Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 15 maja 2006 r.
III SA/Wa 865/06

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Cieśla.

Sędziowie WSA: Mariola Kowalska, Asesor Grzegorz Czerwiński (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2006 r. sprawy ze skargi D (...) Z. S., G. K. Spółka Jawna w W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia (...) grudnia 2005 r. znak (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) września 2005 r., Nr (...) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku D (...) Z. S., G. K. Spółka Jawna odmówił umorzenia zadłużenia w kwocie 40.968,64 zł obejmującego należności za ubezpieczenie społeczne w kwocie 34.966,23 zł, ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 410 zł oraz należności z tytułu składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 5.592,41 zł.

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że D. (...) Z.S., G. K. Spółka Jawna prowadzi działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej od kwietnia 1995 r. do chwili obecnej. Spółka jest płatnikiem składek i ma obowiązek je rozliczać i opłacać za każdy miesiąc kalendarzowy. Obowiązek ten przez Spółkę nie został spełniony w wyniku czego powstała zaległość za okres od marca 2001 r. do maja 2005 r. w kwocie 40.968,64 zł. Spółka Jawna D. (...) wnosząc o umorzenie należności motywowała to swoją trudną sytuacją finansową. Zdaniem Prezesa ZUS - u nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności określone w art. 28 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. D. (...) Z.S., G. K. Spółka Jawna w przedstawionej przez siebie dokumentacji nie uwiarygodnił należycie okoliczności, które stanowiłyby przesłankę konieczną do umorzenia należności oraz nie złożył dokumentów potwierdzających zasadność argumentów przedstawionych we wniosku. Nie zachodzi też przesłanka umorzenia w postaci całkowitej nieściągalności należności.

Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła Spółka Jawna D. (...) Z. S., G. K.

W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła zarzut, iż wspólnicy nie posiadają żadnego majątku z którego można by prowadzić egzekucję. Z dniem (...) czerwca 2005 r. Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej przekazując Spółdzielni (...) "J" lokal sklepowy. Spółka nie dopełniła jeszcze formalności w Sądzie Rejestrowym z uwagi na brak środków finansowych. Spółka został zlikwidowana, gdyż sklep do którego prowadzenia została powołana od dłuższego czasu przynosił straty. Powodem tego był wysoki czynsz oraz konkurencja ze strony marketów. Wspólnicy zainwestowali w zakupy towarów udzielając Spółce wsparcia finansowego w wyniku czego ich zadłużenie w bankach i u rodziny znacznie wzrosło. Mimo dokonanych inwestycji sklep nie przynosił zysków i Spółka popadła w poważne zadłużenie. Wspólnik Z. S. ma rozdzielność majątkową z żoną K. S. od daty zawarcia związku małżeńskiego. Jego sytuację pogarsza przewlekła choroba serca oraz obustronna przepuklina. G. K. pracuje w (...) Spółdzielni (...) w B. bez wynagrodzenia i korzysta z pomocy rodziców emerytów i rodziny. W tej sytuacji wspólnicy nie są w stanie spłacić zaległych należności.

Decyzją z dnia (...) grudnia 2005 r., Nr (...) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia (...) września 2005 r..

W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, ze Z. S. jest zatrudniony na umowę o pracę w Spółce Akcyjnej E i osiąga stałe stosunkowo wysokie dochody około 7.900 zł brutto. Choroba nie pozbawiła go więc możliwości uzyskiwania dochodu, a Bank (...) wysoko ocenił również jego zdolność kredytową udzielając mu we wrześniu 2005 r. kolejnego kredytu.

Na podstawie dostarczonych dokumentów nie można stwierdzić, że obecna sytuacja materialna G. K. jest ciężka. Nie udokumentował on, że opłacenie należności pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Nie wykazał istnienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej go możliwości uzyskania dochodu i uniemożliwiającej opłacenie należności. Pomimo braku wynagrodzenia w roku 2001 sytuacja ta nie spowodowała powstania zaległości w opłatach. G. K. nie wykazał, że ubiegał się o dodatek mieszkaniowy czy też by korzystał z pomocy społecznej. Z przedstawionych dokumentów wynika, że jedyną ulgą jakiej Zakład Ubezpieczeń Społecznych może udzielić jest spłata zaległości w systemie ratalnym.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli G. K. i Z. S.

W uzasadnieniu skargi podnieśli, że nie są w stanie spłacić zadłużenia na rzecz ZUS - u, gdyż spowodowałoby to dla nich zbyt ciężkie skutki. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, że mają poważne zadłużenie na rzecz Spółdzielni (...) "J" w wysokości 150.000 zł z powodu niezapłaconych faktur za wynajem lokalu w latach 1995 - 2005. Z. S. podniósł również, że jest zadłużony w (...) (przy czym nie podał kwoty zadłużenia) i kredyt systematycznie spłaca. Kredyt ten był zaciągnięty na wsparcie działalności handlowej w sklepie Spółki. Ma też zadłużenie z tytułu nieuregulowanych płatności za nabycie towarów w kwocie 28 583, 92 zł oraz zadłużenie z tytułu wynagrodzenia dla personelu w wysokości 4.100 zł. Zarobki netto wynoszą 4.563,40 zł netto i nie wystarczą na pokrycie zadłużeń. Nadto poniósł wydatki kwocie około 8.000 zł na pokrycie kosztów ukończenia kursów związanych z przekwalifikowaniem się i zdobyciem nowego zawodu.

G. K. znajduje się w krytycznej sytuacji materialnej i również nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Od roku 2000 nie uzyskuje wynagrodzenia za pracę likwidatora (...) Spółdzielni (...) ponieważ Spółdzielnia nie ma środków finansowych zaś ostatnio żona G. K. skierowana została z powodu długotrwałej choroby powstałej w wyniku wypadku przy pracy na zasiłek rehabilitacyjny.

W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonej decyzji z prawem materialnym i procesowym. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy podkreślić, iż decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygająca wniosek o umorzenie zaległości jest tzw. decyzją uznaniową, a nie decyzją związaną. Mimo zaistnienia przesłanek do umorzenia zaległości organ administracji może, ale nie musi wydać decyzję o umorzeniu zaległości. Sąd administracyjny kontrolując decyzję odmawiającą umorzenia zaległości nie posiada kompetencji do nakazania organowi administracji by zaległości te umorzył. Żaden przepis prawa nie daje sądowi administracyjnemu takich uprawnień.

Sądowa kontrola decyzji w sprawie umorzenia zaległości z tytułu składek polega na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy.

W wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA 2486/01 (LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany - Sąd bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a. ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych".

Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie w prowadzonym postępowaniu materiał dowodowy zgromadzony został w sposób pełny i wyczerpujący. Został też należycie przeanalizowany. Organ administracji odniósł się do podnoszonych przez wnioskodawców zarzutów. Okoliczność, iż wniosek o umorzenie zaległości nie został uwzględniony sama w sobie nie może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Wierzyciel będący podmiotem publicznym jakim jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przeciwieństwie do wierzyciela występującego w stosunkach zobowiązaniowych o charakterze cywilnoprawnym nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną. Składki na ubezpieczenie społeczne służą gromadzeniu środków na wypłaty rożnego rodzaju świadczeń w tym rent i emerytur. Powszechnie wiadomym jest, iż środków pochodzących ze składek brakuje na pokrycie tych wydatków. Zakład Ubezpieczeń Społecznych mimo tego, że otrzymuje duże dofinansowanie z budżetu państwa z trudem realizuje nałożone na niego obowiązki. Nie można zdaniem Sądu czynić Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych zarzutu z faktu, iż stara się odzyskać należne mu zaległe składki nawet jeśli z tych zaległych składek odzyskuje niewielkie kwoty. Interes społeczny jakim jest zapewnienie środków na wypłaty rent i emerytur będących źródłem utrzymania dużej grupy społeczeństwa przemawia za odmową umorzenia skarżącemu zaległych składek, mimo trudnej sytuacji w jakiej się oni znajdują. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności zaskarżonej decyzji zdaniem Sądu nie można uznać za rozstrzygnięcie o charakterze dowolnym.

Z powyższych względów na podstawie art. 151 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2000 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.