Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2779201

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 30 kwietnia 2019 r.
III SA/Wa 710/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz.

Sędziowie Asesor, WSA: Piotr Dębkowski (spr.), Katarzyna Owsiak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi R. sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia (...) lutego 2019 r. nr (...) w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunków bankowych

1) uchyla zaskarżone postanowienie,

2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz R.

sp. z o.o. Oddział w Polsce z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Szef Krajowej Administracji Skarbowej (dalej SKAS), żądaniem z (...) stycznia 2019 r., wydanym w trybie art. 119zv § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej Op), dokonał na 72 godziny blokady rachunków bankowych należących do R. sp. z o.o. Oddział w Polsce z/s w W. (dalej Skarżąca).

Z posiadanych przez SKAS informacji wynikało, że Skarżąca może wykorzystywać działalność banków do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, a blokada była konieczna by temu przeciwdziałać. W wyniku analizy ryzyka przeprowadzonej przez SKAS ustalono bowiem, że Skarżąca, mimo braku odpowiedniego zaplecza organizacyjnego i technicznego, uczestniczy w operacjach gospodarczych związanych z obrotem olejem napędowych, nabywanym w ramach transakcji wewnętrzwspólnotowych, zaś płatności dokonywane za pośrednictwem rachunków bankowych miały jedynie uwiarygodnić przebieg transakcji gospodarczych.

Następnie postanowieniem z (...) stycznia 2019 r. SKAS przedłużył termin blokady wspomnianych rachunków na czas oznaczony nie dłuższy niż 3 miesiące, tj. do 24 kwietnia 2019 r., do kwoty 16.528.650 zł, z uwagi na fakt, że zachodzi uzasadniona obawa, iż Skarżąca nie wykona istniejącego zobowiązania w podatku od towarów i usług, przekraczającego równowartość 10.000 euro, przeliczonych na złote według średniego kursu euro, ogłaszanego przez NBP w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok, w którym wydano niniejsze postanowienie.

Postanowieniem z (...) lutego 2019 r. SKAS utrzymał w mocy swoje postanowienie dotyczące przedłużenia blokady rachunków wydane w pierwszej instancji.

W uzasadnieniu SKAS wskazał, że Skarżąca jest spółką prawa brytyjskiego, której kapitał zakładowy wynosi 1 GBP. Osobą reprezentującą spółkę w oddziale w Polsce od 13 maja 2017 r. jest S.K. Spółka posiada koncesje na obrót paliwami ciekłymi, ważną do 2 maja 2025 r. oraz koncesję na obrót paliwami ciekłymi za granicą, ważną do 2 maja 2025 r., w związku z którą uiściła kaucję w wysokości 10.000.000 zł.

SKAS podał, że Skarżąca od lutego do listopada 2018 r. wystawiała faktury dot. dostawy oleju napędowego na rzecz B. sp. z o.o. i P. sp. z o.o., co jednak nie znajdowało odzwierciedlenia w przepływach finansowych. Wspomniane spółki aktualnie nie składają deklaracji VAT-7 oraz plików JPK. B. ostatnią deklarację złożyła za maj 2018 r., zaś P. za czerwiec 2018 r. Obie spółki w składanych deklaracjach nie wykazywały nabycia środków trwałych. Ponadto B. z dniem 16 października 2018 r. została wykreślona z rejestru podatników podatku od towarów i usług ze względu na brak kontaktu ze spółką. Nabycie towarów od B. deklarowała M. sp. z o.o., zaś nabycie od P. deklarowała A. sp. z o.o. Wspomniane podmioty nie dokonywały płatności bezpośrednio B. i P. lecz K. sp. z o.o. (na rzecz B.) oraz G. sp. z o.o. (na rzecz P.). SKAS wskazał na powiązania personalne między powyższymi Spółkami w osobach k.p., k.r. i A.Z. Organ podkreślił, że Skarżąca otrzymywała środki od K. i G. Nie można było jednak jednoznacznie stwierdzić, że była to zapłata z tytułu dostaw paliwa na rzecz B. i P.

Mając powyższe na uwadze SKAS uznał, że Skarżąca mogła ująć w ewidencjach faktury niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co może mieć wpływ na prawo do odliczenia w kontekście art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z 11 marca 2004 r. ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 z późn. zm., dalej Uptu). SKAS dodał, że powyższa okoliczność będzie weryfikowana w toku kontroli celno-skarbowej wszczętej wobec Skarżącej 24 stycznia 2019 r.

SKAS wskazał następnie, że z treści sprawozdania finansowego za 2017 r. wynikało, iż aktywa obrotowe w postaci należności krótkoterminowych wynoszą 2.117.226,52 zł. Spółka posiada środki pieniężne na rachunkach i w kasie w wysokości 550.170,83 zł. Po stronie pasywów został wykazany kapitał własny w wysokości -2.771.312,08 zł (strata za 2017 r. oraz zobowiązania krótkoterminowe 5.438.709,43 zł. Skarżąca nie posiada środków trwałych, nie zatrudnia pracowników, nie wykazuje kosztów wynagrodzeń, nie posiada składników majątku, na których możliwe byłoby ustanowienie hipoteki lub zastawu skarbowego. SKAS dodał, że Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w W. (dalej NUS) prowadził wobec Skarżącej egzekucję na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez A. W związku z tym w banku (...) S.A. zostało przyjęte zabezpieczenie majątkowe w postaci gwarancji bankowej w wysokości 10.000.000 zł. Ponadto w toku kontroli celno-skarbowej za okres od 1 kwietnia do 31 maja 2017 r. Skarżąca, mimo doręczonych jej wezwań, nie przedstawiła dokumentacji rejestrowej i finansowo-księgowej. W treści wyniku kontroli stwierdzono natomiast, że Skarżąca nie była uprawniona do odliczenia podatku zadeklarowanego w złożonych deklaracjach, a zatem w miejsce zwrotu pośredniego ustalona została kwota zobowiązania w wysokości 940.216 zł.

SKAS uznał, że Skarżąca może nie wykonać zobowiązania, którego szacowana łączna wartość za poszczególne okresy rozliczeniowe 2018 r. wynosi 16.528.650 zł. Zabezpieczenia tej kwoty nie stanowi również kapitał zakładowy spółki prawa brytyjskiego wynoszący 1 GBP, ani kaucja ustanowiona na podstawie art. 38a ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2018 r. poz. 755 z późn. zm., dalej Upe). SKAS wskazał, że wspomniana kaucja służy zabezpieczeniu należności z różnych tytułów, zaś należności podatkowe są tylko jednymi z nich. Ponadto kaucja wynosi 10.000.000 zł, a zatem nawet w pełnej wysokości nie może stanowić realnego zabezpieczenia kwoty 16.528.650 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R., działająca poprzez ustanowionego pełnomocnika - radcę prawnego, wniosła o uchylenie postanowień SKAS wydanych w obu instancjach oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Skarżąca zarzuciła SKAS naruszenie:

1) art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 191 w zw. z art. 119zzb § 4 w zw. z art. 239 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Op, poprzez brak uchylenia postanowienia wydanego w pierwszej instancji i utrzymanie w mocy blokady rachunków bankowych w sytuacji, gdy w sprawie nie zebrano odpowiedniego materiału dowodowego uzasadniającego wydanie takiego rozstrzygnięcia;

2) art. 119zzb § 4 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 i art. 191 Op, poprzez uznanie, że w postępowaniu w sprawie blokady rachunku bankowego możliwe jest odstąpienie od prowadzenia postępowania dowodowego w sytuacji, gdy art. 119zzb § 4 Op nakazuje stosować przepisy dotyczące postępowania dowodowego odpowiednio do postępowania w sprawie blokady rachunku i nie daje podstaw do ich całkowitego wyłączenia;

3) art. 127 w zw. z art. 119zzb § 4 Op, poprzez brak ponownego całościowego rozpoznania sprawy w wyniku złożonego przez Skarżącą zażalenia;

4) art. 124 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 119zzb § 4 Op, poprzez brak należytego uzasadnienia nałożonej blokady rachunków bankowych, co w efekcie utrudniło znacząco Skarżącej możliwość zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia, stanowiło naruszenie zasady przekonywania i utrudniło podjęcie polemiki z zapadłym rozstrzygnięciem;

5) art. 120, art. 121 w zw. z art. 119zzb § 4 Op, tj. naruszenie zasady legalizmu, zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, poprzez wydanie postanowienia gdy nie zostały spełnione ustawowe przesłanki;

6) art. 119zzb 4 2 w zw. z art. 119zzl § 1 Op, poprzez rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem przyśpieszonego siedmiodniowego terminu na rozpoznanie zażalenia;

7) art. 144 § 5 w zw. z art. 119zl § 1 Op, poprzez doręczenie postanowienia w tradycyjnej "papierowej" formie za pomocą listu poleconego, w sytuacji gdy organ powinien był posłużyć się doręczeniem za pomocą platformy ePUAP, jako że Skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, co doprowadziło do zbędnego przedłużenia postępowania w sprawie;

8) art. 119zw § 1 w zw. z art. 119zv § 1 Op, poprzez nałożenie i przedłużenie blokady rachunków, w sytuacji gdy nie zostały spełnione ku temu normatywne przesłanki;

9) art. 119zw § 1 Op w zw. z art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie nieproporcjonalnie dolegliwego środka prawnego w postaci przedłużenia blokady rachunków bankowych, co w efekcie doprowadziło do naruszenia konstytucyjnego prawa do spokojnego korzystania z przysługujących Skarżącej praw majątkowych.

W odpowiedzi na skargę SKAS wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona w tej sprawie skarga została przez sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej p.p.s.a.), na mocy którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie było postanowienie SKAS utrzymujące w mocy postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu blokady rachunku bankowego Skarżącej na czas oznaczony nie dłuższy niż trzy miesiące.

Na wstępie przywołać należy przepisy Op, stanowiące podstawę wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia umieszczone w Dział IIIB - "Przeciwdziałanie wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych", Rozdziale 3 - "Blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego". Dział ten został dodany do Op przez art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 24 listopada 2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2491, dalej ustawa STIR) zmieniającej Op z dniem 13 stycznia 2018 r., natomiast przepisy Rozdziału 3 uprawniają SKAS do blokowania rachunków bankowych podmiotom kwalifikowanym od dnia 30 kwietnia 2018 r.

Zgodnie z art. 119 zv § 1 Op, SKAS może zażądać blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na okres nie dłuższy niż 72 godziny, jeżeli posiadane informacje, w szczególności wyniki analizy ryzyka, o której mowa w art. 119zn § 1, wskazują, że podmiot kwalifikowany może wykorzystywać działalność banków lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, a blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego jest konieczna, aby temu przeciwdziałać. Żądanie blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego (art. 119 zv § 2 Op) zawiera oznaczenie numeru rachunku podmiotu kwalifikowanego (pkt 1) i okres blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego (pkt 2).

Na mocy natomiast art. 119zw § 1 Op SKAS może przedłużyć, w drodze postanowienia, termin blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego na czas oznaczony, nie dłuższy jednak niż 3 miesiące, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że podmiot kwalifikowany nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania podatkowego lub zobowiązania z tytułu odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, przekraczających równowartość 10 000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok, w którym wydano postanowienie.

Postanowienie SKAS zgodnie z art. 119zw § 2 Op zawiera:

1) oznaczenie numeru rachunku podmiotu kwalifikowanego;

2) zakres blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;

3) oznaczenie terminu przedłużenia blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;

4) uzasadnienie przedłużenia blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego;

5) pouczenie o treści art. 119zx, art. 119zy § 1, art. 119zz § 1, art. 119zza § 1 i art. 119zzb.

Zgodnie z art. 119zw § 24 O.p. żądanie przedłużenia terminu blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego jest skuteczne, jeżeli zostanie przekazane do banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej w okresie blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego, o którym mowa w art. 119zv § 2 pkt 2.

Jednocześnie odnośnie możliwości kwestionowania przez stronę dokonywanych przez Szefa KAS blokad rachunku bankowego wskazać należy, że ustawodawca zgodnie z art. 119zzb § 1 Op przyznał prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o przedłużeniu blokady, o którym mowa w art. 119zw § 1 Op Zażalenie jest rozpatrywane niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania (art. 119zzb § 2 Op). W przypadku zastosowania blokady na okres nie dłuższy niż 72 godziny ustawodawca nie przewidział środka zaskarżenia (do dnia 22 sierpnia 2018 r. obowiązywała regulacja, zgodnie którą w przypadku zastosowania blokady na okres nie dłuższy niż 72 godziny przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do SKAS, możliwe było również wniesienie skargi do sądu administracyjnego bez wezwania do ponownego rozpatrzenia sprawy na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a.)

Natomiast zgodnie z art. 119zzb § 4 Op w zakresie nieuregulowanym do postępowań dotyczących blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego, stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej - czyli działu Postępowanie podatkowe.

Przyspieszoną procedurę postępowania przed Sądem w odniesieniu do kwestionowanego w sprawie postanowienia reguluje art. 119 zzb § 5 Op przewidujący skrócone terminy na przekazanie akt wraz z odpowiedzią na skargę i rozpatrzenie skargi przez sąd administracyjny. Zgodnie z przywołanym przepisem w przypadku skarg do wojewódzkiego sądu administracyjnego w sprawach, o których mowa w art. 119zw § 1 przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 7 dni od dnia otrzymania skargi, natomiast rozpatrzenie skargi następuje w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę.

Warto w tym miejscu wskazać, że celem ustawy STIR, która wprowadziła powyższe regulacje, jest zgodnie z opublikowanym do niej uzasadnieniem, uszczelnienie systemu podatkowego, a w szczególności ograniczenie luki w podatku od towarów i usług spowodowanej wyłudzeniami, eliminacja z obrotu gospodarczego podstawionych firm oszukujących uczciwych przedsiębiorców oraz poprawa warunków prowadzenia działalności gospodarczej dla wszystkich podatników poprzez przywrócenie uczciwej konkurencji na rynku. Jednym ze sposobów ułatwiających wykrywanie i ściganie wyłudzeń skarbowych ma być wymiana informacji i współpraca pomiędzy organami władzy publicznej, a podmiotami sektora finansowego (tak w: Uzasadnienie rządowego projektu ustawy o zmianie ustaw w celu przeciwdziałania wykorzystywaniu sektora finansowego do wyłudzeń skarbowych, Sejm VIII kadencji, druk sejmowy nr 1880).

Jak wskazuje Ministerstwo Finansów "ustawa STIR uruchomiła system przekazywania informacji bankowych i ich analizy w celu zapobiegania wyłudzeniom skarbowym. SKAS otrzymuje codziennie informacje o rachunkach podmiotów kwalifikowanych w rozumieniu ustawy STIR (tj. innych niż rachunki osób fizycznych służące do celów prywatnych), a także o transakcjach tych podmiotów dokonywanych za pośrednictwem objętych tym systemem rachunków bankowych i rachunków w spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Wszystkie informacje są przesyłane automatycznie i elektronicznie za pośrednictwem izby rozliczeniowej.

Analiza ryzyka wystąpienia wyłudzeń skarbowych przeprowadzana na podstawie przekazanych informacji jest dwutorowa. Izba rozliczeniowa analizuje ryzyko przy pomocy algorytmów opartych na praktyce bankowej wykorzystującej doświadczenia w przeciwdziałaniu praniu pieniędzy. Rezultat analizy izby rozliczeniowej w postaci wskaźnika ryzyka jest przesyłany do SKAS. W oparciu o informacje bankowe, wskaźnik ryzyka oraz inne posiadane dane (podatkowe, z Krajowego Rejestru Sądowego, z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) SKAS dokonuje analizy ryzyka wystąpienia wyłudzenia skarbowego (tak w odpowiedzi Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów Filipa Świtały z dnia 29 stycznia 2019 r. na interpelację poselską z dnia 3 stycznia 2019 r.).

Dokonywana analiza ryzyka wystąpienia wyłudzenia skarbowego może być podstawą podjęcia różnego rodzaju działań ze strony aparatu państwowego (odmowa rejestracji jako podatnika podatku od towarów i usług, wykreślenie podatnika z rejestru, wszczęcie postępowania karnego), blokada rachunku podmiotu kwalifikowanego jest jednym z nich.

Jednocześnie wskazać należy, że wprowadzona ustawą STIR regulacja rodzi w doktrynie zastrzeżenia co do konstytucyjności i proporcjonalności ingerencji w prawo własności i prywatności (tak: Paweł Mikuła, System Teleinformatyczny Izby Rozliczeniowej - wybrane szanse i ryzyka, w: B. Brzeziński, K. Lasiński-Sulecki, W. Morawski (red.), Nowe narzędzia kontrolne, dokumentacyjne i informatyczne w prawie podatkowym, Warszawa, 2018 r., str. 367 - 394).

Podkreślić w tym miejscu jednak należy, że blokada rachunku bankowego jest instytucją znaną i stosowaną od wielu lat w polskim systemie prawnym, wymienić tu można następujące regulacje:

1) ustawę z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, która wprowadza blokadę rachunku na żądanie Generalnego Inspektora Informacji Finansowej lub prokuratora, ustawa weszła w życie z dniem 13 lipca 2018 r., do dnia 12 lipca 2018 r. obowiązywała ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu;

2) ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym, która wprowadziła blokadę rachunku na żądanie Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, prokuratora lub Prokuratora Krajowego,

3) ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, która wprowadziła blokadę rachunku przez bank lub prokuratora.

Istnienie podobnych instytucji w polskim systemie prawnym do zastosowanej w rozpoznawanej sprawie, nie zwalnia jednak ani sądu ani też SKAS, który ją stosuje, od skrupulatnego i szczegółowego badania, czy spełnione zostały w stanie faktycznym sprawy przesłanki ustawowe jej dokonania, gdyż nie ulega wątpliwości, że ingeruje ona istotnie w sferę praw podatnika i może być dla niego środkiem wyjątkowo dolegliwym. Zwrócić należy uwagę, że przepisy Ordynacji podatkowej przewidują możliwość zwolnienia zablokowanych środków na wniosek podmiotu kwalifikowanego w enumeratywnie wskazanych przypadkach wymienionych w art. 119zy oraz 119zz Op, jednak nie zmienia to faktu, że zastosowanie tego narzędzia uniemożliwia dysponowanie środkami zgromadzonymi na rachunku, co w znaczny sposób wpływa na możliwość prowadzenia działalności gospodarczej.

Z uwagi na fakt, że instytucja blokady rachunku bankowego zaczęła obowiązywać od 30 kwietnia 2018 r., nie doczekała się ona jeszcze zbyt wielu wypowiedzi zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie. Standardy zastosowania omawianej blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego może jednak, w ocenie Sądu, wyznaczać orzecznictwo odnoszące się do zbliżonej instytucji regulowanej przepisami Op, a mianowicie zabezpieczenia zobowiązań podatkowych (art. 33 Op), gdzie występuje analogiczna przesłanka uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego, a zabezpieczenie dokonywane jest przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania (art. 33 § 2 Op).

Jak wskazuje się w orzecznictwie, zastosowanie instytucji zabezpieczenia zobowiązań podatkowych na podstawie art. 33 Op umożliwia organom dokonanie ingerencji w prawo własności podatnika, polegającej m.in. na czasowym ograniczeniu możliwości dysponowania zajętym składnikiem majątkowym oraz zmniejszeniu zdolności operacyjnej i kredytowej. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego ochrona praw majątkowych nie oznacza zupełnej niemożliwości ingerencji państwa w ich treść, ich absolutnej nienaruszalności (wyrok z dnia 22 czerwca 1999 r., sygn. K 5/99). Ingerencja taka może być uznana za dopuszczalną, a nawet - celową. Konieczne jest jednakże zachowanie ram konstytucyjnych, wyznaczających granice dopuszczalnych ograniczeń ochrony prawa majątkowego (wyrok z 12 stycznia 2000 r., sygn. P 11/98).

W wyroku z 8 października 2013 r., SK 40/12 Trybunał Konstytucyjny wskazał, że "ocena zgodności przesłanki uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego ze wskazanymi wzorcami kontroli sprowadza się do zbadania proporcjonalności tego rozwiązania. Pozostałe elementy testu dopuszczalności ograniczeń prawa własności wynikające z art. 64 ust. 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji nie budzą kontrowersji - jest oczywiste, że kwestionowana instytucja została uregulowana w formie ustawowej i nie narusza istoty prawa własności (prowadzi bowiem tylko do jego czasowego ograniczenia, a nie do odjęcia - to bowiem jest możliwe dopiero po zakończeniu kontroli podatkowej i wydaniu odpowiedniej decyzji).

Oceniając art. 33 § 2 pkt 2 w związku z art. 33 § 1 Op w tej perspektywie należy mieć na względzie specyfikę analizowanej instytucji. Zabezpieczenia wydawane w toku kontroli podatkowej - w przeciwieństwie do zabezpieczeń wydawanych np. w postępowaniu egzekucyjnym - służą zagwarantowaniu wykonania potencjalnego zobowiązania podatkowego, którego istnienie i wysokość są przedmiotem sporu między organami skarbowymi i podatnikiem. Choć docelowo mają one zapewnić spełnienie przez podatnika obowiązku płynącego z art. 84 Konstytucji, to jednak są stosowane na etapie, kiedy byt i zakres tego obowiązku są jedynie prawdopodobne, a nie - pewne i ostateczne. Z tego powodu zbadanie, czy zastosowanie tego rozwiązania jest konieczne i proporcjonalne, powinno być dokonywane ze szczególną dokładnością - czym innym jest bowiem ingerencja w prawo majątkowe na podstawie prawomocnej decyzji wymiarowej (w tym wypadku ograniczenie praw podatnika jest bowiem konstytucyjnie uzasadnione i - o ile nie prowadzi do konfiskaty mienia - nie może być traktowane jako nieproporcjonalne naruszenie praw podatnika - por. cytowane wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego), a czym innym - ustanowienie zabezpieczenia należności podatkowej, co do której toczy się dopiero kontrola podatkowa.

Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, zakwestionowana przesłanka zastosowania zabezpieczenia, tj. uzasadniona obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, pozwala organom skarbowym (pod kontrolą sądów administracyjnych) na odpowiednie ustalanie relacji między konkurującymi wartościami - prawem własności podatnika i obowiązkiem płacenia przez niego podatków. Zgodnie z powołanym wyżej orzecznictwem administracyjnym, organy skarbowe mają obowiązek nie tylko wykazać (z powołaniem na konkretne elementy sytuacji podatnika, zwłaszcza jego kondycji majątkowej), że istnieje prawdopodobieństwo jego niewypłacalności, lecz także powinny ujawnić w uzasadnieniu decyzji zabezpieczającej powody zastosowania zabezpieczenia. Zaskarżony przepis gwarantuje więc (przynajmniej teoretycznie), że instytucja ta będzie stosowana w sposób rozważny i racjonalny. W taki też sposób jest on odczytywany przez sądy administracyjne, które podkreślają, że podejmując decyzję o wyborze zabezpieczenia, organ ma obowiązek wyważyć skuteczność zabezpieczenia i jego uciążliwość dla podatnika (por. wyrok NSA z 24 marca 2009 r., II FSK 1875/07).

W ocenie Sądu powyższe wywody dotyczące stosowania instytucji zabezpieczenia zobowiązań podatkowych na mocy art. 33 Op mogą posłużyć do wypracowania standardów oceny prawidłowości zastosowania instytucji blokady rachunku bankowego podmioty kwalifikowanego przez SKAS.

Mając na względzie zarysowany przedmiot i specyfikę postępowania oraz przesłanki zastosowania art. 119 zw § 1 Op w ocenie Sądu zarzuty naruszenia przepisów postępowania wyrażone w pkt 1-5 skargi uznać należało za chybione.

Podkreślić należy, że zgodnie z wolą ustawodawcy specyfika postępowania w przedmiocie blokady rachunku i jego przedłużenia, gdzie SKAS musi w terminie trzech dni wydać postanowienie o przedłużeniu blokady, nie wyklucza stosowania przepisów zawartych w dziale IV Op regulujących postępowanie dowodowe. W świetle bowiem przywoływanego już art. 119 zzb § 4 Op w zakresie nieuregulowanym do postępowań dotyczących blokady rachunku podmiotu kwalifikowanego stosuje się odpowiednio przepisy działu IV. Wprawdzie szybkość tego postępowania determinowana jest jego skutecznością, nie zwalnia to jednak organu z obowiązku odpowiedniego stosowania reguł prowadzenia postępowania i przepisów, które te zasady precyzują.

Stosownie do wskazanego jako naruszony art. 122 Op w związku z art. 119zzb § 4 Op, w toku postępowania organ podejmuje wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w prowadzonym postępowaniu. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, a jej realizacji służą przepisy Ordynacji podatkowej regulujące postępowanie dowodowe, m.in. art. 187 § 1 Op, nakładający na organy podatkowe obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. To czy dana okoliczność została udowodniona można bowiem stwierdzić w oparciu o cały zebrany materiał dowodowy (art. 191 Op). Z cytowanych przepisów prawa wynika, iż zadaniem organu jest takie ustalenie stanu faktycznego, aby odpowiadał on rzeczywistości. Właściwe zastosowanie odpowiednich norm prawa materialnego jest bowiem uzależnione od uprzedniego, dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dopiero po spełnieniu tych warunków, tj. prawidłowej subsumpcji okoliczności faktycznych sprawy do prawidłowo ustalonej normy prawa materialnego, można mówić o prawidłowym rozstrzygnięciu sprawy. Kolejną zasadę prowadzenia postępowania podatkowego statuuje art. 121 Op, zgodnie z którym postępowanie powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie strony do organów podatkowych. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że postępowanie budzące zaufanie to przede wszystkim postępowanie staranne, prowadzone dokładnie i rzetelnie, to jest z należytą dbałością o każdy istotny w sprawie szczegół oraz wyjaśniające wszystkie kwestie faktyczne i prawne.

W ocenie Sądu postępowanie organów odpowiadało przywołanym powyżej, wskazanym przez Stronę jako naruszone, przepisom postępowania. SKAS zebrał i rozpatrzył kompletny materiał dowodowy, który pozwalał na ustalenie stanu faktycznego w zakresie koniecznym dla oceny możliwości zastosowania instytucji blokady rachunku bankowego. Ocena materiału dowodowego, w kwestii samego zastosowania instytucji blokady, nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów.

Skarżąca nie przestawia żadnego materiału dowodowego ani w toku postępowania, ani też w skardze, który mógłby się przyczynić do odmiennych ustaleń stanu faktycznego czy też zdyskredytowałby ocenę dokonaną przez organ. Zdaniem Sądu, argumentacja Skarżącej zawarta w skardze ogranicza się w głównej mierze do polemiki z oceną ustaleń organów w oparciu o fakt, że płatności otrzymywane od A. i K. były otrzymywane w oparciu o umowę rachunku powierniczego, tymczasem skuteczność wykazania, że organ podatkowy naruszył zasadę z art. 191 Op wymaga udowodnienia, że uchybił on zasadom logicznego rozumowania, wiedzy lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu organu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Podkreślić należy, że za sprzeczną z zasadami prowadzenia postępowania dowodowego, a w szczególności zasadą swobodnej oceny dowodów, uznać należy konstrukcję oceny materiału dowodowego dokonaną w skardze, która opiera się na analizie dowodu w postaci umowy rachunku powierniczego w oderwaniu od oceny całokształtu materiału dowodowego, który dopiero łącznie daje obraz stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. W złożonej skardze Skarżąca odnosi się osobno do wspomnianej okoliczności próbując wykazać, że ze względu na tę jedną okoliczność brak było podstaw do zastosowania blokady rachunku. W ocenie Sądu, oczywiste jest, że badanie każdego elementu odrębnie i niezależnie od innych nie jest logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym, tym bardziej, że przedsiębiorca jako strona transakcji ma jej pełny obraz i powinien brać pod uwagę całość związanych z nią okoliczności.

Zdaniem Sądu SKAS, w odróżnieniu od Skarżącej, ustalając stan faktyczny i dokonując oceny zaistnienia przesłanki z art. 119zw § 1 Op poddał analizie zebrane w sprawie dowody w sposób kompleksowy, we wzajemnym ze sobą powiązaniu.

Odnosząc powyższe regulacje do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy Sąd dla oceny postanowienia przedłużającego termin blokady rachunku Skarżącej na okres 3 miesięcy (przedmiot skarżonego postanowienia z dnia (...) grudnia 2018 r. i poprzedzającego go postanowienia z dnia (...) listopada 2018 r.) dokonać musi również ustaleń co do skuteczności i prawidłowość blokady dokonanej na okres 72 godzin bezpośrednio poprzedzającej skarżone postanowienia (żądanie dokonania blokady rachunku Skarżącej z dnia 21 listopada 2018 r.) oraz terminowości realizowanych czynności. Obie blokady (krótka na 72 godziny) i ta przedłużająca na czas określony (maksymalnie 3 miesiące) są ze sobą niewątpliwie powiązane.

Odnośnie żądania dokonania blokady rachunku Skarżącej z dnia 21 stycznia 2019 r., jak wynika z akt przedłożonych Sądowi przy odpowiedzi na skargę, zostało ono poprzedzone analizą ryzyka, o której mowa w art. 119 zn § 1 Op.

W wyniku analizy ryzyka przeprowadzonej przez SKAS ustalono, że Skarżąca od lutego do listopada 2018 r. wystawiała faktury dot. dostawy oleju napędowego na rzecz B. i P., co jednak nie znajdowało odzwierciedlenia w przepływach finansowych. Wspomniane spółki aktualnie nie składają deklaracji VAT-7 oraz plików JPK. B. ostatnią deklarację złożyła za maj 2018 r., zaś P. za czerwiec 2018 r. Obie spółki w składanych deklaracjach nie wykazywały nabycia środków trwałych. Ponadto B. z dniem 16 października 2018 r. została wykreślona z rejestru podatników podatku od towarów i usług ze względu na brak kontaktu ze spółką. Nabycie towarów od B. deklarowała M. sp. z o.o., zaś nabycie od P. deklarowała A. sp. z o.o. Wspomniane podmioty nie dokonywały płatności bezpośrednio B. i P. lecz K. sp. z o.o. (na rzecz B.) oraz G. sp. z o.o. (na rzecz P.). SKAS wskazał na powiązania personalne między powyższymi Spółkami w osobach k.p., k.r. i A.Z. Organ podkreślił, że Skarżąca otrzymywała środki od K. i G. Nie można było jednak jednoznacznie stwierdzić, że była to zapłata z tytułu dostaw paliwa na rzecz B. i P.

Przedstawiona analiza uzasadniała zdaniem Sądu ocenę organu, zgodnie z którą Spółka może wykorzystywać działalność banków do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego, a dokonana blokada na 72 godziny była konieczna, aby temu przeciwdziałać.

Następnie postanowieniem z dnia (...) stycznia 2019 r., SKAS przedłużył termin blokady na czas oznaczony nie dłuższy niż trzy miesiące, z uwagi na fakt, iż zachodzi uzasadniona obawa, że Spółka nie wykona istniejącego zobowiązania w podatku od towarów i usług przekraczającego równowartość 10.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roboczym roku poprzedzającego rok, w którym wydano niniejsze postanowienie. Postanowienie to po rozpatrzeniu wniesionego na nie zażalenia utrzymane zostało w mocy skarżonym postanowieniem Szefa KAS z dnia (...) lutego 2019 r.

Przechodząc do oceny zasadności zastosowania instytucji przedłużenia terminu blokady, w ocenie Sądu, SKAS wykazał zaistnienie przesłanek, o których mowa w art. 119zw Op, gdyż wykazał, iż zachodzi uzasadniona obawa, że podmiot kwalifikowany nie wykona istniejącego lub mającego powstać zobowiązania podatkowego przekraczającego równowartość 10 000 euro. Co istotne, niewątpliwie w dacie wydawania postanowienia o przedłużeniu terminu blokady aktualne pozostawały również twierdzenia organu co do tego, że Skarżąca może wykorzystywać działalność banków do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi lub do czynności zmierzających do wyłudzenia skarbowego.

Odnośnie istnienia obawy niewykonania zobowiązania, należy zauważyć, że nie istnieje wyczerpujący katalog okoliczności, które mają znaczenie dla oceny, czy spełnione zostały przesłanki dokonania przedłużenia blokady. W każdej sprawie inne okoliczności mogą świadczyć o istnieniu obawy niewykonania zobowiązania. Kwestia wykładni pojęcia uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania była rozważana przez Trybunał konstytucyjny na gruncie art. 33 Op - instytucji zabezpieczenia zobowiązania podatkowego przed terminem płatności. W tym względzie Trybunał Konstytucyjny w powoływanym już wyżej wyroku z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12, wskazał na następujące możliwe przesłanki pozytywne uzasadniające zastosowanie instytucji zabezpieczenia: znaczna wysokość zaległości podatkowych wraz z odsetkami w porównaniu z dochodami podmiotu, gdy strona nie podejmuje starań w kierunku uregulowania zobowiązań; relatywnie niskie dochody podatnika w stosunku do przyszłego zobowiązania; ujawnienie w postępowaniu kontrolnym okoliczności, że podatnik dokonywał obniżenia podatku należnego na podstawie fikcyjnych faktur.

W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ, na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału zasadnie uznał, że zachodzi uzasadniona obawa, iż Spółka nie wykona zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, w szacowanej wysokości 16.528.650 zł.

Jako okoliczności istotne dla takiego rozstrzygnięcia SKAS wskazał fakty, które zdaniem Sądu, oceniane wspólnie i we wzajemnym powiązaniu pozwalały na uznanie, że zachodzi uzasadniona obawa, iż Skarżąca nie wykona zobowiązania podatkowego w tak znacznych rozmiarach:

1) zachodzi uzasadnione podejrzenie świadomego uczestnictwa Skarżącej w procederze wprowadzania do obrotu prawnego faktur, które nie dokumentowały rzeczywistych transakcji gospodarczych, co w konsekwencji ma wpływ na prawo Strony do obniżenia wysokości podatku należnego o podatek naliczony (organ wziął tu pod uwagę: informacje o przepływach finansowych podmiotów biorących udział w łańcuchu dostaw, powiązania osobowe występujące w podmiotach biorących udział w kwestionowanych transakcjach, brak oznak prowadzenia działalności gospodarczej u kontrahentów, nieskładanie deklaracji podatkowych przez kontrahentów, wykreślenie jednego z nich z rejestru podatników VAT ze względu na brak kontaktu);

2) treść sprawozdania finansowego za 2017 r. wraz z wykazaną stratą;

3) brak środków trwałych, składników majątku, na których możliwe byłoby ustanowienie hipoteki lub zastawu skarbowego.

Reasumując, w ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności, szczegółowo opisane w uzasadnieniu skarżonego postanowienia SKAS pozwalały na uznanie, że wystąpiła uzasadniona obawa niewykonania przyszłego zobowiązania podatkowego. Organ wykazał powołując się na konkretne ustalenia dotyczące sytuacji finansowej Skarżącej, że istnieje prawdopodobieństwo niezapłacenia zobowiązania w podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia SKAS wykazał też, że zaistniała konieczność zastosowania blokady rachunku, a następnie jej przedłużenia.

W ocenie Sądu, nie można było zatem uwzględnić zarzutu wskazanego w pkt 8 wniesionej skargi. Normatywne przesłanki zastosowania blokady oraz jej przedłużenia zostały niewątpliwie spełnione.

Wątpliwości Sądu budzi jedynie to, czy konieczne było dokonanie przedłużenia w pełnej wysokości i utrzymanie blokady do całości kwoty wskazanej w zaskarżonym postanowieniu.

Zdaniem Sądu, rację ma Skarżąca podnosząc, że SKAS nie wykazał, iż niezbędne było przedłużenie blokady kont bankowych w pełnym zakresie, czyli do kwoty 16.528.650 zł. Dokonując przedłużenia blokady SKAS zastosował ten środek w odniesieniu do całości szacowanego zobowiązania, choć na dzień wydania postanowienia w tej sprawie istniało zabezpieczenie majątkowe w wysokości 10.000.000 zł, o którym mowa w art. 38a Upe, z którego pokrywane są m.in. nieregulowane zobowiązania w podatku od towarów i usług. W ocenie Sądu, nieuzasadnione jest w szczególności twierdzenie organu o niepewności związanej z możliwością egzekwowania należności z tego zabezpieczenia w przyszłości. Całkowicie niezrozumiałym jest natomiast stanowisko SKAS, że nawet pełna kwota zabezpieczenia majątkowego i tak nie byłaby w stanie pokryć całości zobowiązania, skoro SKAS mógł przecież dokonać przedłużenia blokady w odniesieniu do brakującej kwoty, a mianowicie 6.528.650 zł.

Zgodnie z art. 38a ust. 1 Upe, udzielenie koncesji na wytwarzanie paliw ciekłych oraz koncesji na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą wymaga złożenia przez wnioskodawcę zabezpieczenia majątkowego w wysokości 10.000.000 złotych, w celu zabezpieczenia powstałych albo mogących powstać należności związanych z wykonywaną działalnością koncesjonowaną, z tytułu:

1) opłat, o których mowa w art. 34 ust. 1;

2) kar, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 12;

3) opłaty zapasowej, o której mowa w art. 21b i kar, o których mowa w art. 63 ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym;

4) kar za niezrealizowanie Narodowego Celu Wskaźnikowego, o którym mowa w art. 23 ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych;

5) kar za wprowadzanie do obrotu paliw ciekłych niespełniających wymagań jakościowych, o których mowa w art. 3-5 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2018 r. poz. 427, 650, 1654, 1669 i 2348);

6) zobowiązań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego oraz opłaty paliwowej;

7) odsetek za zwłokę w zapłacie należności wymienionych w pkt 1-6.

Zgodnie z art. 38a ust. 3 Upe, zabezpieczenie majątkowe może być złożone w formie:

1) gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej;

2) poręczenia banku;

3) weksla z poręczeniem wekslowym banku;

4) czeku potwierdzonego przez krajowy bank wystawcy czeku;

5) zastawu rejestrowego na prawach z papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub Narodowy Bank Polski - według ich wartości nominalnej;

6) pisemnego, nieodwołalnego upoważnienia naczelnika urzędu skarbowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową, do wyłącznego dysponowania środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku lokaty terminowej.

Na podstawie art. 38a ust. 4 Upe, w gwarancjach, o których mowa w ust. 3 pkt 1, gwarant zobowiązuje się na piśmie do zapłacenia, bezwarunkowo i nieodwołalnie, na każde wezwanie właściwego naczelnika urzędu skarbowego działającego z urzędu lub na wniosek właściwego organu, zabezpieczonej kwoty należności wraz z odsetkami za zwłokę, jeżeli jej zapłacenie stanie się wymagalne.

Procedura spłaty zobowiązań zabezpieczonych na podstawie powyższych przepisów została unormowana w art. 38c Upe.

Zgodnie z art. 38c ust. 1 Upe, naczelnik urzędu skarbowego, z urzędu lub na wniosek właściwego organu, wydaje decyzję o pokryciu należności z zabezpieczenia majątkowego, gdy:

1) kwota należności, o których mowa w art. 38a ust. 1, nie została zapłacona w terminie;

2) przedsiębiorstwo energetyczne nie może pokryć z własnych środków kosztów zapłaty należności, o których mowa w art. 38a ust. 1.

Na podstawie art. 38c ust. 2 Upe, decyzja, o której mowa w ust. 1, jest natychmiast wykonalna. Jeżeli zabezpieczenie majątkowe nie pokrywa w całości należności, należności te pokrywa się stosunkowo do wysokości każdej z nich (art. 38c ust. 2 Upe).

Zasadny okazał się w związku z tym zarzut wskazany w pkt 9 wniesionej skargi, a mianowicie naruszenia art. 119zw § 1 Op w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. SKAS stosując ten przepis w stosunku do całości zablokowanych środków nie wyjaśnił bowiem na podstawie jakich konkretnie okoliczności uznał, że zaspokojenie zobowiązań w trybie art. 38c Upe będzie nadmiernie utrudnione lub niemożliwe. Nie wskazał w szczególności jakież inne zobowiązania, o których mowa w art. 38a ust. 1 Upe, ciążą już na Skarżącej lub mogą powstać w najbliższej przyszłości. W tym konkretnie zakresie SKAS nie zgromadził odpowiedniego materiału dowodowego. Ponadto organ wadliwie ocenił okoliczność istnienia zabezpieczenia majątkowego w kontekście możliwości zaspokojenia znacznej części przewidywanego zobowiązania zapominając przy tym, że warunkiem przedłużenia blokady jest prawdopodobieństwo, iż zobowiązania nie zostaną uregulowane. W przypadku części zobowiązania, do wysokości zabezpieczonej w trybie art. 38a § 1 Op, wobec tak zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, z twierdzeniami SKAS nie sposób się jednak zgodzić.

Zasadny okazał się także zarzut z pkt 6 skargi, w którym Skarżąca podnosi, że SKAS przekroczył 7 dniowy termin na rozpoznanie jej zażalenia.

Zgodnie z art. 119zl § 1 Op, do biegu terminów, o których mowa w niniejszym dziale, z wyjątkiem art. 119zw § 1 i art. 119zzb § 5 pkt 2, nie wlicza się sobót ani dni ustawowo wolnych od pracy. Stosownie do art. 119 zzb § 1 i 2 Op, na postanowienia, o których mowa w art. 119zw § 1 i 5, art. 119zy § 1, art. 119zz § 1 oraz art. 119zza § 1, przysługuje zażalenie, które jest rozpatrywane niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania.

Z akt sprawy wynika, że zażalenie wpłynęło do organu 7 lutego 2019 r., zaś rozpoznane zostało 20 lutego 2019 r. Organ naruszył zatem art. 119zzb § 2 Op, lecz nie było to uchybienie, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia.

Tego typu wady postępowania Sąd bierze bowiem pod uwagę w sprawach skarg na bezczynność organów lub prowadzenie przez nie postępowania w sposób przewlekły. Wówczas Sąd stosuje jednak zupełnie inne ustawowo przewidziane środki prawne, których celem jest doprowadzenie do rozstrzygnięcia sprawy przez organ, który dopuszcza się uchybień w zakresie terminów załatwiania spraw.

W ramach kontroli legalności decyzji lub postanowień tego typu uchybienia oczywiście należy wytknąć. Jednakże aby doprowadziły one do uchylenia zaskarżonego aktu musiałoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a takowego Sąd w składzie niniejszym nie dostrzega.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostawał również sposób doręczenia Skarżącej zaskarżonego postanowienia, tj. w formie "papierowej", za pośrednictwem poczty, mimo że Skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnych pełnomocników i w treści udzielonego im pełnomocnictwa podała ich adresy elektroniczne.

Sąd stwierdza, że skoro została wniesiona skarga do sądu administracyjnego, z której wynika, iż pełnomocnik postanowienie otrzymał, to nie ma podstaw by twierdzić, że zaskarżone postanowienie nie weszło do obrotu z chwilą doręczenia 24 lutego 2019 r. (treść zwrotnego potwierdzenia odbioru). Mimo zatem oczywistego uchybienia przepisom określającym obowiązek doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu (art. 144 § 5 Op), Skarżąca nie wykazała aby mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarżąca podnosi, że SKAS dopuścił się szeregu uchybień proceduralnych, które spowodowały przedłużenie postępowania. To z kolei stawia pod znakiem zapytania cały system kontroli stosowania blokad.

Sąd podkreśla raz jeszcze, że tego typu uchybienia nie mają istotnego wpływu na wynik sprawy dot. kontroli legalności aktu. Mogą natomiast skutkować uznaniem, że organ działał przewlekle lub był bezczynny zaś przewlekłość lub bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W tym postępowaniu Sąd nie rozpoznawał jednak ani skargi na bezczynność, ani skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, a zatem uchybienia proceduralne, zgłoszone w kontekście przedłużania postępowania, nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy skargi na postanowienie w przedmiocie przedłużenia blokady.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na wniosek Skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości obejmującej wpis w wysokości 100 zł, opłatę od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radcy prawnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.