III SA/Wa 808/21, Kwalifikacja nieruchomości w ewidencji gruntów, a wymiar podatku - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3232009

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2021 r. III SA/Wa 808/21 Kwalifikacja nieruchomości w ewidencji gruntów, a wymiar podatku

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Trelka (spr.).

Sędziowie WSA: Maciej Kurasz, Asesor Agnieszka Sułkowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. C., A. C. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) stycznia 2021 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2019 r. oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Burmistrz Gminy B., decyzją z dnia (...) lutego 2019 r., na podstawie m.in. art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 6 pkt 1 ust. 1, art. 6a, art. 6c, art. 12 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 617 z późn. zm.), art. 2-6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 1445 z późn. zm., dalej też "ustawa"), art. 1-3, art. 5, art. 7 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 374 z późn. zm.), uchwały nr LXIV.558.2018 z dnia 26 września 2018 r. Rady Miejskiej w B. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie gminy B. w 2019 r., ustalił A. C., A.C. i M. R. ("Skarżący") wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2019 r. w kwocie 740 zł. Burmistrz wskazał m.in., że podatek ustalono na podstawie zapisów w ewidencji gruntów.

W odwołaniu do tej decyzji Skarżący M. R. podał, że nie kwestionuje decyzji w zakresie wymiaru podatku rolnego i podatku leśnego, lecz nie zgadza się z ustaleniem wymiaru podatku za drogę o pow. 1297 m2, która miałaby się znajdować na jego nieruchomości. W tym zakresie wniósł o uchylenie decyzji. Uznał, że nie ma tam fizycznie żadnej drogi, a cała sytuacja wynikła z działania gminy. Poinformował, że działka o pow. 1297 m2 została na żądanie gminy podzielona i wytyczona jako grunt przeznaczony na poszerzenie ulicy (...), która graniczy z całą tą nieruchomością, i która tam istnieje od lat 50-tych ubiegłego wieku. Przed Sądem Rejonowym w P. toczy się sprawa (...) o zasiedzenie działki nr 396, tj. ulicy (...). Wniósł o zawieszenie postępowania do rozpoznania apelacji gminy w tej sprawie, ponieważ od wyniku sprawy zależy to, czy będzie przysługiwać roszczenie o wykupienie działki o pow. 1297 m2.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("SKO", "Kolegium"), zaskarżoną decyzją z dnia (...) stycznia 2021 r., na podstawie art. 220 § 2, art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 1 pkt 3, art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. SKO wskazało, że podstawę wymiaru podatków, stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1523), stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z ewidencji wynika, m.in., rodzaj gruntów. Oznaczenie określonych użytków gruntowych w ewidencji gruntów i budynków decyduje o sposobie ich opodatkowania. Dane zawarte w ewidencji mają, według SKO, walor dokumentu urzędowego, o którym traktuje art. 194 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy nie jest uprawniony do pomijania tych danych w toku postępowania podatkowego, a jeżeli podatnik kwestionuje zawarte w nim dane, winien najpierw wystąpić o ich korektę w trybie określonym w powołanym akcie prawnym. Jednakże w sprawie Skarżący nawet nie uprawdopodobnili, że zainicjowano postępowanie zmierzające do zmiany klasyfikacji działki nr 397/1. Stąd nie ma możliwości innego opodatkowania tej nieruchomości, niż jako droga - według stawek dla gruntów pozostałych.

W skardze na decyzję SKO Skarżący zarzucili naruszenie:

1) art. 122 w zw. z art. 180 § 1, art. 188 oraz art. 198 § 1 Ordynacji podatkowej ("O.p.") - poprzez nieustalenie rzeczywistego charakteru działki o nr ew. 397/1, o pow. 1297 m2, pomimo zgłoszenia w tym przedmiocie wniosku o dokonanie oględzin działki,

2) art. 121 § 1 O.p. - poprzez nieuwzględnieniu działań Gminy B., zmierzających do poszerzenia istniejących od wielu lat ulic (nie tylko ul. (...)) kosztem właścicieli gruntów przylegających do tych ulic, bez ponoszenia przez Gminę kosztów odszkodowania.

Uzasadniając skargę Skarżący wskazali, że w Gminie B. i SKO w W. toczy się równolegle 13 postępowań dotyczących wymiaru podatku według stawki za grunty pod drogą, a więc również działki nr ew. 397/1 o pow. 1297 m2, za lata 2008 do 2020. Zaakcentowali, że SKO w dniu (...) stycznia 2021 r. wydało jeszcze 6 innych decyzji o zbliżonej treści uzasadnienia, działając w tym samym składzie. Zdaniem Skarżących pracownicy Organu, którzy wypowiedzieli się w jednej sprawie o zbliżonym stanie faktycznym, nie powinni wydawać rozstrzygnięcia w kolejnych sprawach.

Skarżący przedstawili chronologię zdarzeń poprzedzających postępowania podatkowe i wskazali, że Gmina B. (niewątpliwie zawiedziona, że nie udała się jej próba poszerzenia ulicy (...) bez ponoszenia kosztów odszkodowania) rozpoczęła postępowania podatkowe zmierzające do poprawy wyników finansowych w zakresie dochodów podatkowych wznowiła postępowanie o wymierzenie podatków za lata 2008 - 2013. Efektem tego działania nastąpiło podwyższenie rocznego podatku o kwoty od 415 zł do 519 zł. Sporna działka o nr ew. 397/1, pow. 1297 m2, powstała w trakcie parcelowania przez Skarżących ich gruntu na podstawie uchwalonego przez gminę planu zagospodarowania wsi Ż., zakładającego poszerzenie istniejących od wielu lat ulic, bez ponoszenia przez gminę kosztów odszkodowania. Gmina wymusiła utworzenie przedmiotowej działki, a następnie zaakceptowała "pomyłkę" w ewidencji gruntu, gdy bez jakiejkolwiek podstawy starostwo wpisało działkę o nr ew. 397/1 na rzecz gminy, tj. uznało ją za drogę powszechnego korzystania. Skarżący usiłowali zaskarżyć taki wpis, ale starostwo zastosowało przy zmianie wpisu tryb czynności materialno - technicznej i uniemożliwiono zaskarżenie takiego poprawienia rzekomej pomyłki. W ten sposób dla gminy otworzyła się droga do uznania w postępowaniu podatkowym, że skoro w ewidencji jest oznaczenie, że przedmiotowa działka jest drogą, to jest podstawa do wymierzenia wielokrotnie wyższego podatku. Skarżący poinformowali, że zażądali od zapłaty odszkodowania za pozbawienie ich własności gruntu o powierzchni 1297 m2. Chcąc uniknąć zapłaty tego odszkodowania gmina zaprzeczała, aby grunt pod ulicą (...) stał się z mocy prawa jej własnością albo własnością Skarbu Państwa, i nawet gdy Sąd Rejonowy w P. stwierdził, że grunt pod ulicą jest własnością Skarbu Państwa, a nie gminy, zaskarżyła takie orzeczenie. Skarżący wskazali, że działanie gminy doprowadziło do sytuacji, że nie tylko właściciel nie może swobodnie dysponować swoją rzeczą, ale jeszcze ma z tego tytułu opłacać większy podatek.

SKO, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie i ponowiło swoją argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny kwestii, jakie znaczenie dla wymiaru podatków mają dane z ewidencji gruntów i budynków. Kolegium uznało, że wiążące w sprawie było zakwalifikowanie działki nr 397/1 w tej ewidencji jako drogi, podczas gdy Skarżący konsekwentnie podnosili, że działka te nie jest drogą de facto, pytali retorycznie "Cóż to za droga, na której rosną 40 letnie sosny (...)!", podnosili, że Gmina B. celowo podejmuje działania utrudniające właściwą kwalifikację działki w ewidencji gruntów.

Sąd wskazuje zatem na literalne brzmienie art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Wskazuje on, że podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Wobec takiego brzmienia przepisu nie powinno budzić wątpliwości, iż jak długo w ewidencji dana nieruchomość jest zakwalifikowana w określony sposób, który ma znaczenie dla celów podatkowych, tak długo to oznaczenie pozostaje wiążące w postępowaniu podatkowym. Także orzecznictwo sądowe, w tym NSA (vide np. wyroki NSA: II FSK 1040/10, II FSK 2511/10, II FSK 2632/10, II FSK 860/16, II FSK 2519/17), zgodnie wskazuje na tę zasadę, zaś wyjątki od niej nie znajdowały zastosowania w niniejszej sprawie, w której spór dotyczył ewidencyjnych danych przedmiotowych.

Dlatego działka 397/1 podlegała opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako "grunt pozostały" (art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy). Stawka podatku wynosiła, zgodnie ze stosowną uchwałą Rady Gminy B., 0, 44 zł za 1 m2.

Sąd w niniejszym postępowaniu nie był uprawniony do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania ewidencyjnego, w tym do oceny stanowiska gminy w tym postępowaniu, prowadzonym zresztą przez inny organ, tj. Starostę P. Z zawartego w aktach sprawy zawiadomieniu o zmianie w ewidencji z 22 marca 2013 r. wynika jasno, że działka jest drogą. Nawet, jeśli dane faktyczne (z oględzin) wskazują na wniosek oczywiście odwrotny, tj. nawet, jeśli dla każdego obserwatora jasne jest, iż dana nieruchomość nie jest drogą, dane ewidencyjne pozostają nadal wiążące dla celów podatkowych. Dlatego wnioski dowodowe Skarżących zostały słusznie oddalone, gdyż bez względu na rzeczywiste przeznaczenie działki jest ona do celów podatkowych drogą tak długo, jak długo tak właśnie stanowi ewidencja gruntów i budynków. Organy nie naruszyły więc wskazywanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego i ustanawiających zasady ogólne.

Nie jest ponadto uprawnieniem Sądu w niniejszym postępowaniu dokonywanie oceny, czy Gmina B. rzeczywiście zmierzała do nadania działce 397/1 statusu drogi gminnej, czy rzeczywiście w jakiś sposób dążyła do nielegalnego przejęcia ("zabrania") tej działki i uniknięcia zapłaty wymaganego odszkodowania. Jedyną prawnie istotną dla Sądu kwestią była kwalifikacja tej działki (a nie innej, o numerze 396) w ewidencji. Jest natomiast poza sporem, że według tej ewidencji działka nie jest gruntem rolnym, leśnym, nieużytkiem, lecz drogą, której właścicielami są Skarżący.

Ordynacja podatkowa nie wyklucza wydania decyzji przez organ kolegialny, w którego skład wchodzą osoby, które już w innych, analogicznych pod względem faktycznym lub prawnym sprawach, wydały niekorzystne dla podatnika rozstrzygnięcie. Ordynacja nie przewiduje zwłaszcza konieczności wyłączenia pracownika od załatwienia sprawy w takich przypadkach.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.

Podstawą rozpoznania skargi ba posiedzeniu niejawnym był art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.