III SA/Wr 337/18 - Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2555581

Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2018 r. III SA/Wr 337/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w C. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.

Uzasadnienie faktyczne

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 3.000 zł A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B., reprezentowana w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu przez radcę prawnego, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu tego żądania strona podała, że w roku 2017 poniosła stratę brutto w kwocie 463.000,95 zł, jej rachunki bankowe zostały zablokowane na poczet kar administracyjnych, przez co nie może uiścić wpisu oraz że posiada zobowiązania z tytułu wynagrodzenia za umowę o pracę dwóch pracownic administracyjnych.

W oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskująca spółka podała, że jej kapitał zakładowy, majątek lub środki finansowe mają wartość 310.000 zł, środki trwałe - 0 zł, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę według bilansu w kwocie 463.000,95 zł, natomiast na jej rachunku bankowym odnotowano saldo ujemne na kwotę 206,13 zł.

Z dokumentów przesłanych na wezwanie wynika, że wnioskująca spółka w latach 2016 i 2017 uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 73.460,74 zł i 231.076,55 zł przy przychodzie w kwocie odpowiednio 7.467.050,41 zł i 19.033.247,14 zł, w styczniu, lutym, marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2018 r. spółka nie dokonała dostawy towarów i nie świadczyła usług oraz nabyła towary i usługi o wartości odpowiednio 35.232 zł, 35.238 zł, 26.136 zł, 36.451 zł, 32.514 zł i 29.972 zł, wykazując za czerwiec 2018 r. kwotę 100.620 zł podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy.

Według sprawozdania zarządu z działalności spółki jej wyniki uzyskane w roku 2017 są zadowalające, natomiast w dodatkowych informacjach i objaśnieniach do bilansu spółki za rok 2017 wskazano, że na dzień bilansowy nie stwierdza ona niepewności co do możliwości kontynuowania działalności. W uchwale nr 4/2018 z dnia 15 czerwca 2018 r. Zwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki postanowiło stratę za rok 2017 r. pokryć zyskiem wypracowanym w kolejnych latach obrotowych.

W piśmie procesowym z dnia 31 sierpnia 2018 r. wnioskodawca oświadczył, że w dniu 19 grudnia 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego C. zablokował jego rachunek bankowy na kwotę 644.000 zł, oraz że spółka wypłaca prezesowi swojego zarządu wynagrodzenie z tytułu wykonywanej funkcji w kwocie 10.000 zł miesięcznie.

Uzasadnienie prawne

W sprawie zważono, co następuje.

Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: w Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § pkt 2) ustawy procesowej).

Wyżej powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście treści art. 199 ustawy procesowej, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Należy zatem przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie strony z ponoszenia kosztów postępowania sądowego winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych.

W tym miejscu należy stwierdzić, iż koszty sądowe zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne, związane z prowadzoną działalnością. Zwolnienie z kosztów sądowych - będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich zobowiązań finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa, i w konsekwencji na innych podatników, skutków decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Dlatego podnoszone przez stronę uszczuplenie jej zasobów w rezultacie regulowania - dobrowolnego lub w trybie przymusowej egzekucji - jej zobowiązań nie może odnieść zamierzonego skutku w postaci uzasadnienia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. Tym bardziej że zabezpieczenie środków na rachunku bankowym spółki nie spowodowało paraliżu jej działalności.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, referendarz sądowy doszedł do przekonania, iż wnioskująca spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przeciwnie, treść akt sprawy pozwoliła na stwierdzenie, że spółka zdolność finansowania kosztów sądowych posiada.

Istotne jest prowadzenie przez wnioskującą spółkę działalności gospodarczej na skalę wynikającą między innymi z przedstawionych danych księgowych oraz zeznań podatku dochodowego oraz deklaracji VAT bez zabezpieczenia środków na ewentualne koszty sądowe związane z ochroną własnego interesu prawnego przedsiębiorcy o charakterze cywilnoprawnym oraz publicznoprawnym, które znajdują przełożenie na konkretne kwoty pieniężne, proporcjonalne do rozmiarów prowadzonej działalności. Brak takiego zabezpieczenia, wynikający z autonomicznej decyzji strony skarżącej w zakresie planowania wydatków, nie może prowadzić do przeniesienia na budżet państwa kosztów ochrony jej interesu prawnego na skutek przyznania jej prawa pomocy.

Nadto, o tym, że wnioskująca spółka aktualnie dysponuje środkami umożliwiającymi ponoszenie kosztów sądowych lub możliwością ich wygospodarowania i to pomimo kłopotów z prowadzeniem bieżącej działalności, świadczy wartość towarów i usług nabywanych przez spółkę w styczniu, lutym, marcu, kwietniu, maju i czerwcu 2018 r., kwota 100.620 zł podatku od towarów i usług do przeniesienia według stanu na czerwiec 2018 r. na następny okres rozliczeniowy a nie do zwrotu na rachunek bankowy spółki oraz fakt wygospodarowania przez nią kwoty 10.000 zł miesięcznie tytułem wynagrodzenia dla prezesa zarządu i to mimo zablokowania jej rachunków bankowych. Podkreślić przy tym trzeba, że skarżąca spółka nie sygnalizowała zaległości w realizacji zobowiązań z tytułu nabywanych towarów i usług oraz wypłaty wynagrodzenia prezesowi swojego zarządu.

Nie bez znaczenia dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca uznaje swoją obecną sytuacje materialną i gospodarczą za niestwarzającą niepewności co do możliwości kontynuowania działalności, natomiast wynik za rok 2017 stratę w kwocie 463.000,95 zł przy przychodzie 19.033.247,14 zł za zadowalający, ze wskazaniem pokrycia tej straty zyskiem wypracowanym w kolejnych latach obrotowych. Oznacza to, że już sama spółka ocenia ujemny wynik prowadzonej działalności gospodarczej za normalny i okresowy element prowadzenia takiej działalności. Zdaniem referendarza sądowego taki wynik ekonomiczny jest skutkiem decyzji i ryzyka gospodarczego spółki, z którym przedsiębiorca musi się liczyć prowadząc działalność gospodarczą, i nie jest dopuszczalne przenoszenie ich skutków na budżet państwa i podatników.

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podstaw do przyznania prawa pomocy.

Dlatego, działając na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił, jak w sentencji, o odmowie przyznania wnioskującej spółce prawa pomocy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.