Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2759602

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 grudnia 2017 r.
III SA/Wa 40/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz.

Sędziowie Asesor, WSA: Piotr Dębkowski, Katarzyna Owsiak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w Rosji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) października 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

1. Postępowanie przed organami podatkowymi.

1.1. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: DIS/organ) z dnia (...) października 2016 r. nr (...) odmawiające P. zamknięta spółka akcyjna z siedzibą w Moskwie (dalej: Skarżąca/Podatnik/Spółka) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego W. (dalej: NUS) z dnia (...) kwietnia 2016 r. nr (...).

1.2. Z akt sprawy wynika, że NUS przytoczoną wyżej decyzją określił Skarżącej kwotę różnicy podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za miesiące luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik 2014 r. oraz kwotę do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 z późn. zm., dalej: u.p.t.u.) za miesiące luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, wrzesień, październik 2014 r. Powyższa decyzja została doręczona Spółce w dniu 15 kwietnia 2016 r.

1.3. Pismem z dnia 7 września 2016 r. Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji. Skarżąca wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła odwołanie. Z uzasadnienia wniosku wynikało, że przedmiotowa decyzja została odebrana w dniu 15 kwietnia 2016 r. przez ustanowionego przez Podatnika przedstawiciela podatkowego - A.L. (...). Wyjaśniono, iż przedstawiciel podatkowy nie doręczył decyzji Skarżącej i w związku z tym Podatnik nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią, a w konsekwencji nie mógł skutecznie wnieść w terminie odwołania. Informację, że została wydana decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego Skarżąca powzięła po uzyskaniu informacji o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w sprawie nieuregulowanej należności podatkowej.

Skarżąca podkreśliła, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie przewidują, aby przedstawiciel podatkowy ustanowiony dla podatnika, był umocowany do podejmowania czynności w zakresie wniesienia odwołania od decyzji organów podatkowych. Wskazała, że z umowy zawartej pomiędzy Podatnikiem, a przedstawicielem podatkowym nie wynikało umocowanie przedstawiciela podatkowego do reprezentowania Podatnika przed organami podatkowymi w zakresie dokonywania czynności innych niż wymienione w art. 18c ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., w tym czynności polegających na wnoszeniu odwołań od decyzji podatkowych.

W związku z powyższym Skarżąca twierdziła, że przedmiotowa decyzja nie została doręczona Spółce w sposób prawidłowy. W ocenie Skarżącej, aby doszło do skutecznego doręczenia Stronie decyzji, organ podatkowy powinien decyzję doręczyć bezpośrednio Skarżącej w siedzibie Spółki wskazanej w rosyjskim Jednolitym Rejestrze Państwowych Osób Prawnych, tj. ul. (...), znajdującej się w obwodzie Moskiewskim, nie zaś na adres do korespondencji wskazany w zgłoszeniu identyfikacyjnym osoby prawnej będącej podatnikiem.

1.4. Przywołanym na wstępie postanowieniem DIS odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. W uzasadnieniu DIS stwierdził, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona. Zdaniem organu wyekspediowanie decyzji na adres korespondencyjny, zgłoszony przez Skarżącą było prawidłowe i zgodne z prawem. Podniesiono, że wszystkie pisma w toku postępowania podatkowego były kierowane na ten adres, a Spółka nie ustanowiła pełnomocnika do doręczeń oraz nie poinformowała o zmianie adresu.

Nie jest kwestią sporną, że odwołanie zostało złożone po upływie ustawowego terminu. DIS stwierdził jednak, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Odnosząc się do argumentacji Skarżącej DIS zauważył, że Spółka sama podała w zgłoszeniu NIP-2 adres korespondencyjny w Polsce (...). Nie ulega wątpliwości, że to do obowiązków Skarżącej należy takie zorganizowanie własnej działalności, aby kontakt z nią (także drogą pocztową) był stały i nieutrudniony. Zapewnienie odbierania na bieżąco korespondencji pocztowej leży przede wszystkim w interesie podmiotu, do którego taka korespondencja jest kierowana. Ponadto, wskazano, że Skarżąca ponosi odpowiedzialność za dobór zleceniobiorców i kontrolę powierzonych im obowiązków. W związku z powyższym nie można skutecznie uzasadnić wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania tym, że zleceniobiorca pomimo odbioru korespondencji przeznaczonej dla Spółki nie powiadamia jej o tym fakcie. Podkreślono, że rzeczą Skarżącej jest takie zorganizowanie odbioru kierowanej do niej korespondencji, w tym również przesyłek pocztowych, aby na bieżąco uzyskiwać informacje w tym zakresie i mieć do tej korespondencji dostęp.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie, zarzucając organowi naruszenie: - art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, z późn. zm., dalej: O.p.), poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, mimo że materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie jednoznacznie wskazuje, iż zaszły okoliczności wskazane w przepisie uzasadniające przywrócenie terminu, tj. Skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania bez swojej winy.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że ustanowiła przedstawiciela podatkowego będącego podmiotem profesjonalnym w celu skrupulatnego prowadzenia księgowości i czuwania nad wszelkimi sprawami Spółki w tym zakresie, co oznacza, że dołożyła należytej staranności dla zapewnienia profesjonalnej obsługi prowadzonej działalności. Ponadto Skarżąca nie miała podstaw przypuszczać, że przedstawiciel podatkowy może nie tylko nie podjąć działań w celu zaskarżenia decyzji podatkowej niekorzystnej dla Spółki, ale przede wszystkim nie powiadomić jej o otrzymaniu decyzji podatkowej. Skarżąca wskazała, że dochowała wszelkich starań, aby w sposób należyty zabezpieczyć swoje interesy jako podatnika. Zdaniem Spółki brak jest podstaw do zarzucenia jej niedbalstwa czy niedochowania staranności w zakresie wyboru przedstawiciela podatkowego, czy właściwej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. W ocenie Skarżącej zaistniały przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, bowiem uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od Spółki, na które nie miała wpływu i których nie mogła przewidzieć. Skarżąca mimo dołożenia należytej staranności i podjęcia wszelkich możliwych kroków nie była w stanie zapobiec zaistniałej sytuacji.

2.2. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.

2.3. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.

Uzasadnienie prawne

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

3.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

3.2. Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

3.3. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 i 4a p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, a także zaskarżalne postanowienia wydawane w ramach postępowania o udzielenie interpretacji podatkowej. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

3.4. Badając legalność zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.

3.5. Na wstępie przywołać należy przepisy prawa normujące kwestię przywracania terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy termin przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie natomiast do art. 162 § 2 O.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

Przepis art. 162 § 1 O.p., który nakłada na zainteresowanego obowiązek uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, zasadą jest bowiem, że czynności procesowe powinny być dokonywane w terminie. O braku winy strony można zatem mówić tylko wtedy, gdy istniała rzeczywista, niezawiniona przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi. Przyczyna taka zachodzi wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było niemożliwe, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, aby zachowała dany termin procesowy. Doręczenie decyzji na adres wskazany przez stronę nie jest okolicznością świadcząca o braku winy. Za wskazanie adresu, na który strona chce otrzymywać korespondencje, odpowiedzialny jest podatnik.

3.6. Z analizy akt sprawy wynika, że decyzja NUS z dnia (...) kwietnia 2016 r. została wysłana do Strony droga pocztową w dniu 13 kwietnia 2016 r. Przesyłka zawierająca wspomnianą decyzję została skierowana na adres do korespondencji Spółki wskazany w Zgłoszeniu identyfikacyjnym osoby prawnej będącej podatnikiem (NIP-2 - pole B.3.), tj.: ul. (...). Ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta 2044 akt administracyjnych) wynika, że przesyłkę zawierającą decyzję doręczono pod wyżej wskazanym adresem w dniu 15 kwietnia 2016 r. A.L. W ocenie Sądu, w świetle znajdującego się w aktach sprawy ww. Zgłoszenia skierowanie decyzji organu pierwszej instancji na adres do korespondencji Spółki na ul. (...), było działaniem prawidłowym i zgodnym z obowiązującymi przepisami prawa. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że NUS na powyższy adres kierował wszelkie pisma wydane w toku postępowania podatkowego, począwszy od postanowienia o wszczęciu postępowania z dnia (...) października 2015 r. i nie kwestionowano ich skutecznego doręczenia. Dodatkowo wskazać należy, że Spółka w toku postępowania podatkowego nie ustanowiła pełnomocnika i nie informowała organu o zmianie swojego adresu na podstawie art. 146 O.p. (kwestia ta była przedmiotem rozstrzygnięcia w postanowieniu z dnia (...) października 2016 r., znak (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania).

3.7. Wbrew wywodom skargi przedstawione w niej okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania w terminie. W szczególności nie można uznać za brak winy, tak jak wskazano w uzasadnieniu skargi, faktu doręczenia decyzji na adres wskazany przez Stronę w Zgłoszeniu, skoro Skarżąca miała bieżący kontakt z A.L. o czym świadczy odbiór kierowanej na polski adres korespondencji i podejmowanie reakcji przez Stronę w toku innych postępowań. Jak wskazał DIS w toku postępowania za inny okres rozliczeniowy, tj. za listopad 2014 r. oraz kwiecień 2015 r. pisma były doręczane na adres Spółki do korespondencji (...). W dniu 27 lipca 2016 r. na ww. adres Spółki została doręczona decyzja Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w W. z dnia (...) lipca 2016 r. nr (...), od której w ustawowym terminie zostało wniesione przez Skarżącą odwołanie z dnia 10 sierpnia 2016 r. i w tym przypadku Strona nie kwestionowała skuteczności doręczenia.

Zgodzić się należy z DIS, że to do obowiązków Strony należy takie zorganizowanie własnej działalności, aby kontakt z nią (także drogą pocztową) był stały i nieutrudniony. Zapewnienie odbierania na bieżąco korespondencji pocztowej leży przede wszystkim w interesie podmiotu, do którego taka korespondencja jest kierowana. Wobec Spółki w zakresie objętym skarżoną decyzją toczyła się kontrola podatkowa, która wykazała nieprawidłowości w rozliczeniu Strony. Skarżąca nie złożyła wyjaśnień lub zastrzeżeń do protokołu kontroli, ani korekty deklaracji VAT-7. Wobec powyższego, zgodnie z art. 165b § 1 O.p. Spółka powinna spodziewać się, że zostanie wobec niej wszczęte postępowanie podatkowe. W konsekwencji Strona należycie dbająca o swoje interesy winna przewidzieć, że skoro toczy się jej sprawa przed organem podatkowym, to będzie otrzymywała od niego korespondencję, wymagającą jej aktywności.

Dodatkowo podnieść należy, że to Strona ponosi odpowiedzialność za dobór zleceniobiorców i kontrolę powierzonych im obowiązków. W związku z powyższym nie można skutecznie uzasadnić wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania tym, że zleceniobiorca pomimo odbioru korespondencji przeznaczonej dla Spółki nie powiadamia jej o tym fakcie.

Jak wynika z art. 162 § 1 O.p. obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Organ podatkowy dokonuje oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swojej winy i bierze pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne oceniając winę według obiektywnych mierników staranności (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Ordynacja podatkowa - Komentarz, TNOiK Toruń 2002, s. 556-588; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa - Komentarz, Wyd. LexisNexis 2004, s. 486-487). Zatem na stronę nałożony jest obowiązek szczególnej staranności w dbaniu o swoje interesy w postępowaniu podatkowym, gdyż wszelkiego rodzaju zaniedbania, które miały wpływ na niewykonanie przez stronę, czy też osoby, które przybrała sobie ona do pomocy, czynności procesowych w terminie, wymykają się spod okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminowi (art. 162 § 2 O.p.).

Sąd nie dopatrzył się uchybień w argumentacji organu co do braku winy w niedochowaniu terminu.

Sąd jeszcze raz podkreśla, że w stanie faktycznym sprawy to Skarżąca zdecydowała o polskim adresie do doręczeń, wskazując adres ul. (...) i był to adres przedstawiciela podatkowego, który również winien zdawać sobie sprawę z konsekwencji niedochowania terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie podnieść należy, że instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentuje argumentację uprawdopodobniającą brak jakiejkolwiek winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna niedochowania terminu istniała przez cały czas aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Warunki te nie zostały spełnione w sprawie. W sytuacji, w której Strona jako adres do doręczeń wskazała adres swojego przedstawiciela podatkowego, sama zdecydowała o takim modelu kontaktu z organem podatkowych. Zarówno Strona jak i jej przedstawiciel podatkowy winny mieć świadomość jakie są skutki nie dochowania terminu wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. O zaistnieniu przesłanki "należytej staranności w dochowaniu terminu" można zasadnie mówić wówczas, gdy Strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak po jej stronie jakiejkolwiek winy, choćby w postaci niedbalstwa w uchybieniu terminu - a zatem podniesienia okoliczności wskazujących, że nie miała możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie.

Zarówno w orzecznictwie sądowym jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy należy pojmować w sposób obiektywny. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się przykładowo przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. A zatem chodzi tu o okoliczności wyjątkowe, które uniemożliwiły dochowanie terminu. W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę wyłączającą przywrócenie terminu.

Mając na uwadze obiektywny miernik staranności, który wymaga od każdego należytego dbania o swoje interesy zasadnym jest przyjęcie, że Skarżąca nie dochował staranności w prowadzeniu sprawy administracyjnej i nie uzasadniła przyczyn nie dochowania terminu uprawdopodabniających przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz sądów powszechnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika konsekwencje procesowe ponoszą strony postępowania. Analogicznie ocenić należy konsekwencje zaniechań osoby, która pod adresem wskazanym przez Skarżącą jako adres do doręczeń odbierała w imieniu spółki kierowaną do niej przez organ korespondencję. Ewentualne skargi i roszczenia w tym zakresie, Strona może kierować do osoby odbierającej korespondencję, ale nie w postępowaniu przed organami podatkowymi i sądem administracyjnym.

3.8. W ocenie Sądu wnioski jakie wyprowadził organ podatkowy z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego są logiczne i pozostające w zgodzie z zasadami doświadczenia życiowego oraz przywołaną argumentacją prawną, natomiast postawiony w skardze zarzut naruszenia art. 162 § 1 i § 2 O.p. uznać należało za niezasadny.

3.9. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku oddalając skargę w całości.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.