnionym do udzielania informacji publicznej, dlatego też nie odpowiedział na skierowane do niego pismo skarżącego. W dalszej części odpowiedzi udzielił informacji na temat systemu kontroli biletów w jego przedsiębiorstwie, informując, że w autobusach jego firmy uprawnioną osobą do kontroli, czy pasażer spełnia warunki do otrzymania biletu ulgowego jest on sam oraz kierowca autobusu. Każdego dnia sporządzana jest dokumentacja, zaś zestawienie miesięczne wydanych biletów jest sporządzane przez właściciela firmy i przekazywane Urzędowi Marszałkowskiemu Wydziału Komunikacji i Transportu Województwa (...).

Odpowiedź na skargę została doręczona skarżącemu (...) r., co potwierdził własnoręcznym podpisem.

Wynika stąd, że organ ustosunkował się do treści wniosku skarżącego.

Mając na uwadze powyższe okoliczności należy stwierdzić, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego. Stosownie do treści § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Owo przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione racjonalnego uzasadnienia (vide: wyrok WSA w Olsztynie z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt II SAB/Ol 31/16; wyrok WSA w Ł. z dnia 14 października 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 137/15; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 652/15, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ znacznie przekroczył terminy załatwienia sprawy zakreślone ustawą, jednakże ustosunkował się do wniosku skarżącego, wyjaśnił, że zwłoka wynikła z faktu, iż nie wiedział, że jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznych, wyraził gotowość udzielenia dalszych informacji zatem, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Jednocześnie Sąd uznał, iż okoliczności sprawy opisane wyżej, choć niewątpliwie naruszają uprawnienia strony przewidziane ustawą, jednakże nie przemawiają za tym, że zasługuje na uwzględnienie wniosek skargi o przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a., zatem w tym zakresie Sąd oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.