Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 2 czerwca 2006 r.
III SA/Wa 970/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.).

Sędziowie Asesorzy, WSA: Jacek Fronczyk, Janusz Walawski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 2 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi T. spółka z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) grudnia 2005 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należnych wpłat na PFRON za okres od grudnia 2001 r. do marca 2004 r.

1)

uchyla zaskarżoną decyzję,

2)

stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości,

3)

zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz strony skarżącej kwotę 455 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

T. sp. z o.o. wnioskiem z 9 czerwca 2004 r. zwróciła się do Prezesa Zarządu Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) o umorzenie zaległych, nieobjętych restrukturyzacją kwot wpłat na PFRON powołując się na ciężką sytuację finansową firmy. Strona oświadczyła, iż nie posiada żadnego zadłużenia wobec urzędu skarbowego, lecz nadal konto firmy jest zajęte przez egzekucję prowadzoną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wskazała, że sprzedany został majątek trwały w celu spłaty zadłużenia, pozostały majątek stanowi niezbędne wyposażenie stanowisk pracy. Spółka argumentowała, iż ożywienie w handlu telefonami komórkowymi rokuje, że za kilka miesięcy będzie mogła na bieżąco regulować swoje zobowiązania. Podniosła, że umorzenie zobowiązań wobec PFRON znacznie wsparłoby wychodzenie firmy z ciężkiej sytuacji finansowej oraz pomogłoby utrzymać ok. 60 miejsc pracy.

Prezes Zarządu PFRON decyzją z (...) lipca 2004 r., wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm., dalej: ustawa o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), art. 67 § 1 i § 2 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej: O.p.) odmówił umorzenia należnych wpłat na PFRON za okres od grudnia 2001 r. do marca 2004 r. W uzasadnieniu stwierdził, że regulacja zawarta w art. 67 O.p., dotycząca umorzenia zaległości podatkowej skonstruowana jest na zasadzie uznania administracyjnego. Przedstawiona przez stronę okoliczność uzasadniająca istnienie trudnej sytuacji płatniczej oraz fakt, iż spółka nie posiada środków finansowych na uregulowanie zobowiązań wobec PFRON nie może stanowić podstawy do umorzenia należnych z tego tytułu zobowiązań. Zastosowanie wyjątkowej instytucji jaką jest umorzenie, musi być bowiem uzasadnione przyczynami, które również mają wyjątkowy charakter. Nie należą do nich natomiast prowadzenie działalności gospodarczej i trudności związane z jej finansowaniem. Ponadto zaznaczono, iż uwzględnienie wniosku strony prowadziłoby do takiego uszczuplenia środków PFRON, które w konsekwencji uniemożliwiłoby finansowanie przez Fundusz szerokiego zakresu zadań związanych z pomocą dla osób niepełnosprawnych.

W odwołaniu z 11 sierpnia 2004 r. T. sp. z o.o. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji Prezesa Zarządu PFRON i umorzenie należnych wpłat ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż podejmowanie decyzji w ramach uznania administracyjnego nie oznacza, iż decyzje takie są dowolne. Organ administracji publicznej jest zobowiązany do szczegółowego rozpatrzenia sprawy przy uwzględnieniu, zgodnie z art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) interesu społecznego, słusznego interesu podmiotu, którego rozstrzygnięcie dotyczy oraz przy pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa.

Zdaniem Spółki w niniejszej sprawie organ pierwszej instancji w sposób całkowicie dowolny rozstrzygnął złożony przez stronę wniosek o umorzenie, nie rozpatrzono sytuacji gospodarczej i finansowej wnioskodawcy, nie sprawdzono też jakie skutki społeczne będzie miała decyzja odmawiająca umorzenia. Brak umorzenia wnioskowanych należności i ich przymusowe ściągnięcie doprowadzi do niewydolności finansowej spółki i w konsekwencji może skutkować jej upadłością oraz utratą pracy przez kilkudziesięciu pracowników. Ponadto w odwołaniu zwrócono również uwagę na bardzo ogólnikowe uzasadnienie decyzji Prezesa Zarządu PFRON.

Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z (...) grudnia 2005 r., wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 i ust. 4 ustawy o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Zarządu PFRON. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż przytoczone przez spółkę argumenty dotyczące trudnej sytuacji finansowej nie stanowią dostatecznej podstawy do umorzenia zaległości względem PFRON. Podjęcie działalności gospodarczej zawsze bowiem wiąże się z ryzykiem co do osiąganych wyników i zawsze winno uwzględniać obciążenia publicznoprawne, w tym także terminowe wywiązywanie się z tych zobowiązań.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując m.in. na sprzeczność w uzasadnieniu prawnym. Organ odwoławczy wskazał bowiem na art. 67 § 1 oraz art. 48 § 1 O.p. a następnie podtrzymał decyzję organu pierwszej instancji powołując się na przepisy Unii Europejskiej, których nie przytoczył.

Ponadto pełnomocnik skarżącego podkreślił brak należytego uzasadnienia dokonanej interpretacji prawa materialnego. Zaskarżonej decyzja nie zawiera bowiem jego zdaniem należytego i przekonującego uzasadnienia prawnego. Według Skarżącego interpretując przepisy prawa organ doszedł do sprzecznych wniosków, raz stwierdzając, iż ma kompetencję do umarzania zobowiązań, w innymi miejscu natomiast uznając, że takiej kompetencji nie ma.

W opinii pełnomocnika skarżącej w sprawie naruszono również art. 7 i art. 8 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia i załatwienia sprawy w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie. Swoje stanowisko uzasadnił podobnie jak stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wskazał na mające zastosowanie w sprawie akty prawne uwzględniające odpowiednie regulacje prawa wspólnotowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa.

Zaskarżona decyzja wydana została na wniosek zobowiązanej spółki o umorzenie należności PFRON. W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy powołał art. 67 § 1 oraz art. 48 § 1 O.p. O ile pierwszy z powołanych przepisów reguluje instytucję umorzenia należności m.in. z tytułu należności PFRON w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem wnioskodawcy lub interesem publicznym, to art. 48 § 1 O.p. dotyczy odroczenia terminu płatności należności lub rozłożenia należności na raty. Wniosek strony nie obejmował takich żądań, stąd jego powołanie w podstawie prawnej jest nieuzasadnione.

Oceniając natomiast sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku spółki wskazać należy, iż określona art. 67 § 1 O.p. instytucja umorzenia zaległości w trybie decyzji organu w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes wnioskodawcy oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ. Organ może, ale nie musi, umorzyć należność lub odsetki za zwłokę nawet wtedy, gdy spełnione są pozytywne przesłanki umorzenia.

Należy jednakże podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru. Uznanie administracyjne dotyczy jedynie możliwości negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy sprawiedliwości, bowiem ustawa nie nakłada na organ podejmujący decyzję ograniczeń przy wyborze możliwości rozstrzygnięcia. Decyzja negatywna wydana na podstawie art. 67 O.p. nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem strony lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują.

Dokonując ustaleń organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art. art. 122, 187 § 1, 191 i 192 O.p. Dokładnie wyjaśnić okoliczności faktyczne sprawy i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione. Ustalenia dotyczące spełniania przesłanek umorzenia odnosić się przy tym winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji, a nie zdarzeń z przeszłości lub przewidywań odnośnie przyszłości.

Zaskarżona decyzja standardów tych nie zachowuje, a wnioski dotyczące niespełniania przez skarżącą spółkę przesłanek umorzenia są-zdaniem Sądu-dowolne. Organ z jednej strony stwierdza, że spółka znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, by dalej uznać, że nie zachodzą przesłanki umorzenia (str.5 wiersz 8 uzasadnienia decyzji odwoławczej - brak ważnego interesu strony).

Zdaniem Sądu ten błąd w ocenie zebranego materiału mógł mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia organu. Wydanie decyzji nie zostało bowiem poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym. Minister nie ocenił prawidłowo zebranego materiału dowodowego, pozostawał w błędnym przekonaniu o niespełnieniu przez Skarżącą spółkę warunków pozytywnego rozpoznania wniosku. Tym samym nie rozważył właściwie wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wybór leżących w granicach jego uznania możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Z tego względu zaskarżoną decyzję stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.; - dalej " p.p.s.a.")należało uchylić.

Wskazać ponadto należy, że art. 210 § 4 O.p. nakazuje, by uzasadnienie decyzji zawierało wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Tymczasem organ odwoławczy powołał się na niedopuszczalność w świetle przepisów unijnych udzielenia pomocy, o którą wnosiła skarżąca spółka nie podając podstawy prawnej takiej konstatacji. Uzasadnienie prawne zawarte dopiero w odpowiedzi na skargę nie sanuje tej wady prawnej zaskarżonej decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 134 § 1, 145 § 1 pkt 1 lit. c) i 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł stosownie do art. 200 p.p.s.a.