Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2494985

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 5 kwietnia 2018 r.
III SA/Wr 672/17
Ograniczony zakres postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała.

Sędziowie WSA: Katarzyna Borońska, Maciej Guziński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia (...) lipca 2017 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) czerwca 2015 r. (znak: (...)), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: Prezes KRUS) - po rozpatrzeniu wniosku Z. D. (dalej: strona, skarżąca) o umorzenie zaległych składek za II kwartał 2014 r. w kwocie (...) zł - umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Uzasadniał, że (...) maja 2015 r. do organu wpłynęło pismo - wniosek - strony o umorzenie ww. zaległości. Decyzja została podpisana przez - działającego z upoważnienia Prezesa KRUS - Kierownika PT KRUS L.

Strona wystąpiła (...).09.2015 r. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy twierdząc, że nie wycofała wniosku. Podała także w wątpliwość właściwość - wskazanego w decyzji - PT KRUS L., jako organu umocowanego do ponownego rozpatrzenia jej wniosku (dopatrzyła się w tym zakresie sprzeczności z art. 127 § 3 k.p.a.).

Prezes KRUS, decyzja z dnia (...) września 2015 r. (znak: (...)), utrzymał w mocy wydaną pierwotnie przez siebie decyzję umarzającą postępowanie w sprawie. Uznał, że argumenty strony nie zasługują na uwzględnienie.

Rozpoznając skargę, po ustaniu przyczyn zawieszenia postępowania w sprawie, wyrokiem z dnia (...) lutego 2018 r. (sygn. akt III SA/Wr (...)), WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) czerwca 2015 r. (nr (...)).

W uzasadnieniu Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji mógł mieć wpływ na wynik sprawy, z tej oto przyczyny, że podpisany przez stronę protokół z (...) czerwca 2015 r., na który powołuje się organ, jako na podstawowy (jedyny) dokument (dowód) w sprawie, tj. zawierający oświadczenie strony cofające wniosek o umorzenie należności, został sporządzony odręcznie i na tyle mało czytelnie, że faktycznie strona mogła być pozbawiona świadomości, co tak naprawdę podpisuje. Ponadto wskazał, że w sprawie naruszono także przepisy k.p.a. wskutek tego, że obie wydane w sprawie decyzje zostały podpisane przez - działającego z upoważnienia Prezesa KRUS - Kierownika PT KRUS L.

Wskazać należy, co wynika z akt sprawy, że decyzją z (...) czerwca 2016 r. (znak: (...)), Prezes KRUS, po rozpoznaniu wniosku strony z dnia (...).09.2015 o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od decyzji z (...).06.2015, (znak: (...)), postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z dnia (...).06.2015 (znak: (...)), która organ umorzył w całości postępowanie w sprawie o umorzenie zaległych składek za II kw. 2014 r.

Następnie decyzją z (...) czerwca 2017 r. (znak: (...)), Prezes KRUS stwierdził nieważność decyzji z dnia (...) czerwca 2016 r. (znak: (...)), jako dotyczącą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną - z dnia (...) września 2015 r. (znak (...)).

Rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznaniu tej sprawy, Prezes KRUS decyzją z (...) lipca 2017 r. (znak: (...)) utrzymał w mocy własną decyzję z (...) czerwca 2017 r. (znak: (...)), podtrzymując stanowisko w niej zawarte.

We wniesionej skardze, strona wystąpiła o uchylenie decyzji z (...) lipca 2017 r. (znak: (...)). W uzasadnieniu podniosła, że wnioskiem z (...) września 2015 r., zwróciła się do organu wyższego stopnia o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia (...) września 2015 r. Wskazała, że sprawę rozpatrzył jednak Kierownik PT KRUS, który uznał się właściwy zarówno w pierwszej instancji jak i za organ wyższej instancji. Oznacza to wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Podniosła, że nigdy nie wycofała wniosku o umorzenie zaległych składek.

W odpowiedzi na skargę wskazano, że decyzją z (...) lipca 2017 r. (znak: (...)), wydaną po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...).06.2016 r. (znak: (...)), utrzymano w mocy decyzję z (...) czerwca 2017 r. (znak: (...)). Podniesiono, że strona w skardze wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, odwołuje się do decyzji z (...) września 2015 r. (znak: (...)). Natomiast decyzją z (...) czerwca 2017 r. (znak: (...)) stwierdzono nieważność decyzji z (...) czerwca 2016 r. (znak: (...)), która dotyczyła sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (z (...) września 2015 r.) i od której to decyzji została złożona skarga do Sądu. Postępowanie w tej sprawie toczyło się przed tut. sądem pod syg. akt III SA/Wr. (...) (o czym była mowa wcześniej). W tym stanie, decyzja z dnia (...).06.2016 r. została wydana wadliwie i należało wyeliminować ją z obrotu prawnego, wobec istnienia w obrocie prawnym decyzji z (...) września 2015 r.

Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, postanowieniem z 2 listopada 2017 r., z uwagi na zainicjowanie przez stronę - jeszcze przed wniesieniem skargi - postępowania przed organem administracji w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (z (...) lipca 2017 r.). Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z 26 lutego 20018 r. (postępowanie administracyjne zostało zakończone decyzją z (...) sierpnia 2017 r., prawomocną z dniem (...) listopada 2017 r.).

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.").

Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest decyzja Prezesa KRUS z (...) lipca 2017 r. (znak: (...)), utrzymująca w mocy decyzję z (...) czerwca 2017 r. (znak: (...)) stwierdzającą nieważność decyzji z (...) czerwca 2016 r. (znak: (...)), jako dotyczącą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną - z (...) września 2015 r. (znak (...)). Decyzję z (...) czerwca 2017 r., wydano w oparciu o przepis art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Istotą sprawy jest wiec, czy w sposób uprawniony Prezes KRUS stwierdził nieważność decyzji ostatecznej z (...) czerwca 2016 r. (znak: (...)), jako dotyczącej sprawy (umorzenia postępowania administracyjne w przedmiocie zaległych składek za II kwartał 2014 r. w kwocie (...) zł), już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest odrębnym od postępowania zwyczajnego postępowaniem nadzwyczajnym, które nie może być poświęcone ponownej ocenie zasadności dokonanych rozstrzygnięć merytorycznych. Odrębność ta polega na tym, że nie może ono dotyczyć ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną lecz jedynie ustalenia czy decyzja taka jest obarczona wadą określoną w art. 156 k.p.a.

Postępowanie to nie może się przerodzić w postępowanie o charakterze merytorycznym, kiedy sprawa badana jest wszechstronnie, w jej całokształcie i we wszystkich aspektach. Celem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie jest więc rozpatrzenie sprawy co do jej istoty, lecz zbadanie, czy ostateczne rozstrzygnięcie w sposób kwalifikowany narusza prawo, a zatem pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w nim przepisu. W konsekwencji postępowanie to nie może służyć do zwykłego weryfikowania ostatecznego rozstrzygnięcia administracyjnego, bowiem temu służy tryb odwoławczy. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, na podstawie art. 156 k.p.a., możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia kwalifikowanej wady prawnej, wskazanej w tym przepisie.

Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, która załatwiono milcząco. O nieważności decyzji decyduje więc podjęcie decyzji w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Tym samym w rozpatrywanej sprawie, art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. stanowić będzie podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z (...) czerwca 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjne w sprawie zaległych składek za II kwartał 2014 r. w kwocie (...) zł, jeżeli ta sprawa została wcześniej rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną organu KRUS.

Jak wynika z akt sprawy, w tym wyroku WSA z dnia (...) lutego 2018 r., decyzją z (...) czerwca 2015 r. (znak: (...)), Prezes KRUS - po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o umorzenie zaległych składek za II kwartał 2014 r. w kwocie (...) zł - umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Rozstrzygnięcie to, w związku z wniosek strony z (...) września 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało utrzymane w mocy decyzją ostateczną Prezes KRUS z (...) września 2015 r., (znak: (...)).

Pomimo powyższego rozstrzygnięcia, jak wynika z akt sprawy, decyzją z (...) czerwca 2016 r. (znak: (...)) Prezes KRUS, po rozpoznaniu wniosku strony z dnia (...) września 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od decyzji z (...).06.2015 r. (znak: (...)), postanowił ponownie utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję z dnia (...).06.2015 (znak: (...)), która organ umorzył w całości postępowanie w sprawie o umorzenie zaległych składek za II kw. 2014 r.

Wskazuje to, że decyzja z (...) czerwca 2016 r. została wydana wadliwie, jako dotycząca sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną - decyzją z (...) września 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowanie odnośnie zaległych składek za II kw. 2014 r. Decyzja z (...) września 2015 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego dopiero wyrokiem Sądu z (...) lutego 2018 r. Powyższe oznacza, że wystąpiła w sprawie przesłanka nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Wobec takiego stanu organy administracyjne zasadnie stwierdziły, decyzją z (...) czerwca 2017 r. (znak: (...)) utrzymaną w mocy decyzją z dnia (...) lipca 2017 r. (znak: (...)), nieważność decyzji z (...) czerwca 2016 r. (znak: (...)). Uchylenie, jak chce strona w skardze, zaskarżonej decyzji z (...) lipca 2017 r., oznaczałoby pozostawianie w obrocie prawnym decyzji obarczoną wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.

Wskazać należy, że w konsekwencji wyroku WSA z (...) lutego 2018 r. sprawa wniosku o umorzenie zaległości składkowej zostanie ponownie rozpoznana przez właściwe organu administracji.

Z tych względów skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.