III SA/Wa 3941/17 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2586516

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2018 r. III SA/Wa 3941/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Śledzik.

Sędziowie: del, SO Agnieszka Baran (spr.), WSA Jarosław Trelka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi R.(...) z siedzibą w N. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 26 września 2017 r. nr 0114-KDIP2-1.4010.162.2017.1.JF w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych

1)

uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną,

2)

zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz R.

(...) z siedzibą w N. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

T. (...) działająca na rachunek funduszu (...) z siedzibą w N. (dalej: Skarżący, Fundusz, Wnioskodawca) 26 czerwca 2017 r. złożył wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie prawa do zwolnienia przedmiotowego, zwolnienia z opodatkowania dochodów uzyskiwanych przez Fundusz określonych w art. 21 ust. 1 i 22 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1888, z późn. zm.; dalej: u.p.d.o.p.) i określenia ich rzeczywistego właściciela oraz określenia właściwego certyfikatu rezydencji.

We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny.

(...) (dalej również "Fundusz") jest specjalistycznym alternatywnym funduszem inwestycyjnym otwartym utworzonym dla profesjonalnych i półprofesjonalnych inwestorów na podstawie niemieckiego prawa inwestycyjnego. Działalność Funduszu jest regulowana niemiecką ustawą o inwestycjach ((...) z (...) maja 2013 r., z późn. zm., dalej: "(...)."). Akt ten stanowi podstawową regulację prawną w N. dotyczącą zasad wspólnego inwestowania w formie funduszy inwestycyjnych.

Działalność Funduszu obejmuje wspólne inwestowanie środków finansowych wniesionych do Funduszu przez inwestorów. W zamian za środki finansowe wnoszone do Funduszu, inwestorzy uzyskują jednostki uczestnictwa w Funduszu.

Na podstawie (...) podstawowe ramy prawne w jakich działa Fundusz są następujące:

Zgodnie z (...), niemieckie fundusze inwestycyjne są zarządzane i reprezentowane przez spółki zarządzające. W odniesieniu do Funduszu spółką zarządzającą jest (...) ("Spółka"). Spółka jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością ((...)) utworzoną i zorganizowaną na podstawie prawa niemieckiego. Spółka posiada swoją zarejestrowaną siedzibę i faktyczne miejsce zarządu w Niemczech. Spółka jest podmiotem zarządzającym alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi w znaczeniu Artykułu 1 litera b) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy 2011/61/UE z dnia 8 czerwca 2011 r. w sprawie zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi ("Dyrektywa ZAFI"). Spółka zarządza wieloma funduszami inwestycyjnymi o charakterze umownym, inwestującymi w aktywa nieruchomościowe położone w Polsce. Jednym z takich funduszy inwestycyjnych jest Fundusz.

Stosownie do przepisów (...), Fundusz sam w sobie nie jest odrębnym podmiotem prawnym, nie posiada on osobowości prawnej, jako takiej, oraz nie jest formalnie zdolny do nabywania we własnym imieniu praw i własności aktywów, ani też zawierania umów we własnym imieniu. Tytuł prawny do aktywów przypisanych do Funduszu posiada formalnie Spółka i to Spółka zawiera umowy, które dotyczą Funduszu i aktywów przypisanych do Funduszu. Z tego względu Fundusz jest funduszem o charakterze umownym. Spółka działa w imieniu własnym, ale na rachunek Funduszu.

Niemniej jednak, dla celów niemieckiego podatku dochodowego od osób prawnych Fundusz jest traktowany jako odrębny podmiot prawa, jako osoba prawna.

Fundusz (w sensie prawnym i formalnym - Spółka na rachunek Funduszu) lokuje powierzone mu przez inwestorów środki finansowe w udziały polskich spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, które prowadzą działalność na rynku nieruchomości. W rezultacie, w związku z charakterem dokonywanych inwestycji, Fundusz może osiągać na terytorium Polski przychody (dochody) z udziału w zyskach osób prawnych, tj. przykładowo w postaci dywidendy, dochodu z umorzenia udziałów, dochodu z likwidacji spółki z o.o. Fundusz może również osiągać dochody kapitałowe z tytułu sprzedaży udziałów polskich spółek z o.o. w przypadku wyjścia Funduszu z inwestycji w określoną spółkę. Dodatkowo, Fundusz może również finansować spółki, w których posiada udziały, poprzez udzielanie im pożyczek pieniężnych. W konsekwencji, Fundusz osiągać może również dochody w postaci odsetek.

Chociaż inwestowanie za pośrednictwem polskich spółek z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi obecnie główne źródło dochodu uzyskiwanego przez Fundusz z terytorium Polski, zgodnie z (...) Fundusz (prawnie/technicznie: Spółka na rachunek Funduszu) jest, co do zasady, uprawniony do nabywania aktywów, między innymi, w następujący sposób:

* bezpośrednie nabywanie nieruchomości (jako składnika aktywów, przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części),

* pośrednie nabywanie nieruchomości poprzez nabywanie udziałów w polskich spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością będących właścicielami nieruchomości lub nabywanie praw i obowiązków w polskich spółkach komandytowych będących właścicielami nieruchomości,

* pośrednie nabywanie nieruchomości poprzez wcześniejsze utworzenie polskiej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która nabędzie, w imieniu własnym i na swój rachunek, nieruchomość (jako składnik aktywów, przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część) lub udziały w spółce posiadającej nieruchomość,

* pośrednie nabywanie nieruchomości poprzez wcześniejsze utworzenie polskiej spółki komandytowej, która nabędzie, w imieniu własnym i na swój rachunek, nieruchomość (jako składnik aktywów, przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część) lub udziały w spółce posiadającej nieruchomość.

W świetle powyższego, Fundusz jest uważany za specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty zgodnie z prawem niemieckim, przy czym postanowienia statutowe na podstawie których prowadzi swoją działalność inwestycyjną przewidują kilka ograniczeń i zakazów, które - z punktu widzenia prawa polskiego - są typowe dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych. W szczególności, Fundusz jest uprawniony do nabywania udziałów w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością inwestujących w nieruchomości. Ponadto, liczba inwestorów Funduszu jest ograniczona i inwestorzy są wyłącznie instytucjonalni (tj. są to inwestorzy profesjonalni i półprofesjonalni).

Fundusz ma charakter funduszu inwestycyjnego specjalistycznego, który jest instrumentem dedykowanym wyłącznie dla inwestorów instytucjonalnych. Aktywa Funduszu stanowią formalną własność Spółki, lecz są one utrzymywane i zarządzane na rachunek inwestorów, liczba inwestorów jest ograniczona do 100 osób. Relacje pomiędzy inwestorami i Spółką są określone warunkami umownymi. Inwestorzy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Funduszu. Jednostki Funduszu nie znajdują się w obrocie publicznym i nie są notowane na giełdzie papierów wartościowych.

Zgodnie z przepisami K.G., Spółka prowadzi swoją działalność na podstawie zezwolenia udzielonego Spółce przez (...) (dalej: "(...)"), będącą niemieckim organem nadzoru finansowego. (...) jest instytucją podobną do polskiej Komisji Nadzoru Finansowego (dalej: "KNF"), nadzorującej działalność polskich funduszy inwestycyjnych oraz Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych (dalej: "TFI"). Zezwolenie zostało wydane przez (...) spółce zarządzającej (Spółce), aby umożliwić jej tworzenie i zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Zgodnie z prawem niemieckim nie są natomiast wydawane zezwolenia dotyczące utworzenia poszczególnych funduszy. W odniesieniu do tworzenia funduszy. Spółka jest zobowiązana do zawiadomienia (...) o utworzeniu nowego funduszu i przekazania (...) kopii odpowiedniej dokumentacji dotyczącej funduszu. Zawiadomienie jest również wymagane przy stosowaniu warunków umownych określających stosunek prawny pomiędzy spółką zarządzającą a inwestorami, a także - z pewnymi wyjątkami - przy zmianie takich warunków umownych. Zasady te miały zastosowanie również w przypadku tworzenia Funduszu.

Fundusz podlega w N. również bezpośredniemu nadzorowi (...), czyli organu właściwego do nadzoru nad rynkiem finansowym.

Działalność Spółki obejmuje tworzenie różnego rodzaju alternatywnych funduszy inwestycyjnych w Niemczech i zarządzanie alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Spółka prowadzi działalność na podstawie ustawy K.G. Zgodnie z wymogami tego aktu prawnego, Spółka działa na podstawie zezwolenia i jest nadzorowana przez niemiecki organ nadzoru finansowego, tj. (...).

Fundusz prowadzi działalność na podstawie (...). W odniesieniu do Funduszu zastosowanie mają głównie przepisy art. 91, 92 do 107, 273 do 277 oraz 284 K.G. Ustawa ta reguluje całościowo status Funduszu, dozwolony zakres inwestycji, dywersyfikację, finansowanie, zarządzanie Funduszem, itd.

Fundusz jest funduszem typu umownego. Fundusz nie jest osobą prawną, ani też nie posiada podmiotowości prawnej. Fundusz nie posiada również samodzielnych, wewnętrznych organów reprezentujących i zarządzających Funduszem. W świetle regulacji (...), Fundusz jest majątkiem inwestycyjnym ((...)) stanowiącym wyodrębniony majątek ((...)) i w świetle prawa niemieckiego jest on funduszem inwestycyjnym, który jest zarządzany i reprezentowany przez spółkę zarządzającą. Spółka działa w tym zakresie w imieniu własnym, lecz na rachunek Funduszu. Jest to konstrukcja analogiczna do instytucji zastępcy pośredniego, funkcjonującej na gruncie polskich przepisów. Faktycznie Spółkę i Fundusz charakteryzuje wyodrębnienie organizacyjne i finansowe. Spółka i Fundusz funkcjonują w konstrukcji, w której Fundusz stanowi wyodrębnioną masę majątkową, którą na rachunek Funduszu zarządza Spółka.

Aktywa Funduszu pozostają formalnie własnością Spółki, lecz są one utrzymywane całkowicie oddzielnie i zarządzane na rachunek funduszu. W konsekwencji, formalnym udziałowcem w polskich spółkach z o.o., w które inwestuje Fundusz jest Spółka. Spółka figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako udziałowiec spółki z o.o., w którą Fundusz zainwestował środki finansowe. Jednakże, występując jako udziałowiec tych spółek, Spółka działa we własnym imieniu, lecz na rachunek Funduszu. W konsekwencji, również przychody osiągane z polskich spółek z o.o. stanowią faktycznie przychody Funduszu, a nie Spółki. Fundusz - przez działającą w imieniu własnym, lecz na rachunek Funduszu Spółkę - prowadzi zatem działalność inwestycyjną w oparciu o środki finansowe inwestorów zbierane poprzez emisję jednostek uczestnictwa. Fundusz, poprzez reprezentującą go Spółkę, lokuje kapitał w nabywane udziały w spółkach z o.o. inwestujących na rynku Polskim.

Spółka nie ujawnia w swoich sprawozdaniach finansowych aktywów Funduszu, jak również przychodów uzyskanych i kosztów poniesionych w związku z inwestycjami dokonanymi na rzecz Funduszu. Wynika to z faktu, że Spółka, pomimo że z prawnego punktu widzenia pozostaje formalnym udziałowcem polskiej spółki z o.o., nie jest jej "ekonomicznym właścicielem" tzn. nie jest uprawniona do czerpania pożytków generowanych przez te aktywa. Pożytki te przysługują Funduszowi. Niemieckie regulacje prawne w bardzo restrykcyjny sposób określają prawa i obowiązki spółek zarządzających majątkiem funduszy inwestycyjnych:

a) Zgodnie z Art. 275 (1) nr 2 K.G., Spółka nie jest w pełni niezawisła w swoich decyzjach, a dla określonych czynności podejmowanych w imieniu funduszy np. dla dokonywania obciążeń i cesji praw na majątku funduszu konieczna jest zgoda depozytariusza.

b) Zgodnie z Art. 93 (2), (5), (6) K.G., Fundusz nie ponosi odpowiedzialności majątkowej za działania spółki zarządzającej.

Prawo własności spółki zarządzającej w odniesieniu do aktywów nabytych na rzecz funduszu jest zatem daleko ograniczone przez ustawodawstwo niemieckie regulujące zasady działania funduszy inwestycyjnych i ma charakter posiadania powierniczego, tj. w imieniu własnym, lecz na rachunek osób trzecich.

Zgodnie z wymogami (...), Fundusz posiada depozytariusza. Depozytariuszem Funduszu jest (...) S.A. (oddział (...)). Depozytariusz kontroluje, czy zarządzanie Funduszem odbywa się zgodnie z przepisami prawa i postanowieniami umownymi. Depozytariusz jest także odpowiedzialny za stałe monitorowanie aktywów posiadanych przez Fundusz.

Pomimo, że Fundusz nie jest osobą prawną i nie posiada zdolności prawnej, w świetle niemieckich przepisów podatkowych jest on uznawany za odrębnego podatnika niemieckiego podatku dochodowego od osób prawnych. W rezultacie, Fundusz objęty jest nieograniczonym obowiązkiem podatkowym, tj. co do zasady, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych w N. od całości swoich dochodów, tak jak to ma miejsce w przypadku zwykłej osoby prawnej. Niemniej jednak, zgodnie z wyraźnym przepisem niemieckiego prawa podatkowego, Fundusz jest zwolniony z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z niemieckimi przepisami podatkowymi, opodatkowanie dochodów generowanych w wyniku inwestycji prowadzonych przez Fundusz następuje dopiero na poziomie inwestorów.

W zakresie zobowiązań podatkowych, Spółka jest ustawowym przedstawicielem Funduszu, jako odrębnego podatnika. Spółka i Fundusz są uznawane za odrębnych podatników podatku dochodowego od osób prawnych w N. Oba podmioty posiadają też odrębne niemieckie numery identyfikacji podatkowej. Dochody wynikające z inwestycji Funduszu (np. dochody dywidendowe, odsetkowe, ze zbycia udziałów w spółkach) są uznawane w świetle niemieckiego prawa podatkowego za dochody Funduszu. W konsekwencji, dochody takie nie są wykazywane w deklaracji podatkowej składanej w N. przez Spółkę.

Zarówno Fundusz, jak i Spółka są uznawane za niemieckich rezydentów podatkowych podlegających opodatkowaniu od całości swoich dochodów (nieograniczony obowiązek podatkowy), bez względu na miejsce ich osiągania. W konsekwencji, możliwe jest uzyskanie certyfikatu rezydencji zarówno dla Funduszu, jak i dla Spółki.

Podsumowując, Fundusz charakteryzuje się następującymi cechami:

a) Fundusz jest instytucją wspólnego inwestowania, posiadającą siedzibę w innym, niż Rzeczpospolita Polska, państwie członkowskim Unii Europejskiej (czyli w Niemczech);

b) Fundusz podlega w państwie siedziby (w N.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania; niemiecka rezydencja podatkowa Funduszu może zostać potwierdzona odpowiednim certyfikatem rezydencji wydanym dla Funduszu;

c) Fundusz jest specjalistycznym alternatywnym funduszem inwestycyjnym otwartym działającym zgodnie z prawem niemieckim, ale przepisy statutowe, na podstawie których prowadzi swoją działalność inwestycyjną przewidują kilka ograniczeń i zastrzeżeń, które - z perspektywy prawa polskiego - są typowe dla funduszy inwestycyjnych zamkniętych;

d)

jednostki Funduszy nie znajdują się w obrocie publicznym, ani nie są notowane na giełdzie papierów wartościowych;

e)

wyłącznym przedmiotem działalności Funduszu jest lokowanie środków pieniężnych bezpośrednio i pośrednio w nieruchomości i inne związane z nimi prawa; Fundusz inwestuje na rynku polskim w udziały polskich spółek z o.o. oraz może udzielać pożyczek wspólniczych spółkom, w które inwestuje;

f) Fundusz został utworzony przez Spółkę na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa (organów nadzoru nad rynkiem Finansowym), w którym ma siedzibę, wydanego dla Spółki przez (...) będący niemieckim organem nadzoru nad rynkiem finansowym. Zgodnie z prawem niemieckim nie są wydawane zezwolenia dotyczące utworzenia poszczególnych funduszy, a w odniesieniu do ich tworzenia Spółka jest zobowiązana do zawiadomienia (...) o utworzeniu nowego funduszu i przekazania (...) kopii odpowiedniej dokumentacji dotyczącej funduszu - na wskazanych zasadach został także utworzony Fundusz:

g) działalność Funduszu podlega nadzorowi właściwych władz ((...)) państwa, w którym Fundusz ma siedzibę (N.);

h) Fundusz posiada depozytariusza nadzorującego jego działalność;

i) Fundusz jest zarządzany przez Spółkę, tj. pomiot prowadzący swoją działalność na podstawie zezwolenia (...) - właściwego niemieckiego organu nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym Fundusz ma siedzibę (tj. N.).

W związku z powyższym opisem zadano następujące pytania.

1. Czy dochody (przychody) Funduszu uzyskiwane na terytorium Polski są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1888, z późn. zm.; dalej: u.p.d.o.p.), z wyłączeniem dochodów (przychodów) określonych w art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a)-f) u.p.d.o.p.?

2. Czy dochody (przychody), o których mowa w art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., uzyskiwane przez Fundusz, są zwolnione ze zryczałtowanego podatku dochodowego na podstawie art. 26 ust. 1g w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p.?

3. Czy certyfikat rezydencji, o którym mowa w art. 26 ust. 1g pkt 1 u.p.d.o.p., powinien być wystawiony w odniesieniu do Funduszu, tj. potwierdzać rezydencję podatkową Funduszu?

4. Czy Fundusz jest rzeczywistym właścicielem wypłacanych przez płatnika należności z tytułów wskazanych w art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. i w konsekwencji, czy pisemne oświadczenie, o którym mowa w art. 26 ust. 1g pkt 2 u.p.d.o.p., powinno być złożone przez Fundusz działający formalnie poprzez Spółkę?

Zdaniem Wnioskodawcy, dochody (przychody) Funduszu uzyskiwane na terytorium Polski są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., z wyłączeniem dochodów (przychodów) określonych w art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a)-f) u.p.d.o.p. W konsekwencji, zwolnienie to dotyczy, w szczególności, dochodów (przychodów) uzyskiwanych z inwestycji w udziały polskich spółek z o.o., tj. dochodów z udziału w zyskach osób prawnych (np. dochód z dywidendy, umorzenia udziałów, dochód z majątku otrzymanego wskutek likwidacji spółki z o.o.), dochodów z odpłatnego zbycia udziałów spółki z o.o., jak również dochodów odsetkowych.

W odniesieniu do pytania nr 2 zdaniem Wnioskodawcy, dochody (przychody), o których mowa w art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p., uzyskiwane przez Fundusz, są zwolnione ze zryczałtowanego podatku dochodowego w Polsce.

W kwestii pytania nr 3 Wnioskodawca stanął na stanowisku, że certyfikat rezydencji, o którym mowa w art. 26 ust. 1g pkt 1 u.p.d.o.p., powinien być wystawiony w odniesieniu do Funduszu tj. potwierdzać rezydencję podatkową Funduszu.

W odniesieniu do pytania nr 4, wnioskodawca wskazał, że w jego ocenie, rzeczywistym właścicielem wypłacanych przez płatnika należności z tytułów wskazanych w art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. jest Fundusz i w konsekwencji, że pisemne oświadczenie, o którym mowa w art. 26 ust. 1g pkt 2 u.p.d.o.p., powinno być złożone przez Fundusz, formalnie działający przez Spółkę.

W interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: DKIS) z 26 września 2017 r. w zakresie wszystkich zadanych pytań uznano stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe.

DKIS wskazał w uzasadnieniu, że z uwagi na brak osobowości prawnej przy jednoczesnym braku struktury organizacyjnej oraz zdolności do czynności prawnych "majątku odrębnego" ("Funduszu") nie można uznać za podatnika podatku dochodowego od osób prawnych. Organ podatkowy powołał się na art. 1 ust. 1-3 oraz art. 1a u.p.d.o.p., wskazując że zawiera katalog o charakterze zamkniętym podmiotów, które mogą być uznane za podatników w rozumieniu u.p.d.o.p. Brak możliwości uznania Funduszu za jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej implikuje niemożność do uznania "Funduszu" za podatnika (wyodrębniona masa majątkowa nie mieści się w żadnej z kategorii podatników). Nie można zwolnić z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych dochodów "majątku odrębnego", który temu podatkowi w ogóle nie podlega.

Zdaniem DKIS, Funduszu nie można uznać za instytucję wspólnego inwestowania wymienioną w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. Przepis ten dotyczy tylko dochodów podmiotów będących podatnikami polskiego podatku dochodowego od osób prawnych. W ocenie organu podatkowego, nawet gdyby uznać, że instytucję wspólnego inwestowania tworzą Wnioskodawca i Fundusz łącznie, jako pewną całość, to i tak dochody wygenerowane przez Spółkę z aktywów konstytuujących Fundusz nie mogłyby korzystać ze zwolnienia przedmiotowego z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 17 ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p.

DKIS wskazał, że polskie alternatywne fundusze inwestycyjne tj. specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, nie mogą z mocy prawa być komandytariuszami polskich spółek komandytowych, co jest istotne w kontekście wykładni funkcjonalnej art. 17 ust. 1 pkt 58 w zw. z art. 17 ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p. Wolą Ustawodawcy było ustanowienie zwolnienia podmiotowego dla zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania ale tylko takich, które działają na podobnych zasadach do polskich funduszy inwestycyjnych.

Fundusze zagraniczne aby mogły być uznane za porównywalne z funduszami krajowymi i podlegać zwolnieniu od opodatkowania na mocy art. 6 ust. 1 pkt 10a u.p.d.o.p. muszą spełniać warunki określone w tym artykule. Muszą też być zarządzane przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę. Przesłanki wypełnienia warunków określonych w art. 6 ust. 1 pkt 10a, czy też art. 17 ust. 1 pkt 58 i ust. 11 u.p.d.o.p. należy oceniać poprzez pryzmat zasady równego traktowania polskich funduszy inwestycyjnych i ich odpowiedników (podmiotów równoważnych) z Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Zasady inwestowania przez niemieckie alternatywne fundusze inwestycyjne odbiegają od zasad inwestowania przewidzianych dla polskich funduszy zamkniętych i otwartych funduszy inwestycyjnych stosujących zasady i ograniczenia określone dla funduszy zamkniętych. Istotną różnicą jest możliwość lokowania środków pieniężnych przez fundusze niemieckie w spółki osobowe poprzez nabycie ogółu praw i obowiązków w tych spółkach, w sytuacji gdy takiej możliwości nie mają krajowe fundusze zamknięte i otwarte fundusze inwestycyjne stosujące zasady i ograniczenia określone dla funduszy zamkniętych. Polskie Fundusze mogą być jedynie wspólnikami spółek osobowych emitujących papiery wartościowe.

Organ podatkowy wskazał, że ustawodawca uzależnia prawo do niepobrania podatku przez płatnika od możliwości zastosowania zwolnienia określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10a i 11a oraz art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. Skoro dochody Funduszu nie będą objęte zwolnieniem na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., to art. 26 ust. 1g nie może stanowić podstawy do niepobrania podatku przez płatnika.

W odniesieniu do pytania nr 3 organ podatkowy nie zgodził się z Wnioskodawcą, że certyfikat rezydencji, o którym mowa w art. 26 ust. 1g pkt 1 u.p.d.o.p., powinien być wystawiony i przedstawiony płatnikowi w odniesieniu do Funduszu tj. potwierdzać tylko rezydencję podatkową Funduszu, ponieważ art. 26 ust. 1g pkt 1 u.p.d.o.p. w ogóle nie znajdzie zastosowania do przedstawionego stanu faktycznego.

W ocenie DKIS, Spółka nie jest zobowiązana do przekazania dochodów generowanych przez aktywa konstytuujące Fundusz innemu podmiotowi (Fundusz nie posiada podmiotowości, nie jest podmiotem), lecz zobowiązana jest jedynie do odpowiedniego ewidencjonowania tych dochodów i przyporządkowania ich do konkretnego majątku odrębnego - Funduszu. Spółce jako ujawnionej jako właściciel udziałów, akcji, czy kredytodawca, wypłacane są dochody wymienione w art. 21 ust. 1 (np. odsetkowe) i 22 ust. 1 (np. dywidendowe). W związku z tym, DKIS uznał Wnioskodawcę za rzeczywistego właściciela wypłaconych przez płatnika należności w rozumieniu art. 4a pkt 29 u.p.d.o.p.

DKIS podkreślił, że art. 26 ust. 1g pkt 2 u.p.d.o.p. w ogóle nie będzie miał zastosowania do przedstawionego przez Wnioskodawcę stanu faktycznego (przepis ten dotyczy wyłącznie podmiotów osiągających dochody objętych zwolnieniem określonym w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., a do grona takich podmiotów nie można zaliczyć Funduszu). W konsekwencji stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania oznaczonego nr 4, również organ podatkowy uznał za nieprawidłowe.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił:

a)

naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci art. 6 ust. 1 pkt 10a i ust. 4, art. 17 ust. 1 pkt 58, art. 17 ust. 11 i ust. 12, art. 26 ust. 1g i 1 h u.p.d.o.p. przez dokonanie błędnej wykładni tych przepisów i uznanie w Interpretacji, że Fundusz nie ma prawa do zwolnienia przedmiotowego w odniesieniu do dochodów (przychodów) uzyskiwanych ze źródeł w Polsce, jak również uznanie za nieprawidłowe stanowiska Skarżącego w odniesieniu do określenia właściwego certyfikatu rezydencji oraz rzeczywistego właściciela wypłacanych należności,

b)

naruszenie art. 63 ust. 1 w zw. z art. 65 ust. 1 i z art. 18 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej: "TFUE") przez naruszenie zasady swobody przepływu kapitału oraz uchybienie zakazowi arbitralnej dyskryminacji i ukrytego ograniczenia w swobodnym przepływie kapitału i płatności w sytuacji, w której nie istniały przesłanki interesu ogólnego uprawniające DKIS do odmowy przyznania zwolnienia podatkowego w odniesieniu do dochodów (przychodów) Funduszu.

W odpowiedzi na skargę DKIS wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 punkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże, stosownie do art. 57a tej ustawy, skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi na taką interpretację oraz powołaną podstawą prawną skargi.

Zdaniem sądu w świetle wykładania przepisów u.p.d.o.p. dokonana przez organ podatkowy w zaskarżonej interpretacji jest nieprawidłowa.

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., wolne od podatku są dochody (przychody) instytucji wspólnego inwestowania posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o których mowa w art. 6 ust. 4, spełniających warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f, z wyłączeniem dochodów określonych w pkt 57 lit. a-f.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 4 u.p.d.o.p. zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 10a, nie ma zastosowania do:

1)

instytucji wspólnego inwestowania:

a)

które prowadzą swoją działalność w formie instytucji wspólnego inwestowania typu zamkniętego albo są instytucją wspólnego inwestowania typu otwartego działającą na podstawie zasad i ograniczeń inwestycyjnych odpowiadających instytucjom wspólnego inwestowania typu zamkniętego, lub

b)

których tytuły uczestnictwa, zgodnie z dokumentami założycielskimi, nie są oferowane w drodze oferty publicznej, dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu oraz mogą być nabywane także przez osoby fizyczne wyłącznie w przypadku, gdy osoby te dokonają jednorazowego nabycia tytułów uczestnictwa o wartości nie mniejszej niż 40 000.

Art 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f u.p.d.o.p., odnosi się natomiast do instytucji wspólnego inwestowania, z zastrzeżeniem ust. 4, posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które: podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania (a), ich działalność podlega bezpośredniemu nadzorowi właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę (d), posiadają depozytariusza przechowującego aktywa tej instytucji (e), zarządzane są przez podmioty, które prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym podmioty te mają siedzibę (f).

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 u.p.d.o.p., zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 58, dotyczy instytucji wspólnego inwestowania:

1)

których wyłącznym przedmiotem działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych w papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego lub inne prawa majątkowe;

2)

w przypadku których prowadzenie przez nie działalności wymaga zawiadomienia właściwych organów nadzoru nad rynkiem finansowym państwa, w którym mają siedzibę.

Natomiast w myśl art. 17 ust. 12 u.p.d.o.p., zwolnienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 58, stosuje się pod warunkiem istnienia podstawy prawnej wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innej ratyfikowanej umowy międzynarodowej, której stroną jest Rzeczpospolita Polska, do uzyskania przez organ podatkowy informacji podatkowych od organu podatkowego państwa, w którym podatnik ma siedzibę.

W ocenie Sadu, wbrew stanowisku organu, w świetle powołanych przepisów nie można uznać za zasadny pierwszego z argumentów podniesionych w interpretacji, w myśl którego skoro skarżącej nie można zaliczyć do podatników podatku dochodowego od osób prawnych - w świetle art. 1-1a u.p.d.o.p., to nie może ona korzystać również ze zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. Takie stanowisko stoi w rażącej sprzeczności z powołanymi wyżej przepisami, w których ustawodawca wskazuje na instytucję wspólnego inwestowania posiadającą siedzibę w innym niż Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, bez wskazania, że instytucja taka musi tez być podatnikiem r rozumieniu art. 1-1a u.p.d.o.p.

Podzielenie powyższe argumentacji organu musiałoby w prowadzić do wniosku o zbędności zwolnienia ustanowionego w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. Skoro bowiem przepis art. 1 ust. 1-3 oraz art. 1a updpop w ogóle nie wymienia jako podatnika instytucji wspólnego inwestowania, to nie można zwolnić dochodu takiej instytucji. Rozumowanie takie kłóci się z zasadną racjonalności ustawodawcy, który w sposób jednoznaczny zwolnił dochody instytucji wspólnego inwestowania w powołanym przepisie art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. (w sytuacji gdy instytucje te spełniają dodatkowe warunki wskazane w tym przepisie oraz z uwzględnieniem wyłączenia spod tego zwolnienia wskazanych dochodów).

Również dalsza argumentacja organu interpretacyjnego jest nieprawidłowa.

Zdaniem sądu nie można uznać, że fundusz nie spełnia - w świetle stanu faktycznego przedstawionego we wniosku - kryterium, o którym mowa w art. 17 ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p.

Z opisu stanu faktycznego wynika jednoznacznie, że wyłącznym przedmiotem działalności funduszu jest lokowanie środków pieniężnych bezpośrednio i pośrednio w nieruchomości i inne związane z nimi prawa oraz - na rynku polskim - w udziały polskich spółek z o.o. Zdaniem sądu taki przedmiot działalności funduszu wyczerpuje dyspozycję art. 17 ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p. Podkreślić należy, że przepis ten nie definiuje pojęcia "innych prawa majątkowych". Nie ma zatem podstaw do uznania, że takim "innym" prawem majątkowym nie może być udział w spółce komandytowej. Nieuprawnione było odwołanie się w tym zakresie do art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p.

Należy mieć na uwadze, że omawiane przepisy dotyczące zwolnienia wskazanych dochodów instytucji wspólnego inwestowania zostały wprowadzone w celu zapewnienia zgodności polskich przepisów podatkowych z normami prawa europejskiego. Było to następstwem wszczętego przez Komisję Europejską w trybie art. 226 Traktatu WE postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

Zatem interpretacja art. 17 ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p. musi uwzględniać powyższe i winna być dokonana z uwzględnieniem konieczności poszanowania woli ustawodawcy, który wprowadzając określony przepis do systemu prawa obowiązującego sam decyduje, jak jaką konstrukcję przepisu przyjmie i jaką treść w nim zawrze. Podzielając stanowisko tutejszego sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku z 8 lutego 2018 r. wydanego w sprawie III SA/Wa 714/17, należy również wskazać, że w prawie podatkowym eksponuje się art. 2 Konstytucji RP, a więc zasadę zaufania do państwa i prawa, pewności prawa, poprawnej legislacji w związku z art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Zatem dokonując interpretacji art. 17 ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p. należy dokonać na podstawie językowych dyrektywy interpretacyjnych. Za wyborem tej wykładni przemawia również i to, że ww. przepis przewiduje odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania, a takie przepisy winny być interpretowane ściśle.

Zdaniem sądu, nawet gdyby uznać za zasadne wyrażone w interpretacji stanowisko, że w świetle art. 5 ust. 3 u.p.d.o.p. (który obowiązywał w dacie wydania interpretacji), przychodów wspólnika z udziału w spółce komandytowej nie można zaliczyć do inwestycji, o których mowa w art. 17 ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p., to jednak nie można uznać, że z takim rodzajem inwestowania przez fundusz mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W opisie stanu faktycznego wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zostało bowiem jednoznacznie wskazane, że fundusz inwestuje powierzone mu przez inwestorów środki w polskie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które prowadzą działalność na rynku nieruchomości (strona 3 interpretacji). Również w podsumowaniu stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej zostało wskazane w punkcie e), że fundusz inwestuje na rynku polskim w udziały polskich spółek z o.o. (strona 6 interpretacji). Nadto, uzasadniając swoje stanowisko o spełnieniu przez fundusz warunku z art. 17 ust. 11 pkt 1 u.p.d.o.p., skarżąca wskazała, że fundusz lokuje pozyskane środki w udziały polskich spółek z o.o. (strona 12 interpretacji).

Informacja o dokonywaniu spornych inwestycji w udziały w spółce komandytowej została zawarta we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej na zasadzie przedstawienia całego tła działalności funduszu. Zostało bowiem wyraźnie zaznaczone w tej części wniosku (strona 3 interpretacji), że - w świetle K.G. - jedynie istnieje możliwość takiego inwestowania - "Fundusz (...) jest co do zasady uprawniony do nabywania (...)" takich aktywów.

Z wyjaśnienia przedstawionego w skardze wynika również, że w odniesieniu do funduszu nie mamy do czynienia ze "zwykłym" inwestowaniem w spółki osobowe. Inwestowanie w spółki osobowe możliwe jest bowiem przez fundusz na gruncie prawa niemieckiego - jak wskazano w skardze - gdy zostaną spełnione ściśle określone warunki. Inwestowanie to może dotyczyć jedynie takich spółek osobowych, których zakres działalności jest określony bardzo wąsko i ograniczony wyłącznie do pasywnego posiadania nieruchomości, ich wynajmu i sprzedaży. Spółki te muszą prowadzić działalność inwestycyjną. Fundusz nie może zarządzać spółkami, w które inwestuje. Może posiadać jedynie status inwestora pasywnego o ograniczonej odpowiedzialności.

Słusznie zostało podniesione w skardze, że bezzasadność stanowiska DKIS potwierdza regulacją art. 17 ust. 1 pkt 57 lit. a-f w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. Zgodnie z tymi przepisami, zwolnienie dochodów instytucji wspólnego inwestowania posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, o których mowa w art. 6 ust. 4, spełniających warunki, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. a i d-f, nie obejmuje następujących dochodów:

a)

dochodów (przychodów) z udziału w spółkach niemających osobowości prawnej lub jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej lub w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami ustawy lub prawa podatkowego państwa, w którym te spółki lub jednostki organizacyjne mają siedzibę lub zarząd, podmioty te nie są traktowane jak osoby prawne i nie podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania,

b)

dochodów (przychodów) z odsetek od pożyczek udzielonych podmiotom, o których mowa w lit. a, oraz odsetek od innych zobowiązań tych podmiotów wobec funduszu,

c)

dochodów (przychodów) z odsetek od udziału kapitałowego w podmiotach, o których mowa w lit. a,

d)

darowizn bądź innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń dokonywanych przez podmioty, o których mowa w lit. a,

e)

dochodów (przychodów) z tytułu odsetek (dyskonta) od papierów wartościowych emitowanych przez podmioty, o których mowa w lit. a,

f)

dochodów (przychodów) z tytułu zbycia papierów wartościowych wyemitowanych przez podmioty, o których mowa w lit. a, lub udziałów w tych podmiotach.

Jeżeli wolą ustawodawcy byłoby wyłączenie spod dyspozycji art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p. zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania, które inwestują w spółki osobowe, zbędne byłoby wyłączenie dochodów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 57 u.p.d.o.p. Stąd stanowisko DKIS stanowi interpretację powołanych wyżej przepisów naruszeniem założenia racjonalności ustawodawcy, który nie wprowadza do porządku prawnego przepisu, którego dyspozycja - nawet potencjalnie - nie może zostać wypełniona. Zestawienie treści art. 17 ust. 1 pkt 58 i art. 17 ust. 1 pkt 57 u.p.d.o.p. musi prowadzić do wniosku, że zagraniczna instytucja wspólnego inwestowania może korzystać ze zwolnienia od podatku dochodów (przy założeniu spełnienia wymaganych do tego warunków), także w sytuacji gdy osiąga dochody z tytułu udziału w spółkach niemających osobowości prawnej, z tym, że właśnie te dochody nie korzystają ze zwolnienia podatkowego.

Jak wynika z treści interpretacji, spełnienie przez fundusz pozostałych warunków uprawniających do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., nie było kwestionowane przez organ.

W konsekwencji błędnego stanowiska organu, że dochody funduszu nie mogą korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.o.p., błędne jest również stanowisko organu w odniesieniu do pozostałych pytań zawartych we wniosku o interpretację indywidualną.

Z uwagi na wskazane wcześniej okoliczności sąd uznał, że zaskarżona interpretacja - jako naruszająca przepisy art. Art. 17 ust. 1 pkt 58 i ust. 11 u.p.d.o.p. przez błędną ich wykładnię - podlega uchyleniu, stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a.

Wydanie ponownej interpretacji powinno nastąpić z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w niniejszym wyroku, w odniesieniu do wszystkich pytań zawartych w interpretacji.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na ich wysokość składa się kwota 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, kwota 17 zł tytułem opłaty od udzielonego pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.