Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 642436

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 8 września 2009 r.
III SA/Wa 538/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.).

Sędziowie WSA: Jerzy Płusa, Jolanta Sokołowska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2009 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) stycznia 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za październik 2002 r.

1)

uchyla zaskarżoną decyzję,

2)

stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości,

3)

zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz W. B. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) grudnia 2007 r. Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego W. orzekł o odpowiedzialności podatkowej W. B. - Skarżącego w niniejszej sprawie za zaległość "P." S.A. w podatku od towarów i usług za październik 2002 r. w kwocie 3.899,46 zł wraz z odsetkami w kwocie 2.615,00 zł. Organ wskazał, iż decyzja została doręczona w sposób zastępczy w trybie art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w dniu 10 stycznia 2008 r.

Pismem z dnia 11 lutego 2008 r. Skarżący wystąpił do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego W. z żądaniem wyeliminowania z obrotu prawnego oraz stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) grudnia 2007 r. z uwagi na wydanie tego rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem przepisów prawa. W uzasadnieniu wniosku wskazał na naruszenie art. 70 § 1, art. 118 § 1, art. 118 § 2 i art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej.

Decyzją z dnia (...) sierpnia 2008 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego W. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności W. B. Prezesa Zarządu "P." S.A., za ww. zaległość podatkową Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2002 r.

Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie ww. decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia urzędowi skarbowemu lub zmianę decyzji w całości poprzez stwierdzenie nieważności decyzji urzędu skarbowego z dnia (...) grudnia 2007 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do bezpodstawnego obciążenia go zobowiązaniami podatkowymi Spółki.

Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lutego 2008 r. sygn. akt. III SA/GL 1264/07, Skarżący wyjaśnił, iż na stanowisko Prezesa Zarządu P. S.A. został powołany w dniu 6 listopada 2002 r., natomiast zaległość podatkowa dotyczy października 2002 r., tj. okresu, w którym nie pełnił jeszcze funkcji prezesa i nie miał wpływu na powstanie zaległości podatkowej i nie może zatem ponosić odpowiedzialności za ich powstanie.

Nadmienił, iż złożony wniosek z dnia 10 października 2003 r. o ogłoszenie upadłości Spółki został zwrócony przez Sąd w dniu 16 października 2003 r., o czym dowiedział się dopiero w lutym 2008 r. Natomiast wniosek z dnia 29 października 2004 r. został oddalony z powodu braku środków na prowadzenie postępowania upadłościowego, czego potwierdzeniem jest załączone do odwołania pismo z Sądu Gospodarczego z dnia 7 lutego 2008 r.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Dyrektor wyjaśnił, iż przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest ponowne rozpoznanie sprawy co do jej istoty. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym bada się na nowo wszystkie zarzuty strony, co na tym etapie postępowania stanowiłoby naruszenie zasady jego dwuinstancyjności, zawartej w art. 127 Ordynacji podatkowej. Celem tego postępowania jest natomiast sprawdzenie, czy decyzja ostateczna nie została dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.

Podniósł, iż podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji nie może być norma prawna, co do której istnieją rozbieżności interpretacyjne.

W myśl art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed wejścia w życie ustawy z dnia 12 września 2002 r.

Wobec powyższego do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za październik 2002 r. należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r.

Przepis art. 116 § 1 Ordynacja podatkowa stanowił, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Z powyższego wynika, że niezbędnym warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jest ustalenie przez organ podatkowy, iż dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu w okresie powstania zobowiązań podatkowych oraz że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Członek zarządu może natomiast uwolnić się od odpowiedzialności wykazując w postępowaniu przed organem zaistnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność, związanych ze zgłoszeniem wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania zapobiegającego tej upadłości lub poprzez wskazanie majątku spółki, z którego egzekucja zaspokoi dochodzone należności. Powyższych przesłanek, do uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległość podatkową P. S.A. z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2002 r., Skarżący nie wykazał w toczącym się postępowaniu podatkowym przed Naczelnikiem (...) Urzędu Skarbowego W.

Ze znajdującego się w aktach sprawy oraz z załączonego przez Stronę do odwołania pisma Sądu Gospodarczego z dnia 7 lutego 2008 r. L.dz. 20/08 wynika, że wniosek z dnia 10 października 2003 r. sygn. akt (...) został przez Sąd zwrócony zarządzeniem z dnia 16 października 2003 r., natomiast wniosek z dnia 29 października 2004 r. sygn. akt (...) postanowieniem z dnia (...).01.2005 r. został przez Sąd oddalony na podstawie art. 13 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Zatem, fakt złożenia, w dniach 10 października 2003 r. i 29 października 2004 r., przez Stronę wniosków o ogłoszenie upadłości P. S.A. z/s w W. nie stanowił przesłanki, do uwolnienia się Jej od odpowiedzialności za ww. zaległość Spółki.

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż skoro uchwałą Rady Nadzorczej z dnia 6 listopada 2002 r. powołano Skarżącego na stanowisko Prezesa Zarządu P. S.A., to za zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2002 r., którym - stosownie do uregulowań art. 5 Ordynacji podatkowej - jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonym w przepisach prawa podatkowego i którego termin płatności przypadł na dzień 25 listopada 2002 r. odpowiada Skarżący, który pełnił wówczas obowiązki prezesa zarządu spółki i był obowiązany do rzetelnego prowadzenia jej spraw.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) stycznia 2009 r. oraz z dnia (...) sierpnia 2008 r.

Zarzucił im naruszenie art. 116 Ordynacji podatkowej przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowania prowadzące do bezpodstawnego obciążenia Skarżącego zobowiązaniami podatkowymi Spółki; art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej przez wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązanie podatkowe mimo przedawnienia zobowiązania podatkowego; naruszenie art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 26 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług i podatku akcyzowym przez przyjęcie, iż zobowiązanie podatkowe powstaje w dniu określonym jako ostateczny termin złożenia deklaracji VAT-7 i uiszczenia podatku; naruszenie art. 121 § 1, art. 122 i art. 180p 1 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko w sprawie. Odpowiadając na zarzuty skargi wyjaśnił, iż ustawowy termin przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług przypadał na 31 grudnia 2007 r. tj. po dniu wydania decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) grudnia 2007 r. A ponadto termin przedawnienia został przerwany, bowiem wobec Spółki wszczęto postępowanie egzekucyjne.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

zaskarżona decyzja nie może się ostać.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do ustalenia, czy organ wydając decyzję o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu, nie naruszył w sposób rażący przepisów prawa.

W ocenie tut. Sądu naruszenie takie miało miejsce w niniejszej sprawie. Jego przedmiotem była zaś dyspozycja art. 116 par.2 ustawy - Ordynacja podatkowa.

W myśl tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w okresie którego dotyczy sporne zobowiązanie, odpowiedzialność członka zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w okresie pełnienia przez nich funkcji. Aby więc przypisać odpowiedzialność danej osobie, muszą zostać spełnione kumulatywnie dwie przesłanki:

-

musi istnieć konkretne zobowiązanie podatkowe,

-

w czasie gdy zobowiązanie to powstało, dana osoba pełniła funkcję w zarządzie spółki zobowiązanej podatkowo.

Istotne znaczenie ma więc ustalenie momentu powstania zobowiązania, oraz powołania skarżącego do pełnienia funkcji członka zarządu.

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż zobowiązanie podatkowe spółki dotyczyło października 2002 r. Skarżący został zaś powołany do zarządu spółki 16 listopada 2002 r. Powyższe wskazuje więc na to, iż w momencie powstania spornego zobowiązania skarżący nie był jeszcze członkiem zarządu spółki.

Wbrew twierdzeniom organu sporne zobowiązanie za październik 2002 r. nie powstało dopiero w dniu 25 listopada 2002 r. Ta data, w myśl art. 10 starej ustawy o VAT jest końcową datą dla złożenia w urzędzie skarbowym deklaracji podatkowej, a w myśl art. 26 powyższej ustawy, jest końcową datą dla wpłacenia kwoty podatku. Nie określa ona jednak początkowego terminu powstania zobowiązania. Samo zobowiązanie powstało bowiem już ostatniego dnia miesiąca którego dotyczy. W tym zaś czasie, co pozostaje poza sporem, skarżący nie odpowiadał za zobowiązania spółki.

W świetle powyższego, przypisanie skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązanie spółki za październik 2002 r. uznać należało za rażące naruszenie normy art. 116 par.2 o.p. w brzmieniu obowiązującym w okresie którego dotyczy sporne zobowiązanie. Tym samym spełniona została przesłanka do wyeliminowania z obrotu prawnego skarżonej decyzji.

Co zaś się tyczy pozostałych zarzutów zawartych w złożonej skardze, to uznać należy, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Przede wszystkim za okoliczność ekskulpującą nie sposób skutecznie uznać złożenia przez skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Jak bowiem podał sam skarżący, wniosek ten został prawomocnie zwrócony. Taki zaś wniosek nie wywołuje skutków prawnych. Nie może więc stanowić przesłanki zwalniającej zobowiązanego od odpowiedzialności. Nadto, dla pełnej ekskulpacji konieczne jest złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Tej zaś przesłanki skarżący nie tylko nie udowodnił, ale wręcz jej nie podnosił w swej skardze.

Skarżącego nie zwalniała od odpowiedzialności także okoliczność, iż ustępujący prezes zarządu nie przekazał mu swych obowiązków. Momentem początkowym powstania po stronie członka zarządu odpowiedzialności osobistej jest bowiem chwila podjęcia, przez uprawniony organ spółki, uchwały o jego powołaniu na funkcję w zarządzie. Przepisy prawa nie uzależniają zaś powstania odpowiedzialności od przekazania obowiązków przez poprzednika. Na marginesie wskazać należy, iż taka regulacja prawna, nawet gdyby występowała, nie znajdowałaby racji bytu w sytuacji np. powołania członków pierwszego zarządu spółki.

Skarżący nietrafnie również wywodzi, iż sporne zobowiązanie uległo przedawnieniu. Przy ustalaniu terminu przedawnienia w niniejszej sprawie, należy bowiem wziąć również pod uwagę fakt, iż wskutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego w dniu 3 lutego 2003 r. nastąpiła przerwa biegu przedawnienia. Termin liczony po tej dacie, nie upłynął zaś przed dniem wydania skarżonej decyzji.

W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dopatrując się w skarżonej decyzji naruszenia normy art. 116 par.2 o.p. w brzmieniu obowiązującym w roku 2002, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 152 p.p.s.a.

O kosztach rozstrzygnięto stosownie do dyspozycji art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.