Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1917962

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 29 marca 2012 r.
III SA/Wa 983/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Wesołowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) lutego 2010 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem zwracającym podanie w zakresie zwrotu domiaru i odszkodowania postanawia - przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnić od kosztów sądowych oraz ustanowić doradcę podatkowego. POSTANOWIENIE Dnia 29 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. G. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia w sprawie ze skargi Mieczysława Grymuzy na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) lutego 2010 r., nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem zwracającym podanie w zakresie zwrotu domiaru i odszkodowania postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

Uzasadnienie faktyczne

W piśmie z 4 stycznia 2012 r. Skarżący, M. G. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienia od kosztów sądowych.

Z niniejszego pisma oraz wcześniej złożonych dokumentów i oświadczeń Skarżącego wynika, iż jest on schorowany, w podeszłym wieku (92 lata), nie posiada środków finansowych, a tocząca się sprawa ma charakter wyjątkowo skomplikowany. Skarżący utrzymuje się z renty w wysokości 1.400 zł, z czego 250-350 zł wydaje na leki, 150 zł na dojazdy do lekarzy i szpitala, 450-550 zł za pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, 300 zł za mieszkanie, 150 zł za prąd (2 m-ce). Poza mieszkaniem w starym budownictwie Skarżący nie posiada żadnego majątku.

Skarżący wskazał także, iż ze względu na jego podeszły wiek, zły stan zdrowia oraz skomplikowany charakter sprawy nie jest w stanie samodzielnie jej poprowadzić, a z przyczyn formalnych także wnieść skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z 17 listopada 2010 r. oddalającego jego skargę na postanowienie Ministra Finansów z (...) lutego 2010 r. W związku z tym zmuszony jest wnieść o ustanowienie pełnomocnika, który złożyłby w jego imieniu skargę kasacyjną. Podkreślił, że on sam nie jest w stanie ustanowić pełnomocnika z wyboru, gdyż go na to nie stać.

Postanowieniem z 28 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W związku z powyższym Skarżący pismem z 7 marca 2012 r. złożył sprzeciw na niniejsze postanowienie. W załączeniu do sprzeciwu przesłał roczne obliczenia podatku przez organ rentowy PIT - 40A/11A za rok 2009, 2010 i 2011, z których wynika roczny przychód w wysokości odpowiednio 11977.60, 12559.08 i 12979.00 zł. Ponadto do sprzeciwu załączył zestawienie operacji bankowych z jego konta bankowego w banku (...) za okres od 1 lutego 2012 r. do 5 marca 2012 r., z którego wynika, iż jedynym w tym okresie wpływem był przelew renty.

W załączeniu do pisma z 23 marca 2012 r. przesłał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 1 marca 2012 r., z której wynika, iż po waloryzacji renty od 1 marca 2012 r. wynosi ona 1158.03. Ponadto do renty przysługuje dodatek pielęgnacyjny w kwocie 195.67 zł, dodatek kombatancki w kwocie 195.67 zł, ryczałt energetyczny w kwocie 157.67 zł oraz dodatek kompensacyjny w kwocie 29.35 zł.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie przez Skarżącego sprzeciwu skutkowało zatem usunięciem z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z 28 lutego 2012 r.

W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy zaś do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., FZ 760/04, niepubl.).

Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd po dokonaniu analizy danych zawartych w formularzu PPF i w pozostałych znajdujących się w aktach sprawy dokumentach oraz złożonych przez Skarżącego oświadczeniach uznał, że zasługuje on na uwzględnienie.

Skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z analizy sytuacji majątkowej, przedstawionych dokumentów i złożonych oświadczeń wynika bowiem, że Skarżący utrzymuje się wyłącznie z renty.

Badając zdolność strony do ponoszenia kosztów postępowania Sąd uwzględnił również ponoszone przez Skarżącego wydatki związane z codzienną egzystencją, jak i wydatki ponoszone na zaspokojenie potrzeb zdrowotnych. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej strony są także koszty ponoszone w związku z pomocą w prowadzeniu gospodarstwa domowego a także koniecznym remontem mieszkania.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, że Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadne jest zatem przyznanie M. G. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Zwolnienie to podyktowane jest realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej Skarżącego nie mogą uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej.

Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 20 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Skarżącego - M. G. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Przy piśmie z 22 grudnia 2011 r. doręczono Skarżącemu odpis niniejszego postanowienia, a także pouczono go w sposób prawidłowy, że przysługuje na nie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, za pośrednictwem tutejszego Sądu. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru niniejszej przesyłki wynika, iż została ona odebrana przez Skarżącego 27 grudnia 2011 r. (k. 159 akt sądowych).

Pismem z dnia 4 stycznia 2012 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym tego samego dnia, Skarżący wniósł zażalenie na niniejsze postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, z uwagi na jego przekroczenie. Wniosek swój uzasadnił faktem, iż jest w podeszłym wieku (92 lata) a stan jego zdrowia uniemożliwił mu złożenie zażalenia w terminie. Wyjaśnił, iż w okresie od 15 grudnia 2011 r. do 3 stycznia 2012 r. był obłożnie chory przez co nie był w stanie podjąć jakiejkolwiek czynności związanej ze złożeniem zażalenia.

Do wniosku nie załączył jakichkolwiek dokumentów, które potwierdzałyby wskazane przez niego okoliczności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Z przepisu tego wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

Z treści wyżej przytoczonych uregulowań wynika, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu.

Natomiast, zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa, brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych choroba stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednakże muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany. Poza tym musi zostać przedstawione zaświadczenie, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż Skarżący nie przedstawił żadnego zaświadczenia, z którego wynikałyby powoływane przez niego okoliczności.

W związku z tym, w ocenie Sądu nie było podstaw do przywrócenia terminu. W rezultacie Sąd uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 20 grudnia 2011 r.

Na marginesie już wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 marca 2012 r. przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia go od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego.

Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.