Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 642490

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 28 września 2009 r.
III SA/Wa 633/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Hieronim Sęk (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Alojzy Skrodzki, Jarosław Trelka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2009 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) lutego 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność organu egzekucyjnego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

1. A. M. (dalej: Skarżący) pismem z dnia (...) stycznia 2007 r. wystąpił w trybie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na "Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego z dn. 29 listopada 2005 r. nr (...).

Podniósł, że Naczelnik Urzędu Skarbowego L. (dalej: Naczelnik US) oraz Dyrektor Izby Skarbowej w L. (dalej: Dyrektor IS) od daty sporządzenia powyższego zawiadomienia przyjmowali, iż datą zawiadomienia o nim Skarżącego był dzień 24 listopada 2005 r. Doprowadziło to Skarżącego do błędnego działania i złożenia skargi na zarządzenie przed datą wprowadzenia go do obrotu (przed datą jego doręczenia). Tymczasem przyjąć należało, za wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 911/06, że skuteczne doręczenie zawiadomienia z dnia 29 listopada 2005 r., analogicznie jak w przypadku decyzji Naczelnika US z dnia (...) listopada 2005 r. nr (...) w sprawie zabezpieczenia na majątku należności pieniężnych z tytułu przewidywanej zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. wraz z odsetkami za zwłokę, miało miejsce w dniu 12 grudnia 2005 r.

Drugim pismem również z dnia (...) stycznia 2007 r. Skarżący wniósł "skargę w sprawie prowadzenia postępowania zabezpieczającego". Wywodził w niej między innymi, że ww. zawiadomienie z dnia 29 listopada 2005 r. o zajęciu zabezpieczającym zostało wykonane w dniu 24 listopada 2005 r. przez zajęcie przysługującego jemu świadczenia przedemerytalnego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w L. Takie działanie, w ocenie Skarżącego, "stanowi o nieważności przeprowadzonych czynności z mocy prawa", a to z tej przyczyny, że doręczenie w sposób skuteczny decyzji z dnia (...) listopada 2005 r. oraz rzeczonego zawiadomienia miało miejsce dopiero w dniu 12 grudnia 2005 r.

2. Dyrektor IS postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2008 r. nr (...) umorzył postępowanie o przywróceniu terminu do wniesienia skargi na czynność zajęcia dokonaną w postępowaniu zabezpieczającym z uwagi na bezprzedmiotowość. Organ nadzoru stwierdził, iż doręczenie Skarżącemu decyzji z dnia (...) grudnia 2005 r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. spowodowało przekształcenie z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Zatem utraciły byt prawny decyzja o zabezpieczeniu, zarządzenie zabezpieczenia, a w związku z tym również sama czynność zabezpieczająca.

3. Na skutek złożonego zażalenia postanowieniem z dnia (...) października 2008 r. nr (...) Minister Finansów uchylił ww. postanowienie Dyrektora IS z dnia (...) kwietnia 2008 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność zajęcia dokonaną w postępowaniu zabezpieczającym i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

4. Dyrektor IS postanowieniem z dnia (...) grudnia 2008 r. nr (...) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynność zajęcia dokonaną w postępowaniu zabezpieczającym. Organ stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia środka zaskarżenia. Za takowe nie uznano bowiem okoliczności opisanych we wniosku.

5. W zażaleniu z dnia (...) grudnia 2008 r. na powyższe postanowienie Skarżący podniósł, że brak było podstaw merytorycznych do podjęcia działań zabezpieczających i egzekucyjnych oraz zarzucił rażące błędy merytoryczne i formalne skutkujące niedopuszczalnością wydania i nieważnością decyzji z dnia (...) listopada 2005 r. i wydanych na jej podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 15 listopada 2005 r. oraz zajęcia zabezpieczającego prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego z dnia 22 listopada 2005 r., a także tytułu wykonawczego z dnia 30 grudnia 2005 r.

Zdaniem Skarżącego twierdzenie organu, iż zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2005 r. dokonano zabezpieczenia stanowi ewidentną manipulację, usiłowanie legalizowania bezprawia, gdyż nie było podstawy prawnej do legalnego dokonania tej czynności. Stało bowiem temu na przeszkodzie doręczenie decyzji o zabezpieczeniu, zarządzenia zabezpieczenia i zawiadomienia o zajęciu dopiero w dniu 12 grudnia 2005 r., wydanie wskazanej decyzji jedynie w celu przerwania terminu przedawnienia, jak również określenie w niej kwoty zaległości w zawyżonej wysokości z uwagi na pominięcie kosztów uzyskania przychodu. Podniósł również, że egzemplarz zawiadomienia o zajęciu doręczony skutecznie Skarżącemu opatrzony był datą 29 listopada 2005 r. i jako dokument wydany bez podstawy prawnej nie mógł wywołać skutecznej czynności, a mianowicie zabezpieczenia prawa majątkowego. Ponadto, Skarżący stwierdził, że w dniu 2 grudnia 2005 r. z uwagi konieczność długotrwałego leczenia w odległym od miejsca zamieszkania szpitalu "awansem" skierował do Naczelnika US pismo zawierające znane mu zarzuty na bezprawnie prowadzone postępowanie zabezpieczające, a następnie na skutek wezwania uzupełnił je o odwołanie od decyzji zabezpieczającej.

Neguje także prawidłowość a tym samym możliwość uznania za skuteczne czynności doręczania ww. zawiadomienia oraz innej korespondencji, opisywane w powołanym wyżej postanowieniu Dyrektora IS z dnia (...) grudnia 2008 r., za pośrednictwem Kancelarii Podatkowej "C." w dniu 24 listopada 2005 r. z uwagi na brak umocowania tejże do prowadzenia spraw Skarżącego oraz za pośrednictwem poborcy skarbowego w dniu 29 listopada 2005 r. z uwagi na rzekomą odmowę przyjęcia przesyłki. W tej sytuacji, zdaniem Skarżącego, bezsporne powinno być ustalenie Sądu, zawarte w niekwestionowanym i wiążącym zarówno organ jak i stronę wyroku, że doręczenie kompletu dokumentów zabezpieczających miało miejsce w dniu 12 grudnia 2005 r.

Wobec powyższego Skarżący zarzucił, iż przy wydaniu postanowienia doszło do rażącego naruszenie art. 6-11 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, ze zm.; dalej: u.p.e.a.), art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: O.p) przez niepełne zabranie materiału dowodowego oraz wadliwą jego ocenę, art. 58 § 1 k.p.a. przez usiłowanie przerzucenia na podatnika skutków łamania prawa przez organy skarbowe, art. 156 § 1 i art. 157 § 1 oraz obrazę art. 160 § 1 u.p.e.a. przez wydanie zarządzenia zabezpieczenia i jego wykonanie.

Skarżący stwierdził również, że wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą został złożony z zachowaniem terminu, bezpośrednio po uprawomocnieniu się orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2006 r., sygn. akt I SA/Łd 911/06.

6. Minister Finansów postanowieniem z (...) lutego 2009 r., nr (...) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IS z dnia (...) grudnia 2008 r.

Wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność zajęcia zabezpieczającego został złożony w dniu 30 stycznia 2007 r. z powołaniem się na otrzymanie prawomocnego wyroku z dnia 24 października 2006 r., jako podstawę do wystąpienia z rzeczonym wnioskiem. Zdaniem organu odwoławczego Skarżący nie wykazał jednak, czy zachował siedmiodniowy termin do jego złożenia. Ponadto, nie udowodnił czy o okoliczności stanowiącej przesłankę do przywrócenia terminu nie powziął informacji wcześniej.

Niezależnie od powyższego, w ocenie Ministra Finansów we wniosku o przywrócenie terminu wnioskodawca powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało się mu się zachować terminu, o którego przywrócenie wnosi. Skoro zatem w świetle ww. wyroku doręczenie Skarżącemu odpisu zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego nastąpiło w dniu 12 grudnia 2005 r., to również w tym dniu podmiot ten został pouczony o możliwości wniesienia w terminie 14 dni skargi na czynność, której to zawiadomienie dotyczyło. Pouczenie takie stanowi bowiem element zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. W takim stanie rzeczy termin do wniesienia skargi na przedmiotową czynność zabezpieczającą upłynął w dniu 27 grudnia 2005 r. Skarżący nie uprawdopodobnił zatem braku swojej winy w dopełnieniu czynności, tj. wniesienia skargi w terminie 14 dni od daty doręczenia zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym jego świadczenia przedemerytalnego.

7. W skardze z dnia (...) marca 2009 r. Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Ministra Finansów z dnia (...) lutego 2009 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora IS z dnia (...) grudnia 2007 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wobec postanowień postawiono zarzuty rażącego naruszenia art. 6 - 9, art. 58, art. 110 w związku z art. 126 i art. 112 k.p.a., art. 70, art. 120-122, art. 127, art. 137 § 3, art. 212 O.p., art. 154 § 4 u.p.e.a.

W skardze powtórzona została argumentacja zawarta w zażaleniu. Dodano, iż organy pominęły kwestię daty dostarczenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w L. zawiadomienia o zajęciu z dnia 22 listopada 2005 r. Skarżący ponownie zanegował, iż miało miejsce doręczenie zawiadomienia za pośrednictwem "pełnomocnika - Kancelarii Podatkowej C.", twierdząc, iż nie otrzymał od niej żadnej korespondencji oraz, że odmówił odbioru przesyłki zawierającej to zawiadomienie od poborcy skarbowego. Rozwinął również wywody prezentowane w toku postępowania co do braku podstaw do podjęcia działań zabezpieczających i egzekucyjnych oraz o rażących błędach merytorycznych i formalnych świadczących o niedopuszczalności i nieważnością decyzji z dnia (...) listopada 2005 r. i wydanych na jej podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 15 listopada 2005 r. oraz zajęcia zabezpieczającego prawo majątkowe stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego z dnia 22 listopada 2005 r. oraz dokonanych na ich podstawie czynności zabezpieczających. Ponadto, zakwestionował możliwość dokonania przekształcenia z mocy prawa zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne.

Zwrócił uwagę, iż Minister Finansów pominął okoliczność złożenia w dniu 2 grudnia 2005 r. skargi na zarządzenie zabezpieczenia, uzupełnionej pismem z dnia 9 stycznia 2006 r. Według Skarżącego nie można jemu zarzucać zaniedbania lub niedochowania należytej staranności, czy zawinionego uchybienia terminu.

Wskazał również, że kwestia niewykazania zachowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu podniesiona został dopiero przez Ministra Finansów. W tym zakresie Skarżący wyjaśnił zatem, że w dniu 19 października 2006 r. poddał się zabiegowi usunięcia nowotworu przewodu pokarmowego, a od dnia 21 listopada 2006 r. do 20 maja 2007 r. był poddawany chemioterapii w Regionalnym Ośrodku Onkologicznym Szpitala im. K. w L., co wiązało się z pobytem w szpitalu. Wskazał, że podczas przepustki w dniu 26 stycznia 2007 r. powziął informację o niezłożeniu przez Dyrektora IS skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 24 października 2006 r. i niezwłocznie wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, załączając wymaganą skargę.

W ocenie Skarżącego Minister Finansów usiłuje przerzucić na podatnika skutki naruszenia prawa przez organy skarbowe.

8. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że kwestia pominięcia złożonej przez Skarżącego w dniu 2 grudnia 2005 r. skargi na zarządzenie zabezpieczenia była przedmiotem odrębnego postępowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zakończonego postanowieniem z dnia 11 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 28/09, w którym odrzucono skargę Skarżącego na postanowienie Dyrektora IS z dnia (...) listopada 2008 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia zarzutów na postępowanie zabezpieczające.

Podniósł także, że długotrwała choroba nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej osobiście lub przez domownika.

9. W piśmie procesowy z dnia 21 sierpnia 2009 r. Skarżący ustosunkował się do odpowiedzi na skargę. Wywodził, iż ustalenia Ministra Finansów są nieprawidłowe (niezgodne z faktycznym przebiegiem postępowania) i w konsekwencji ocena prawna jest wadliwa.

10. W piśmie z dnia 16 września 2009 r., złożonym po zamknięciu rozprawy, Skarżący ponownie wypowiedział się w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwał na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 133 § 1 ab initio i art. 134 § 1 ab initio ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy i rozstrzyga w granicach danej sprawy. Rozpoznana sprawa dotyczyła przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą w postaci zajęcia świadczenia przedemerytalnego. Oznaczało to, iż przedmiotem oceny pozostawały wyłącznie elementy związane z tym zagadnieniem, a mianowicie dotyczące uchybienia terminu w złożeniu środka zaskarżenia przewidzianego w postępowaniu zabezpieczającym w stosunku do czynności dokonanej w tym postępowaniu w postaci zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. W tej sytuacji wszelkie kwestie i zastrzeżenia Skarżącego odnoszone do innych elementów postępowania zabezpieczającego, w tym samej prawidłowości: dokonanego zajęcia zabezpieczającego, prowadzenia postępowania zabezpieczającego, decyzji o zabezpieczeniu z dnia (...) listopada 2005 r., zarządzenia zabezpieczenia z dnia 15 listopad 2005 r., jak również argumenty odnoszone do innego postępowania, tj. postępowania egzekucyjnego, czy też do skuteczności przekształcenia zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, a także do decyzji dotyczącej określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1999 r. oraz ogólnie rzecz ujmując mające świadczyć o braku podstaw do podjęcia działań zabezpieczających i egzekucyjnych, nie miały znaczenia.

Zauważyć należało, że Minister Finansów przyjął w zaskarżonym postanowieniu, tak zresztą jak dowodził Skarżący powołując się na wyrok z dnia 24 października 2006 r., że prawidłowe doręczenie Skarżącemu sporządzonego w postępowaniu zabezpieczającym zawiadomienia o zajęciu świadczenia przedemerytalnego nastąpiło w dniu 12 grudnia 2005 r. W tym dniu doręczono drogą pocztową, jak wskazano w zaskarżonym postanowieniu, odpis zawiadomienia o zajęciu sporządzony w dniu 29 listopada 2002 r. Skarżący ustalenia te potwierdza. Neguje jednocześnie możliwość przyjęcia, iż wcześniej miało miejsce doręczenie zawiadomienia o zajęciu, czy to przez ww. Kancelarię Podatkową, podnosząc, że nie ustanowił pełnomocnika w postępowaniu zabezpieczającym i nie otrzymał jakichkolwiek dokumentów od tej Kancelarii, w tym zawiadomienia o zajęciu, czy też przez poborcę skarbowego, w stosunku do którego Skarżący twierdzi, iż nie domówił odbioru przesyłki rzekomo zawierającej zawiadomienie. Skoro tak, stwierdzić należało, że zupełnie niezrozumiałe są twierdzenia Skarżącego jakoby na skutek wadliwego działania organów został wprowadzony w błąd. Jeśli bowiem, jak twierdzi Skarżący przed datą 12 grudnia 2005 r. nie został zawiadomiony o zajęciu, tzn. nie dysponował do tej daty zawiadomieniem o zajęciu, to tym samym nie był jeszcze pouczony o możliwości złożenia skargi na czynność zajęcia. Takie pouczenie skierowane zostało do Skarżącego w ramach doręczonego w dniu 12 grudnia 2005 r. zawiadomienia. W tej sytuacji prawidłowo uznał Minister Finansów, iż Skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminowi. W szczególności poza ogólnym stwierdzeniem, że tkwił w błędzie z powodu stanowiska organów, nie przytoczył okoliczności świadczących o tym, iż ze wskazanego pouczenia próbował skorzystać albo, że nie mógł z niego skorzystać z powodu przyczyn od siebie niezależnych. Usprawiedliwieniem w tym zakresie nie mogły być okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu, nawiązujące do ustalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi daty doręczenia decyzji o zabezpieczeniu na dzień 12 grudnia 2005 r. i w ten sposób pośrednio doręczenia zawiadomienia o zajęciu, jako zawartego w tej samej przesyłce. Skoro bowiem Skarżący nie otrzymał przed tą datą jakiegokolwiek zawiadomienia, a doręczone w tym dniu zawiadomienie pouczało go o środku zaskarżenia czynności zabezpieczającej, to nie można zaakceptować stwierdzenia, że działania organów rzutowały w negatywny sposób na zachowania procesowe Skarżącego, tzn. wprowadziły go w błąd doprowadzający do uchybienia terminowi. Po otrzymaniu zawiadomienia Skarżący mógł zgodnie z udzielonym pouczeniem złożyć skargę, a bynajmniej w złożonym wniosku o przywrócenie terminu nie wykazał, iż istniały przeszkody w skorzystaniu z udzielonego pouczenia, których pokonać nie mógł. Powołany we wniosku wyrok nie oddziaływał na kwestię pouczenia o możliwości wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, ani też nie był podstawą do otwarcia takiej drogi obrony praw Skarżącego we wskazanym zakresie.

Dodać należało, że prawidłowo w rozpoznanej sprawie przyjął Minister Finansów, iż o skutecznym doręczenia Skarżącemu zawiadomienia o zajęciu w postępowaniu zabezpieczającym można było mówić dopiero wtedy, gdy okoliczności doręczenia nie wywoływały wątpliwości. Tak istotna czynność jaką jest doręczenie nie może bowiem opierać się na niepewności.

Oczywiście bezzasadne były zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Nie znajdowały one bowiem zastosowania w niniejszej sprawie.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.