Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 642420

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 4 września 2009 r.
III SA/Wa 500/09

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sokołowska.

Sędziowie WSA: Sylwester Golec (sprawozdawca), Krystyna Kleiber.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2009 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) stycznia 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia (...) stycznia 2009 r. nr (...) Dyrektor Izby Skarbowej w W., działając na podstawie art. 163 § 2 i art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej "O.p.") po rozpatrzeniu wniosku W. R. - Skarżącego w niniejszej sprawie, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) września 2008 r. nr (...) w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od maja 2004 r. do września 2004 r. oraz za listopad 2004 r. oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za października 2004 r.

Powyższe rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Skarbowej w W. uzasadnił w sposób następujący.

Decyzja Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) września 2008 r. nr (...) została wysłana na wskazany przez Skarżącego adres prowadzenia działalności gospodarczej: (...),(...). Z adnotacji z dnia 11 września 2008 r. na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, iż z powodu niemożności doręczenia przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym. Przesyłkę powtórnie awizowano w dniu 19 września 2008 r. W związku z nie podjęciem jej przez adresata do dnia 26 września 2008 r. zwrócono ją nadawcy. Zatem w myśl art. 150 O.p. uważa się, iż doręczenia powyższej decyzji dokonano Skarżącemu w dniu 25 września 2008 r.

W dniu 12 listopada 2008 r. Skarżący osobiście złożył do organu podatkowego w wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z przedmiotowym odwołaniem. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że do dnia jego złożenia nie otrzymał przedmiotowej decyzji, a o jej wydaniu dowiedział się dnia 5 listopada 2008 r. w związku z egzekucyjnym zajęciem rachunku bankowego. Skarżący wyjaśnił, iż nie mógł odebrać poczty, gdyż przebywał pod innym adresem w celu rehabilitacji i rekonwalescencji po tym jak w wyniku znacznego pogorszenia się stanu zdrowia przebywał w szpitalu.

Do wniosku załączył obszerną dokumentację zawierającą kopie wyników przeprowadzonych badań lekarskich, kopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego dokumentujących pobyty w szpitalach oraz kopie zwolnienia lekarskiego.

Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie po rozpatrzeniu wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, postanowieniem z dnia (...) stycznia 2009 r. odmówił jego przywrócenia. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że w rozpoznanej sprawie brak jest podstaw do uznania, że Skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Organ wskazywał, że Skarżący nie dołożył należytej staranności w dbałości o własne interesy, tj. nie poinformował Urzędu Skarbowego o zmianie adresu do doręczeń na czas trwania rehabilitacji, jak również nie wyznaczył na ten okres pełnomocnika do doręczeń. Ponadto po wszczęciu postępowania postanowieniem z dnia (...) stycznia 2007 r. nr (...), korespondencja kierowana do Skarżącego na adres zamieszkania została zwrócona do nadawcy z adnotacją "adresat wyprowadził się".

Zdaniem organu przebywanie przez Skarżącego poza miejscem zamieszkania w dniach od 11 do 26 września 2008 r. (okres przechowywania przesyłki zawierającej decyzję) tj. 1,5 miesiąca po dacie ostatniego opuszczenia szpitala, które miało miejsce w dniu 24 lipca 2008 r., nie uprawdopodabniało braku jego winy.

Dyrektor uznał również, że zaświadczenie z dnia 29 lipca 2008 r. w którym zawarto informację o przewidywanym terminie zdolności do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie w dniu 15 grudnia 2008 r. nie jest dokumentem uprawdopodobniającym chorobę uniemożliwiającą podejmowanie jakiejkolwiek aktywności, w szczególności czynności postępowania podatkowego. Skarżący wskazał, że w dniu 7 listopada 2008 r. złożył wizytę w Urzędzie Skarbowym; w dniu 12 listopada 2008 r. osobiście złożył liczne wnioski w postępowaniu egzekucyjnym, jednocześnie wnioskując o wydanie kopii deklaracji VAT 7 za okres 05-11/2004; w dniu 19 listopada 2008 r. osobiście złożył wniosek o wznowienie postępowania; w dniu 10 grudnia 2008 r. złożył korektę deklaracji VAT-7 za okres 05-11/2004 r.

Oceniając zwolnienie lekarskie dotyczące okresu od 16 lipca do 25 września 2008 r. organ stwierdził, że zawarto w nim wskazanie, iż pacjent może chodzić. Możliwości funkcjonowania Skarżącego nie były aż tak ograniczone i mógł samodzielnie odebrać korespondencję lub skorzystać z pomocy osób trzecich czy też ustanowić pełnomocnika.

Na to postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze strona skarżąca zaskarżonemu postanowieniu zarzucała naruszenie:

- art. 162 O.p. przez nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy podatnik udowodnił, iż z powodu choroby nie mógł odbierać korespondencji;

- art. 197 O.p. przez stwierdzenie zawinienia podatnika w nieodbieraniu korespondencje w sytuacji, gdy podatnik był przewlekłe chory i przedstawił organowi podatkowemu dokumentację to potwierdzającą.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz powołanie biegłego lekarza kardiologa na okoliczność możliwości aktywnego uczestniczenia w życiu zawodowym.

Skarżący stwierdził, że o okresie od lipca do września 2008 r. był chory na ciężkie schorzenie kardiologiczne. Lekarz zalecił mu kuracje, którą odbywał poza miejscem zamieszkania. Wskazał, że mieszka sam, nie ma domowników, którzy mogliby odebrać korespondencje pod jego nieobecność.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. powołując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu, zarzuty wywiedzione w skardze uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, też że w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego sprawie prawidłowego rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od maja do listopada 2004 r. Skarżący wielokrotnie wnioskował o przesunięcie terminu rozpatrzenia sprawy.

W piśmie procesowym z dnia 7 lipca 2009 r. Skarżący podtrzymał skargę oraz wniósł o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadków - lekarzy T. S., D. Z. o oraz B. J. na okoliczność choroby Skarżącego w okresie od lipca do grudnia 2008 r. oraz jego niezdolności do podejmowania pracy i czynności urzędowych w tym czasie.

Na rozprawie w dniu 4 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") oddalił wnioski dowodowe Skarżącego zawarte w skardze oraz piśmie procesowym z dnia 7 lipca 2009 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W rozpoznanej sprawie Sąd ocenił zgodność z prawem postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w W. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze strona skarżąca podnosiła, że naruszono art. 162 O.p. przez nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy podatnik udowodnił, iż z powodu choroby nie mógł odbierać korespondencji.

Oceniając ten zarzut Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin - art. 162 § 2 O.p. Zatem warunkiem przywrócenia terminu jest ustalenie istnienia łącznie przesłanek wymienionych w art. 162 O.p. tj: uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, złożenia w zakreślonym terminie wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie w ustawowo wyznaczonym terminie czynności, dla której był określony termin, któremu uchybiono.

W tym miejscu należy zauważyć, że przepis art. 162 § 1 O.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Usunięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (jako zamierzonego działania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (niedołożenia należytej staranności jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o własne interesy) - zob. wyrok NSA z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. II FSK 477/07.

Kierując się treścią przytoczonych przepisów Sąd w pierwszej kolejności zbadał zasadność zawartego w zaskarżonym postanowieniu zarzutu nie dołożenia należytej staranności przez Skarżącego w dbałości o własne interesy.

Zdaniem Sądu o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, E. Iserzon, J. Starościak, Warszawa 1970 r., str. 136). O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Za takie powody uznaje się np. nagłą chorobę, awarię komunikacyjną, pożar, powódź. Zdaniem składu orzekającego, brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dlatego też, w odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej (sporządzenia odwołania) i nadania tego pisma za pośrednictwem poczty - osobiście lub przez domownika (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r. sygn. akt I SA 1072/00, wyrok NSA z 1 marca 1999 r. sygn. akt II SA 45/99, wyrok NSA z 30 grudnia 1999 r. sygn. akt III SA 1259/98). W orzecznictwie sądowym wielokrotnie wyrażano również pogląd, iż kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się więc z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji to na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, przez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała ona należytej staranności, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanego i istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku.

Powyższe poglądy, aczkolwiek wyrażane na tle przepisów regulujących postępowanie administracyjne, wobec analogicznego unormowania przesłanek przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, zachowują tu swoją aktualność.

Dlatego też okoliczności na które powołuje się Skarżący, czyli rekonwalescencja i rehabilitacja nie uprawdopodabniają zdaniem Sądu, o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W tej kwestii prawidłowo stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w W., iż są to okoliczności świadczące o braku staranności strony w dbałości o własne interesy. Nie są to też okoliczności, których nie można było przezwyciężyć. Skarżący, wiedząc o toczącym się postępowaniu podatkowym miał możliwość poinformowania organu o zmianie adresu do doręczeń na czas trwania rehabilitacji (rekonwalescencji), jak również wyznaczyć na ten okres pełnomocnika do doręczeń. Skarżący w niniejszej sprawie nie mógł skutecznie powoływać się na zmianę adresu na czas rehabilitacji, gdyż o fakcie tym nie poinformował organu podatkowego. Zgodnie z art. 146 § 1 O.p. w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu, w tym adresu poczty elektronicznej, jeżeli wystąpiono o doręczanie pism drogą elektroniczną. W § 2 tego przepisu wskazano również, że w razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy.

W rozpoznanej sprawie organ podatkowy w sposób prawidłowy ocenił, też że obszerna dokumentacja medyczna przesłana przez Skarżącego, za wyjątkiem zwolnienia lekarskiego z dnia 24 lipca 2008 r. oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 29 lipca 2008 r. nie dotyczy okresu, którego dotyczy zwłoka.

Za prawidłowe należy uznać twierdzenia organu dotyczące przedstawionego Skarżącego zaświadczenia z dnia 29 lipca 2008 r. w którym zawarto informację, iż przewidywany termin jego zdolności do stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie to 15 grudnia 2008 r. Bowiem nie jest ono dokumentem uprawdopodobniającym to, że choroba uniemożliwiała podejmowanie jakiejkolwiek aktywności a w szczególności czynności postępowania podatkowego. Dokument ten opisywał jedynie rokowanie co do stanu zdrowia Skarżącego na przyszłość, które jednak się nie potwierdziły. Świadczy o tym okoliczność, że Skarżący w okresie objętym tym pismem składał w organie podatkowym liczne wnioski dotyczące postępowania egzekucyjnego.

Organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zasadnie wskazywał, że przedstawione przez Skarżącego zwolnienie lekarskie dotyczącego okresu od 16 lipca do 25 września 2008 r. nie uprawdopodabniało o braku winy w uchybieniu terminu. W przedmiotowym zwolnieniu lekarskim zawarto wskazanie, iż pacjent może chodzić, co dowodzi, że możliwości jego funkcjonowania nie były aż tak ograniczone, by nie mógł zachować staranności w prowadzeniu własnych spraw.

W ocenie Sądu zaistniały w sprawie stan faktyczny świadczy o tym, że Skarżący działał w sprawie bez zachowania należytej staranności, co w efekcie doprowadziło do zawinionego uchybienia przez stronę skarżącą terminowi do wniesienia odwołania. Z tych powodów Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia art. 162 O.p.

Mając na uwadze drugi zarzut podniesiony przez Skarżącego w skardze, dotyczący naruszenia art. 197 O.p. przez stwierdzenie zawinienia podatnika w nieodbieraniu korespondencje w sytuacji, gdy podatnik był przewlekłe chory i przedstawił organowi podatkowemu dokumentację to potwierdzającą stwierdzić należało, że brak było podstaw prawnych do uwzględnienia wniosków o przeprowadzenie dowodów: powołania biegłego oraz przesłuchania świadków - lekarzy T. S., D. Z. oraz B. J., na okoliczność choroby skarżącego w okresie od lipca do grudnia 2008 r. oraz jego niezdolności do podejmowania pracy i czynności urzędowych w tym czasie. zgodnie

W postępowaniu sądowoadministracyjnym art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd nie prowadzi postępowania dowodowego, nie dokonuje oględzin i nie przesłuchuje świadków. Jedynym, dopuszczalnym w świetle tego przepisu dowodem, jaki może przeprowadzić Sąd jest dowód z dokumentów.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.