Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 642434

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 30 czerwca 2009 r.
III SA/Wa 535/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Grzelak (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) lutego 2009 r. Nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Uzasadnienie faktyczne

Skarżący J. K., na urzędowym formularzu PPF, wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że utrzymuje się z doraźnych i nieregularnych prac. Z dochodów w ten sposób uzyskanych utrzymuje pięcioosobową rodzinę tzn. niepracującą żonę i troje dzieci (w wieku 16, 14 i 10 lat). Stwierdził, że stan jego gospodarstwa domowego jest na niskim poziomie i stale zagraża podstawowym potrzebom bytowym.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i trojgiem dzieci oraz, że posiada mieszkanie lokatorskie o powierzchni 50 m-. Z oświadczenia wynika także, że Skarżący nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżący podniósł, iż z tytułu prac dorywczych uzyskuje niskie dochody - trudne do określenia, często w darowiznach w naturze.

Pismem z 15 maja 2009 r. referendarz sądowy, wezwał skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji obrazujących jego sytuację majątkową. Wezwanie to-jak wynika z dowodu jego doręczenia - odebrała żona Skarżącego w dniu 22 maja 2009 r. Skarżący jednak wymaganych dokumentów nie przedłożył.

Uzasadnienie prawne

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04).

Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy opisał bardzo ogólnie swoją sytuację majątkową. Wskazał, iż utrzymuje siebie i rodzinę z bardzo nieregularnych i niskich dochodów. Podnieść jednak należy, że takie określenie swojej sytuacji majątkowej przez Skarżącego jest zbyt ogólne i nie pozwala ocenić w jakiej faktycznie sytuacji znajduje się Skarżący i jego rodzina.

Dlatego też pismem z 15 maja 2009 r. Skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji obrazujących jego sytuację majątkową. Wezwanie to zostało odebrane przez żonę Skarżącego w dniu 22 maja 2009 r., jednakże Skarżący wymaganych informacji nie przedłożył. Ocena zatem rzeczywistych możliwości płatniczych Skarżącego stała się niemożliwa.

Stwierdzić przy tym należy, że na obecnym etapie sprawy jedynym kosztem do uiszczenia którego zobowiązany jest Skarżący jest kwota 100 zł, należna tytułem wpisu od skargi. Skarżący natomiast posiada, źródło dochodu (prace dorywcze) z którego uzyskuje lub ma możliwość uzyskiwania dochodów.

Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych - (obecnie) wpisu od skargi w kwocie 100 zł.

Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.