Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3085776

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 16 stycznia 2020 r.
III SA/Wr 283/19
Zasada przekonywania w postępowaniu administracyjnym.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Chołuj.

Sędziowie WSA: Barbara Ciołek, Tomasz Świetlikowski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi "A" we W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Zaskarżoną decyzją - po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm. - dalej: k.p.a.) w zw. z art. 83 ust. 4 w zw. z art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust. 2 i 3 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300 z późn. zm. - dalej: u.s.u.s.) - Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS, Zakład) Oddział w B. uchylił w całości - skierowaną do "A" Sp. z o.o. z/s w W. (dalej: spółka, strona, skarżąca) - decyzję ZUS I Oddział w L. Z (...) stycznia 2019 r. i odmówił spółce umorzenia należności z tytułu składek (składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami i kosztami upomnienia) za poszczególne miesiące lat 2012-2018. Z akt wynika, że spółka wniosła o rozłożenie na raty jej należności składkowych

oraz o umorzenie odsetek od tych należności. Uzasadniała, że: od momentu załamania gospodarczego na rynku budownictwa w 2013 r., chce odzyskać status dobrze prosperującego przedsiębiorstwa; w latach 2013-2014 kontrahenci przestali regulować wobec niej należności; nie otrzymała zapłaty za kontrakt, w który zainwestowała dużą sumę pieniędzy, przez co popadła w długi, które reguluje do dnia dzisiejszego; prowadzi liczne procesy w celu odzyskania należności od wierzycieli; nie jest w stanie spłacić zadłużenia wobec ZUS w całości, gdyż mogłaby stać się niewypłacalna; posiadała fundusz zapasowy, który pochłonęły liczne procesy wytoczone jej przez kontrahentów. W kolejnym piśmie wskazała, że - w związku z brakiem majątku, oddaleniem wniosku o ogłoszenie upadłości, postanowieniami o umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Komorników Sądowych oraz Naczelnika Urzędu Skarbowego - wycofuje wniosek o układ ratalny i wnosi o umorzenie całości zadłużenia. Wydając w tym przedmiocie decyzję z (...) stycznia 2019 r., ZUS I Oddział w L. odmówił spółce umorzenia odsetek od należności składkowych. Spółka wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zawnioskowała o umorzenie całości zadłużenia wraz z odsetkami i kosztami, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku, o rozważenie możliwości rozłożenia ww. należności na raty. Podała, że złożyła wniosek o rozłożenie zaległości na raty, jednak przez pracownika ZUS została poinformowana, że spełnia trzy warunki do umorzenia składek, w związku z czym zmodyfikowała wniosek. Argumentowała, że: nie posiada majątku; oddalono wniosek o ogłoszenie jej upadłości, ze względu na brak środków na pokrycie kosztów tego postępowania; umorzono prowadzone w stosunku do niej postępowania egzekucyjne wobec stwierdzenia ich bezskuteczności. Dowodziła, że - w związku z powyższym - wniosła o umorzenie całości zadłużenia i cofnęła wniosek o układ ratalny. Zważyła, że ZUS wydał decyzję odmawiającą umorzenia jedynie odsetek od nieopłaconych składek w kwocie 61.700 zł. Podniosła, że w decyzji tej ZUS niezasadnie przyjął, iż wniosek dotyczył tylko odsetek a nie należności głównej wraz z odsetkami. Zakwestionowała stanowisko ZUS, że utrata płynności finansowej i generowanie strat nie mieści się w ustawowym katalogu przesłanek pozwalających na umorzenie należności z tytułu składek oraz że w jej przypadku nie została spełniona żadna z przesłanek umorzenia należności, wskazanych w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Stwierdziła, że z decyzją ZUS się nie zgadza, gdyż opiera się ona na ogólnikowych i lakonicznych twierdzeniach (nie odnosi się do sytuacji spółki). Dodała, że jej wniosek nie został wnikliwie rozpoznany. Zdaniem spółki, można odnieść wrażenie, że decyzja (jej uzasadnienie) dotyczy innego podmiotu. W jej opinii, z pola widzenia organu uszło m.in., że spółka spełnia co najmniej kilka przesłanek umorzenia należności, co wynika ze stanowiska samego organu rentowego, który wydał decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności za składki na członka jej zarządu a także udokumentowanego faktu oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości wobec spółki, na podstawie art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego. Końcowo spółka zarzuciła, że stanowisko ZUS jest całkowicie niezasadne i rażąco sprzeczne z istotnymi w sprawie okolicznościami i dowodami. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy - skarżoną decyzją - ZUS Oddział w B. uchylił w całości decyzję ZUS I Oddział w L. i odmówił spółce umorzenia całości jej zaległości składkowych. Wskazał, że w uchylonej decyzji pominięto fakt, iż spółka zmodyfikowała (doprecyzowała) wniosek i zawnioskowała o umorzenie całości zadłużenia. Poinformował, że - wskutek powyższego - uchylił decyzję. Dalej, ZUS dokonał oceny sytuacji materialnej spółki, rodzaju, okresu i wysokości należności oraz przyczyn ich powstania, na podstawie wszystkich zebranych w sprawie dowodów (dokumentów, oświadczeń...). Stwierdził, że spółka: od 2016 r. osiąga stratę z działalności, która jednak systematycznie się zmniejsza; nie posiada nieruchomości, ani ruchomości, na których możliwe byłoby zabezpieczenie należności z tytułu składek; ewentualne umorzenie należności składkowych mogłoby stanowić pomoc de minimis. Zauważył, że zgodnie z art. 28 ust. 2 u.s.u.s., z zastrzeżeniem art. 30, należności z tytułu składek (w tym także odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności oraz że przesłanki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s., zawierającym ich zamknięty katalog. Zaakcentował, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek nie powoduje automatycznie podjęcia decyzji o umorzeniu należności, gdyż zapisy art. 28 ust. 3 u.s.u.s. określają jedynie warunki, w których zaległości mogą być umorzone. Doprecyzował, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona została całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa wnioskodawcy, organ może odmówić ich umorzenia. Zakład uznał, że podjęte w sprawie ustalenia wykazały, że w przypadku spółki spełnione zostały przesłanki nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 5 u.s.u.s., tj. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości a Naczelnik Urzędu Skarbowego/ Komornik Sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Pomimo wystąpienia ww. przesłanek, mogących skutkować umorzeniem, ZUS postanowił - w ramach uznania administracyjnego oraz w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału - odmówić spółce umorzenia jej zaległości składkowych. Powyższe uzasadniał tym, że: w sprawie - mimo stwierdzenia bezskuteczności egzekucji wobec spółki - istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania na członków jej zarządu, którzy za zaległości spółki odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem (ZUS Oddział w W. wydał - (...) października 2017 r. - decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu składek spółki na L.S.); wymagalna część zadłużenia jest objęta postępowaniem egzekucyjnym i taki stan rzeczy powoduje, że nie można stwierdzić spełnienia przesłanek umorzenia wynikających z art. 28 ust. 2 i 3 pkt 6 u.s.u.s.; każdy przedsiębiorca ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej, bierze na siebie obciążenia z tym związane i nie może tego ryzyka przerzucać żądając umorzenia zaległości; spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności; mimo iż zaległości dotyczą okresu od 2012 r. to zarząd spółki nie podjął żadnych czynności zmierzających do uregulowania należności, np. w formie układu ratalnego, co spowodowałoby, że dalsze odsetki za zwłokę nie byłyby naliczane; zasadna wydaje się być spłata zadłużenia w formie układu ratalnego i że to sam wnioskodawca zaznaczył, że w przypadku decyzji odmownej prosi o rozważenie przez organ możliwości ratalnej spłaty zadłużenia; brak jest podstaw do stwierdzenia, że aktualna sytuacja finansowa spółki ma charakter trwały; umorzenie należności jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały niewątpliwie wykazane; ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności; zobowiązania z tytułu składek są uprzywilejowane i podlegają - co do zasady - zaspokojeniu przed innymi należnościami; umorzenie stanowi wyraz definitywnej rezygnacji z możliwości wyegzekwowania należności; ZUS zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania należności; jeżeli ZUS dostrzega możliwość wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy - rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne; decyzja odmawiająca umorzenia nie nakłada na spółkę żadnych dodatkowych obowiązków, które nie ciążyły na niej do tej pory i których nałożenie spowodowałoby pogorszenie jej obecnej sytuacji finansowej; rozstrzygnięcie organu odmawia przyznania "przywileju", polegającego na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek; umorzenie oznaczałoby uprzywilejowanie spółki względem innych podmiotów, które regulują swoje zobowiązania z tytułu składek.

W ocenie ZUS, w sprawie zrealizowano wszelkie zasady procesowe, w tym wynikające z art. 77 i art. 80 k.p.a. Zakład podsumował, że zasada sprawiedliwości społecznej i zasada równości obywateli wobec prawa nie pozwalają na wydanie w sprawie decyzji o umorzeniu należności. W skardze, spółka zaskarżyła ww. decyzję ZUS w całości. Zarzuciła naruszenie:

1. prawa materialnego, mające wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj. art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że umorzenie składek zakłóciłoby lub zagroziło konkurencji bądź wpływało negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami UE, podczas gdy tego w ogóle nie wykazano w sprawie i co wyklucza uznanie, że umorzenie jej zaległych składek spełnienia przesłanki udzielenia pomocy de minimis skarżącej;

2. prawa materialnego, mające wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj. art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. przez jego niezastosowanie, gdy tymczasem okoliczności sprawy wskazują jednoznacznie na niemożność uzyskania w toku egzekucji kwot przekraczających wydatki egzekucyjne;

3. prawa materialnego, mające wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj. art. 116 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) w zw. z art. 28 u.s.u.s. przez ich niewłaściwą wykładnię i założenie, że nie ma nieściągalności długu, w rozumieniu u.s.u.s., dopóki można go ściągnąć od członków organu odpowiadających solidarnie całym swoim majątkiem, gdy egzekucja majątku spółki jest bezskuteczna w całości lub części na podstawie art. 116 O.p., podczas kiedy prawidłowe rozumienie przepisów wskazuje, że dopiero wykazanie nieściągalności w rozumieniu art. 28 ust. 3 u.s.u.s. warunkuje odpowiedzialność członków zarządu spółki;

4. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj. art. 77, art. 80 i art. 6 k.p.a., poprzez przekroczenie uznania administracyjnego i:

a) stwierdzenie, że umorzenie jej należności wobec ZUS oznaczałoby uprzywilejowanie względem innych podmiotów, które regulują zobowiązania wynikające z nieopłaconych w terminie składek, bez szczegółowego uzasadnienia tego stanowiska z odniesieniem do konkretnych elementów stanu faktycznego;

b) odmowę umorzenia mimo tego, że spółka spełniała dwie przesłanki, określone w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 5 u.s.u.s. bez uargumentowania swojego stanowiska przez ZUS

w ramach uznania administracyjnego;

5. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, tj. art. 104 § 1 k.p.a. i art. 29 ust. 1 u.s.u.s. przez brak rozpoznania wniosku o rozłożenie zaległości na raty, pomimo zgłoszenia przez nią takiego wniosku. Tak stawiając zarzuty, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów. Spółka uzasadniła swoje stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na skargę, ZUS wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie Sądu, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania - wyrażonego w tej decyzji - stanowiska ZUS. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja ZUS, odmawiająca stronie skarżącej umorzenia zaległości z tytułu należności składkowych (składek i ich pochodnych) za poszczególne miesiące lat 2012-2018. Podstawę prawną do analizy zasadności żądania strony o umorzenie należności z tytułu składek stanowią regulacje art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. W art. 28 ust. 1 u.s.u.s., ustawodawca przewidział możliwość umarzania składek na ubezpieczenie społeczne w całości lub w części, jednak tylko w przypadku wykazania ich całkowitej nieściągalności (ust. 2). Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność składek, o której mowa w ust. 2, zachodzi w sytuacjach określonych w pkt 1-6. Decyzja ZUS w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy, co oznacza, że - przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek - Zakład może, ale nie musi umorzyć należności składkowych. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W przypadkach, kiedy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania administracyjnego, sądowa kontrola jego decyzji dotyczy zarówno wykładni prawa materialnego, jak i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, uwzględniającego - wynikające z przepisów k.p.a. - reguły dowodzenia, kompletność materiału dowodowego oraz jego ocenę. Trafnie przyjmuje Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Bydgoszczy (wyrok z 15 września 2015 r., I SA/Bd 405/15, dostępny: CBOSA), że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać m.in., że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów lub nie dokonał ich oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez WSA

w Warszawie, w wyroku z 30 stycznia 2008 r. (V SA/Wa 2495/07, dostępny j/w),

w którym stwierdzono: "Fakultatywny charakter umorzenia nie uzasadnia odstąpienia od prowadzenia postępowania dowodowego oraz braku ustosunkowania się do zarzutów strony. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przy wydawaniu tego rodzaju decyzji organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero przeprowadzona w ten sposób analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym". Jedną z kluczowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada prawdy obiektywnej, z której wynika obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób zrekonstruować stan faktyczny będący podstawą do trafnego zastosowania przepisów prawa. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei, w myśl art. 107 § 1 zdanie pierwsze k.p.a., decyzja powinna zawierać m.in. powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji. Stosownie do § 3 tego przepisu, uzasadnienie faktyczne decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Konieczność właściwego uzasadnienia decyzji wiąże się z zawartą w art. 11 k.p.a. zasadą przekonywania, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Takim elementem decydującym o przekonaniu strony, co do trafności rozstrzygnięcia, a zarazem przedstawiającym tok rozumowania organu, jest uzasadnienie decyzji, stanowiące jej integralną część. Zasada przekonywania nie zostanie natomiast zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Odnosząc te wszystkie rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że - odmawiając spółce umorzenia należności składkowych - Zakład uczynił zadość powyższemu a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, dlaczego sprawa z wniosku spółki została załatwiona tak a nie inaczej. Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność składek, o której mowa w ust. 2, zachodzi w sytuacjach określonych w pkt 1-6, tj. w przypadku, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 2344);

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy

z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm.);

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Sąd uznał, że orzekający w sprawie ZUSprawidłowo ocenił sytuację skarżącej spółki w kontekście każdego z przypadków całkowitej nieściągalności. I tak, słusznie przyjął, że: przesłanka z pkt 1 nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; nie przedłożono żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, czy umorzonym postępowaniu upadłościowym; przedłożono postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z (...) czerwca 2015 r., którym Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe; nie nastąpiło wyrejestrowanie spółki jako płatnika składek a jedynie

- (...) maja 2018 r. - wyrejestrowano z ubezpieczeń społecznych ostatnią osobę, za którą spółka miała obowiązek rozliczać i opłacać składki; wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie wniesiono (157.875,89 zł), przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (obecnie wynoszącą 11,60 zł); został ustalony brak możliwości dochodzenia egzekucyjnego przez uprawnione w tym zakresie organy egzekucyjne (postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. w W. M. S. z (...) grudnia 2016 r. i postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z (...) lutego 2017 r.); wdrożone przez Dyrektora Oddziału ZUS w W.(...) postępowanie egzekucyjne i zajęcia rachunków bankowych spółki pozwoliły na wyegzekwowanie, w okresie od 8/2017 do 4/2018, łącznej kwoty 4.768,98 zł (ostatnia wpłata z 25 kwietnia 2018 r. w wysokości 740); na tym etapie nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (skoro zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone, nie można uznać ich za całkowicie nieściągalne); postępowanie egzekucyjne nie zostało ocenione przez organ egzekucyjny jako definitywnie nieskuteczne. Wobec powyższego należy - za ZUS i wbrew stanowisku skargi - stwierdzić, że w przypadku spółki spełnione zostały jedynie dwie przesłanki całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 5 u.s.u.s. W tym miejscu trzeba przypomnieć i zaakcentować, że kontrolowana decyzja została wydana w ramach tzw. uznania administracyjnego, czyli nawet w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. (co w sprawie miało miejsce), ZUS nie był zobligowany do umorzenia należności składkowych, skoro dostrzegł realne możliwości ich wyegzekwowania z majątku skarżącej spółki (dłużnika). Kontrolując odmowną decyzję umorzeniową, Sąd nie mógł ingerować w samo uznanie Zakładu, tj. kierunek rozstrzygnięcia, lecz ocenił sposób procedowania oraz dobór argumentów organu, celem ustalenia, czy aby rozstrzygnięcie organu nie nosi znamion dowolności. W opinii Sądu - w sprawie - Zakład poczynił wszelkie niezbędne ustalenia (zebrał wystarczające dowody) dla zweryfikowania sytuacji spółki w kontekście regulacji art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. Podejmując decyzję o odmowie umorzenia należności składkowych spółki, Zakład prawidłowo natomiast wskazał na obowiązek powszechnego i równego opłacania składek. Trafnie uznał, że - obecnie - całkowita rezygnacja z zaległych składek (odsetek, kosztów) jest niemożliwa. Mianowicie, trzeba zgodzić się z Zakładem, że skoro spółka prowadzi czynnie działalność gospodarczą w - obecnie bardzo "rynkowej" - branży budowlanej (potwierdził do Prezes jej zarządu na rozprawie) i zgłasza gotowość spłaty zadłużenia w ratach, to już z tych względów Zakład nie mógł dokonać definitywnego umorzenia należnych mu danin, z uwagi na istniejące - realne - perspektywy ich wyegzekwowania (spłaty). Nie bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje również, że stwierdzono możliwość przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania spółki na osoby trzecie (członków jej zarządu), w sytuacji, kiedy ustawowym obowiązkiem Zakładu jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków dochodzenia należności. Zgodzić trzeba się z organem, że jeżeli Zakład dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy - rozstrzygnięcie nie może być uważane za dowolne. Zasadnie dowodzi ponadto Zakład, że każdy przedsiębiorca ponosi ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej i bierze na siebie obciążenia z tym związane. Wbrew stanowisku skargi, umorzenie należności oznacza - polegający na zwolnieniu z obowiązku opłacania składek - "przywilej" względem tych podmiotów, które należycie wywiązują się z obowiązków i opłacają terminowo składki. W ocenie Sądu, tak postawiona teza nie wymaga dowodu i szczegółowego uzasadnienia. Skoro w sprawie nie sposób zakwestionować prawidłowości odmowy umorzenia spółce należności składkowych, to nie wystąpiła potrzeba oceny spełnienia przesłanek udzielenia pomocy de minimis, mimo że spółka wniosła o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach tej pomocy. Na marginesie tylko Sąd zauważa, że Zakład dokonał analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C 83 z dnia 30 marca 2010 r.), decydujących o uznaniu wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Prawidłowo przyjął, że w sprawie spełnione są łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu, ponieważ: 1. należności z tytułu składek stanowią środki publiczne w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 z późn. zm.); 2) umorzenie nastąpiłoby w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego podmiotu a decyzja w sprawie przyznania pomocy zależy od ZUS; wsparcie (umorzenie) byłoby udzielane przedsiębiorcy na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku; przedsiębiorca, któremu umorzono należności, otrzymałby pomoc, której nie uzyskałby w normalnych warunkach rynkowych; spółka działa jako przedsiębiorca na rynku otwartym na konkurencję (ew. udzielone przez ZUS wsparcie mogłoby zatem zakłócić lub grozić zakłóceniem konkurencji bądź wpływać negatywnie na wymianę handlową pomiędzy państwami członkowskimi Unii Europejskiej; zakłócenie konkurencji dotyczy zarówno aktualnie istniejącej konkurencji, jak i zakłóceń potencjalnych - środek pomocowy może skutkować istotnymi trudnościami w wejściu na rynek dla przedsiębiorstw, które dopiero zechcą w nim uczestniczyć, jak też odwrotnie - wzmocnić pozycję spółki jako przedsiębiorcy i umożliwić wejście na rynki innych Państw Członkowskich). Z akt sprawy wynika, że zarząd spółki wniósł o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek w ramach pomocy de minimis, zaś ewentualna pomoc nie przekroczyłaby ustalonego pułapu 200 tys. euro. W związku z powyższym, należy za organem stwierdzić, że ewentualne umorzenie nieopłaconych należności z tytułu składek, co jednak w sprawie nie miało miejsca, mogłoby stanowić pomoc de minimis. Bez znaczenia dla tej sprawy, której przedmiot obejmuje umorzenie należności składkowych, pozostaje fakt, że organ nie rozpoznał wniosku strony o rozłożenie zaległości na raty, pomimo zgłoszenia przez nią takiego wniosku. Sprawa ta wykracza bowiem poza ramy sprawy (stanowi odrębną sprawę). Nie uwzględniając skargi, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), Sąd oddalił skargę w całości.

--11

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.