Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1941133

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 14 października 2015 r.
III SA/Wa 38/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Małgorzata Długosz-Szyjko, Piotr Przybysz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) listopada 2014 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r.

1)

uchyla zaskarżoną decyzję,

2)

zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz J. T. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 8 kwietnia 2014 r. J. T., dalej jako Skarżąca lub Strona złożyła do Urzędu Skarbowego W. korektę zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 PIT-37, w którym skorygowała część zeznania dotyczącą przychodów z innych źródeł. W uzasadnieniu przyczyn korekty deklaracji (druk ORD-ZU), Skarżąca wyjaśniła, iż w 2010 r. uzyskiwała z Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) świadczenie mieszkaniowe o którym mowa w ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Od niniejszego świadczenia WAM jako płatnik odprowadził w 2010 r. zaliczki na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 810 zł. Skarżąca stwierdziła także, iż zgodnie z obecnym, jednoznacznym stanowiskiem judykatury świadczenie mieszkaniowe wypłacone żołnierzowi zawodowemu na podstawie cytowanej ustawy korzysta ze zwolnienia o podatku od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 47 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego łączna kwota podatku dochodowego podlegająca opodatkowaniu (pozycje 64, 97 i 105) wynosić powinna 75.859,97 zł, a nie 80.359,97 zł jak wykazano w pierwotnym zeznaniu. Należny podatek (poz. 120) wynosi zatem 7.929 zł, a nie 8.738 zł jak wskazano w pierwotnym zeznaniu. Wobec powyższego w miejsce niedopłaty w kwocie 5 zł (poz. 122), winna być wskazana kwota zwrotu (poz. 123) w kwocie 805 zł. Różnica 810 zł. Na poparcie swojego stanowiska przywołała orzecznictwo Sądów Administracyjnych.

Wraz z przedmiotową korektą zeznania podatkowego Skarżąca złożyła wniosek z dnia 8 kwietnia 2014 r. o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego za rok 2010 w kwocie 810 zł. W uzasadnieniu niniejszego wniosku powtórzyła argumentację przedstawioną w uzasadnieniu przyczyn korekty deklaracji.

Naczelnik Urzędu Skarbowego W., po dokonaniu analizy złożonego wniosku, w oparciu o złożone dokumenty oraz ocenę stanu faktycznego sprawy i przedstawionego stanowiska Strony w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego stwierdził, że w sytuacji przedstawionej we wniosku z dnia 8 kwietnia 2014 r. nie znajdzie zastosowania uregulowanie art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. W związku z powyższym postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec Skarżącej w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego decyzją z dnia (...) sierpnia 2014 r. określił Skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości 8.738,00 zł.

Po uwzględnieniu sumy należnych zaliczek pobranych przez płatników w wysokości 8.738,00 zł oraz kwoty podatku w wysokości 5,00 zł, którą Skarżąca uregulowała w dniu 22 marca 2012 r. jako dopłatę do rozliczenia rocznego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. stwierdził, iż nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. nie wystąpiła. Mając powyższe na uwadze decyzją z dnia 14 sierpnia 2014 r. odmówił Skarżącej stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. w łącznej kwocie 810,00 zł.

Pismem z dnia 1 września 2014 r. Skarżąca złożyła odwołanie od powyższej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) sierpnia 2014 r. wnosząc o jej uchylenie i ustalenie wysokości zobowiązania podatkowego za 2010 r. na kwotę 7.928,00 zł oraz stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego za ten rok w kwocie 810,00 zł. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów:

a)

art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f.,

b)

art. 21 ust. 1 pkt 49 u.p.d.o.f,

c)

art. 35 ust. 1 pkt 6 u.p.d.o.f,

d)

art. 24 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej,

e)

art. 48d ust. 4 i 4 przywołanej wyżej ustawy.

W uzasadnieniu odwołania Skarżąca wskazała, iż zwolnienie podatkowe określone w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. ma zastosowanie do opisanego we wniosku świadczenia mieszkaniowego wypłacanego żołnierzowi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową. Przedmiotem uregulowania art. 21 ust. 1 pkt 49 oraz art. 52c ust. 1 i 2 u.p.d.o.f. są świadczenia wypłacane na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - niemniej jednak, nie można na tej podstawie wyprowadzić wniosku, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych zawarto katalog zamknięty, tworzący odrębną kategorię zwolnień podatkowych, których adresatami byliby żołnierze, a przedmiotem środki wypłacane przez WAM. Żaden przepis przywołanej ustawy nie wprowadza takiego katalogu, a zestawienie wspomnianych przepisów nie daje podstaw do formułowania tak daleko idących wniosków. Dokonując wykładni powołanego powyżej przepisu art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. należy wskazać, że stanowi on wyjątek od zasady powszechności opodatkowania wyrażonej zarówno na gruncie art. 84 Konstytucji RP, jak i w art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. Zgodnie z powszechnym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych, przy stosowaniu ulg i zwolnień podatkowych nie jest dopuszczalne posługiwanie się wykładnią rozszerzającą, ale odrzuca się także wykładnię, która prowadzi do nieuprawnionego, nie znajdującego uzasadnienia w treści przepisu, zawężenia zakresu zwolnienia czy ulgi. Punktem wyjścia dla dokonania wykładni tego przepisu winna być zatem wykładnia językowa, bazująca na poszukiwaniu treści normy prawnej w oparciu o reguły języka etnicznego. Dopiero niejednoznaczny lub niedający się zaakceptować na gruncie wartości konstytucyjnych rezultat tak przeprowadzonego procesu wykładni może być uzupełniony innymi metodami wykładni prawniczej, w szczególności wykładnią systemową, czy celowościową. W związku z powyższym Skarżąca stwierdziła, że jak jednoznacznie wynika z treści przepisu, zwolnienie podatkowe znajdzie zastosowanie, gdy spełnione zostaną dwa warunki. Po pierwsze, podatnik otrzyma określoną kwotę od agencji rządowych lub agencji wykonawczych, po drugie, agencje te otrzymały środki na ten cel z budżetu państwa. W ocenie Skarżącej w odniesieniu do stanu faktycznego warunki te zostały spełnione. Podatniczka stwierdziła również, że będące przedmiotem sporu świadczenie mieszkaniowe jest wypłacane żołnierzom zawodowym, zgodnie z ich wyborem, w przypadku braku możliwości przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Świadczenie mieszkaniowe jest wówczas wypłacane przez dyrektora oddziału regionalnego właściwego miejscowo dla garnizonu, w którym żołnierz pełni służbę wojskową. Wypłacane świadczenie pokrywane jest z dotacji budżetowej (art. 48d ust. 3 i 4 ustawy o zakwaterowaniu). Przywołane uregulowania nie pozostawiają wątpliwości, że zarówno przed dniem 1 stycznia 2012 r. jak i po tej dacie, WAM stanowi agencję o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f.

Decyzją z dnia (...) listopada 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż skarżona decyzja została wydana w wyniku rozpoznania przez organ pierwszej instancji wniosku Skarżącej z dnia 8 kwietnia 2014 r. o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 rok w kwocie 810 zł w sytuacji, gdy wcześniej Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia (...) sierpnia 2014 r. określił Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w tym podatku za ten sam rok podatkowy. Niniejszą decyzję wymiarową, od której Strona wniosła odwołanie, utrzymał w mocy Dyrektor Izby Skarbowej w W., decyzją z dnia (...) listopada 2014 r. Organ zauważył, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja ostateczna określająca Stronie zobowiązanie podatkowe w przedmiotowym podatku za rok podatkowy, którego dotyczyła sprawa nadpłaty. W przedmiotowej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, która zgodnie z treścią art. 128 Ordynacji podatkowej wypełnia znamiona decyzji ostatecznej, organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest podstawy aby uznać iż wypłacone przez Wojskową Agencję Mieszkaniową świadczenie mieszkaniowe korzystało ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. Przychylił się również do argumentacji prezentowanej przez organ pierwszej instancji, iż także wykładnia historyczna art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. wskazuje, że celem ustawodawcy nie było zwolnienie na podstawie tego przepisu świadczeń mieszkaniowych otrzymywanych przez żołnierzy, lecz ujednolicenie zasady opodatkowania pomocy publicznej w zakresie przychodów z działalności gospodarczej i przedsiębiorców realizujących cele ustawowe za pomocą kwot otrzymanych od agencji rządowej, budżetu państwa lub budżetów jednostek samorządu terytorialnego. W konsekwencji uwzględniając przedmiotowe rozstrzygnięcie dotyczące zobowiązania podatkowego oraz mając na uwadze wniosek Pani J. T. o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r., Organ uznał, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nadpłaty z powyższego tytułu.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. zwrócił uwagę, iż jak podkreśla się zarówno w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w innej wysokości niż wykazana w zeznaniu nie jest możliwe wydanie na żądanie podatnika decyzji stwierdzającej nadpłatę (zob. wyrok NSA z dnia 12 października 2006 r. sygn. akt II FSK 1259/05).

Organ wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z dnia (...) sierpnia 2014 r. określił Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości 8.738 zł. Powyższa decyzja po rozpatrzeniu odwołania Strony została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, Ponadto w związku z rozliczeniem zeznania rocznego PIT-37 za 2010 r. Skarżąca dokonała w dniu 22 marca 2012 r. wpłaty kwoty 5,00 zł. Z powyższego wynika więc, iż zobowiązanie podatkowe zostało w pełni uregulowane, a zatem nie występuje nadpłata w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r.

Dyrektor Izby Skarbowej w W. odnosząc się do zarzutów naruszenia wskazanych w odwołaniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. zwrócił uwagę, iż rozstrzygnięcie w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty determinowane było sposobem rozstrzygnięcia zawartego w decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego oraz że istotą rozstrzygnięcia w postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty była wyłącznie kwestia ustalenia czy wystąpiła nadpłata podatku. Organ wyjaśnił, iż bez wpływu na wynik niniejszej sprawy pozostają zatem zarzuty Skarżącej co do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, tj. przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych odnoszących się do wymiaru podatku, w tym zarzut co do błędnej wykładni przepisu regulującego zwolnienie podatkowe z art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f, albowiem kwestia określenia wysokości należnego zobowiązania podatkowego, została rozstrzygnięta w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) sierpnia 2014 r. Wskazał, iż do zarzutów w zakresie wskazanym powyżej Dyrektor Izby Skarbowej w W. odniósł się w decyzji z dnia (...) listopada 2014 r.

W skardze na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:

a)

art. 21 ust. 1 pkt 47c (u.p.d.o.f.) b) art. 21 ust. 1 pkt 49 (u.p.d.o.f.) c) art. 35 ust. 1 pkt 6 (u.p.d.o.f.) d) art. 24 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej e) art. 48d ust. 4 i 4 (u.p.d.o.f.)

W uzasadnieniu skargi wskazała, iż świadczenie mieszkaniowe wypłacone żołnierzowi zawodowemu na podstawie cytowanej ustawy korzysta ze zwolnienia o podatku od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 47 u.p.d.o.f. Wobec powyższego w ocenie Skarżącej pobranie przez WAM zaliczki na poczet podatku dochodowego w kwocie 1.944 zł było błędne. Skarżąca podniosła, iż jej stanowisko potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych.

W ocenie Skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonych decyzjach w całości pomija wykładnie prawa wskazaną przez NSA przedstawiając jedynie własną, inną wykładnię prawa. Zaznaczyła, iż zwolnienie podatkowe określone w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. ma zastosowanie do opisanego we wniosku świadczenia mieszkaniowego wypłacanego żołnierzowi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową. Bez wątpienia przedmiotem uregulowania art. 21 ust. 1 pkt 49 oraz art. 52c ust. 1 i 2 u.p.d.o.f. są świadczenia wypłacane na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej - niemniej jednak, nie można na tej podstawie wyprowadzić wniosku, że w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych zawarto katalog zamknięty, tworzący odrębną kategorię zwolnień podatkowych, których adresatami byliby żołnierze, a przedmiotem środki wypłacane przez Wojskową Agencję Mieszkaniową.

Skarżąca podniosła, iż literalne brzmienie art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. w istocie nie budzi wątpliwości i prowadzi do wniosku, że świadczenie mieszkaniowe wypłacane przez WAM żołnierzowi zawodowemu korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego, określonego tym przepisem. Również organy podatkowe wskazują, że stan faktyczny sprawy jest zbieżny z dyspozycją ww. przepisu, aczkolwiek wywodzą, iż zbieżność ta jest jedynie pozorna.

Skarżąca zarzuciła, iż w zaskarżonej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej pomija rezultaty wykładni językowej art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f, powołując się na wykładnię systemową, celowościową i historyczną. W ocenie Skarżącej w niniejszej sprawie proponowana przez organy podatkowe wykładnia celowościową, systemowa i historyczna prowadzą do skutku niekorzystnego z punktu widzenia podatników, a przy tym odmiennego od wynikającego z wykładni językowej. Według Skarżącej powołanie się przez Dyrektora Izby Skarbowej na uzasadnienie projektu zmian stanowi rażące naruszenie zasad wykładni prawa. Treść uzasadnienie projektu nie jest źródłem prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdziła, że z treści przepisu jednoznacznie wynika, że zwolnienie podatkowe znajdzie zastosowanie, gdy spełnione zostaną dwa warunki. Po pierwsze, podatnik otrzyma określoną kwotę od agencji rządowych lub agencji wykonawczych. Po drugie, agencje te otrzymały środki na ten cel z budżetu państwa.

Odnosząc sformułowane powyżej warunki do stanu faktycznego sprawy Skarżąca stwierdziła, że zostały one spełnione, co uzasadnia zastosowanie zwolnienia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 47c u u.p.d.o.f. Podkreśliła, że zgodnie z art. 8 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Wojskowa Agencja Mieszkaniowa (WAM) jest państwową jednostką organizacyjną, posiadającą osobowość prawną. Agencja wykonuje zadania własne oraz zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, przy czym zadania zlecone to zadania powierzone Agencji przez Ministra Obrony Narodowej w zakresie gospodarki mieszkaniowej i internatowej oraz przebudowy i remontów zasobów mieszkaniowych i internatowych.

Skarżąca podniosła, że w art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241), mocą którego WAM uzyskała status agencji wykonawczej, agencje, którym status taki został przyznany, ustawodawca określił jako "państwowe agencje". Pokreśliła, że pojęcie "agencje rządowe" nie występowało w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych. Tym samym w ocenie Skarżącej jednym możliwym jest wniosek, że agencie rządowe, o których mowa w również obowiązującym już wówczas art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f., to nic innego jak właśnie agencje państwowe. Nie ma zatem wątpliwości, że został spełniony pierwszy ze wskazanych powyżej warunków, tj. Wojskowa Agencja Mieszkaniowa jest agencją, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. Ponadto, świadczenie mieszkaniowe, będące przedmiotem sporu w sprawie jest wypłacane żołnierzom zawodowym, zgodnie z ich wyborem, w przypadku braku możliwości przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Świadczenie mieszkaniowe jest wówczas wypłacane przez dyrektora oddziału regionalnego właściwego miejscowo dla garnizonu, w którym żołnierz pełni służbę wojskową. Wypłacane świadczenie pokrywane jest z dotacji budżetowej (art. 48d ust. 3 i 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazać zatem należy, że przywołane uregulowania nie pozostawiają wątpliwości, że zarówno przed dniem 1 stycznia 2012 r., jak i po tej dacie Wojskowa Agencja Mieszkaniowa stanowi agencję, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. Jednocześnie przedmiotowe zwolnienie, ze względu na źródło finansowania (dotacja budżetowa), obejmuje wypłacane przez Agencję świadczenie mieszkaniowe.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej powoływana jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sąd uznał, że narusza ona przepisy prawa materialnego w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Na wstępie podkreślić należy, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny. Kwestia sporna dotyczy oceny zasadności korekty zeznania podatkowego PIT-37 za 2010 r. wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.

W tym miejscu Sąd zauważa, że powyższe zagadnienie było już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych, w których ukształtował się, choć niejednolicie, pogląd korzystny dla Skarżącej, wyrażony m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 2625/13 i II FSK 2626/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1827/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 426/14; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 520/13; z dnia 17 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 487/13 i z 18 września 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 617/13 oraz sygn. akt I SA/Wr 618/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 269/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Go 389/13 i z dnia 18 września 2013 r. sygn. akt I SA/Go 351/13; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 269/13 i sygn. akt I SA/Sz 271/13, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 720/14, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Rz 1186/14, wszystkie dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sąd w niniejszym składzie poglądy zaprezentowane w podanych wyrokach w pełni podziela i przyjmuje jako własne.

Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. wolne od podatku dochodowego są: "kwoty otrzymane od agencji rządowych lub agencji wykonawczych, jeżeli agencje te otrzymały środki na ten cel z budżetu państwa". Nowelizacja tego przepisu dokonana została z dniem 1 stycznia 2010 r. na podstawie art. 12 ust. 1 lit. a tiret drugie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1241).

Będące przedmiotem sporu świadczenie mieszkaniowe wprowadzono w art. 24 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu z dniem 1 lipca 2010 r. na podstawie art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). Jest ono wypłacane żołnierzom zawodowym, zgodnie z ich wyborem, w przypadku braku możliwości przydziału kwatery lub innego lokalu mieszkalnego. Świadczenie to, zgodnie z art. 48d ust. 4 ww. ustawy, wypłacone było Skarżącemu w 2011 r. przez Wojskową Agencję Mieszkaniową - agencję rządową, a środki na ten cel pochodziły z dotacji budżetowej.

W ocenie Sądu przywołane przepisy nie pozostawiają wątpliwości, że zarówno przed 1 stycznia 2012 r. jak i po tej dacie Wojskowa Agencja Mieszkaniowa stanowi agencję, o której mowa w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. Przedmiotowe zwolnienie, ze względu na źródło finansowania (dotacja budżetowa), obejmuje wypłacone przez Agencję świadczenie mieszkaniowe. Mimo wyprowadzenia słusznych wniosków w zakresie statusu WAM (jako agencji rządowej), jak i źródła finansowania wypłacanego świadczenia mieszkaniowego (z dotacji budżetowych) - organy podatkowe bezpodstawnie próbowały uzasadnić stanowisko odmawiające zwolnienia z podatku dochodowego kwot wypłaconych z tego tytułu celem regulacji art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. i uzasadnieniem projektu zmian oraz systematyką zwolnień podatkowych dotyczących świadczeń otrzymywanych przez żołnierzy.

Przede wszystkim należy jednoznacznie stwierdzić, że uzasadnienie nowelizacji ustawy nie należy do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego w Polsce. W tej kwestii art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej określa, że źródłami tymi są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (ust. 1), zaś na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (ust. 2). Uzasadnienie ustawy nie może zatem stanowić podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu podatkowego, a tym bardziej przesądzać o prawach i obowiązkach obywateli określonych w ustawie. Przyjęcie przeciwnego stanowiska oznaczałoby bowiem, że prawa i obowiązki obywateli wynikają nie z przepisu ustawy ale z innych, nie będących źródłami prawa aktów. To zaś nie da się pogodzić z wyrażoną w art. 2 Konstytucji zasadą, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 269/13).

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 217 Konstytucji RP nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Przywołany przepis wprowadził do polskiego systemu prawnego zasadę ustawowej regulacji elementów konstrukcyjnych obowiązku podatkowego, w tym ulg, co oznacza, że enumeratywnie wskazane w art. 217 Konstytucji RP elementy stosunku podatkowoprawnego, w tym ulgi podatkowe, nie mogą być wprowadzane ani kształtowane w drodze aktów prawnych innych niż ustawa. Zastrzeżenie to dotyczy również uznawania i kształtowania ulg podatkowych w drodze interpretacji przepisów ustawy w ramach sądowej kontroli działania organów administracji podatkowej. Dlatego w ramach interpretacji przepisów prawa podatkowego pierwszoplanowe i dominujące znaczenie ma wykładnia językowa (gramatyczna, literalna) dająca pierwszeństwo tekstowi prawa (ustawy).

Odnosząc się do argumentacji organu, uzasadniającego przede wszystkim systematyką ustawy odmowę zwolnienia z podatku dochodowego spornego świadczenia mieszkaniowego, podkreślić należy, że Sąd dostrzega i akceptuje, że w procesie wykładni przepisów prawa podatkowego dokonujący tej czynności podmiot nie powinien ograniczać się do jednej z kilku, bądź niektórych tylko metod wykładni. Proces ten powinien uwzględniać wszystkie dostępne dyrektywy wykładni, zaś treść normy prawnej powinna wynikać z dokonanej przez interpretatora oceny przydatności uzyskanych przy ich zastosowaniu rezultatów. Proces wykładni powinna jednak za każdym razem rozpoczynać wykładnia językowa a jej granice zawsze wyznaczać musi sens słów użytych w interpretowanym przepisie. Natomiast niejednoznaczny rezultat tej wykładni może być weryfikowany lub modyfikowany w drodze innych metod wykładni, w tym celowościowej, systemowej lub historycznej.

Przy czym w żadnym przypadku nie jest dopuszczalne w systemie prawa podatkowego stosowanie do stanu faktycznego wyniku wykładni celowościowej, systemowej lub historycznej przepisu prawa podatkowego, jeżeli (nawet przy prawidłowym ich przeprowadzeniu) ich wynik pozostawałby w opozycji do rezultatu wykładni językowej (gramatycznej). Uwzględniając powyższe Sąd stwierdził, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. jest na tyle czytelny, że już zastosowanie wykładni językowej pozwala odczytać treść wynikającej z niego normy prawnej. Wykładnia systemowa, uwzględniająca przytoczone wyżej przepisy ustawy o zakwaterowaniu (w tym art. 24 ust. 3) jedynie potwierdza, że przedmiotowe świadczenie mieszkaniowe, jako pochodzące z dotacji budżetowej i przyznane przez agencję rządową, powinno podlegać przedmiotowemu zwolnieniu. Cel zaś regulacji rekonstruowany zarówno w oparciu o treść ustawy podatkowej jak i ustawy nowelizującej, nie daje podstaw do przyjęcia, jak chce organ podatkowy, że zakres zwolnienia opisanego w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.p.f. obejmuje tylko świadczenia otrzymywane przez przedsiębiorców. Takie znaczenie analizowanego przepisu przyjęte przez organ podatkowy nie znajduje żadnego uzasadnienia w jego brzmieniu.

W ocenie Sądu już literalne (gramatyczne, językowe) odczytanie przedstawionego przepisu prowadzi do wniosku, że aby skorzystać ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. podatnik musi otrzymać od agencji rządowej lub wykonawczej kwoty, których źródłem są środki otrzymane przez agencje na ten cel z budżetu państwa. W stanie faktycznym spornej sprawy, spełnione zostały wszystkie przesłanki tego przepisu warunkujące zwolnienie.

Sąd dostrzega, że omawiany przepis art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f., zawierający przedmiotowe zwolnienie, jest szeroki i mieszczą się w nim inne (wskazane przez organy) zwolnienia dotyczące ogólnie rozumianych świadczeń mieszkaniowych żołnierzy zawodowych. Jednakże wniosek, jakoby okoliczność ta była decydująca i przełamywała literalne brzmienie przepisu, jest nieuprawniony. Z porównania treści przepisu art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. z treścią przepisu art. 48d ust. 4 ustawy o zakwaterowaniu wynika jednoznacznie, że świadczenie mieszkaniowe, o którym mowa w art. 24 ust. 3 drugiej z wymienionych ustaw, wypłacone żołnierzowi przez WAM z dotacji budżetowej, wypełnia normę art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. Należy zatem zgodzić się ze Skarżącymi, że wypłacone Skarżącemu przez WAM - agencję rządową (obecnie wykonawczą), świadczenie mieszkaniowe, pochodzące z dotacji budżetowej przyznanej agencji na ten cel, podlega zwolnieniu z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Organy podatkowe, nie podzielając stanowiska Skarżących, uznały, że wykładnia językowa nie może mieć w tym przypadku decydującego znaczenia. Wskazały na inne zwolnienia o charakterze mieszkaniowym, enumeratywnie wymienione w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, m.in. w art. 21 ust. 1 pkt 49. Ponadto powołały się na uzasadnienie rządowego projektu do wprowadzenia omawianego przepisu wywodząc, że intencją ustawodawcy było objęcie tym zwolnieniem wyłącznie świadczeń otrzymywanych przez przedsiębiorców.

Sąd nie podziela tego poglądu zauważając, że gdyby ustawodawca chciał ograniczyć przedmiotowe zwolnienie do określonej rodzajowo kategorii podmiotów (do przedsiębiorców), to wprowadzenie takiego zastrzeżenia do przepisu nie stanowiłoby zbyt skomplikowanego zabiegu legislacyjnego. Jak trafnie argumentował WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 520/13, co Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela - nie można (jak czyni to organ), odwoływać się do niezrealizowanej intencji projektodawcy, który wprowadzając proponowane rozwiązanie, brał lub co najmniej powinien brać pod uwagę całokształt przepisów podatkowych, ich wzajemne ze sobą powiązania i wynikające z tego skutki. W przywołanym wyżej wyroku Sąd przypomniał, że uzasadnienie projektu ustawy nowelizującej nie należy do katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego, nie może zatem stanowić podstawy prawnej skierowanego do podatnika rozstrzygnięcia, a tym bardziej przesądzać o prawach i obowiązkach obywatela. Uzasadnienie projektu mogłoby pomóc w wyjaśnianiu wątpliwości w sytuacji, gdyby przepis był nieczytelny, ale nie można z niego wywodzić wniosków sprzecznych z literalną treścią przepisu.

W ocenie Sądu nie można też ograniczać zakresu zwolnienia argumentacją, że ustawa zawiera już wyliczenie innego rodzaju świadczeń mieszkaniowych dla żołnierzy podlegających zwolnieniu z opodatkowania. Skoro "świadczenie mieszkaniowe" (art. 24 ust. 3) zostało wprowadzone do ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP od 1 lipca 2010 r., gdy przepis art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. funkcjonował już od 2002 r. w systemie podatkowym, a nie wprowadzono przy tym zastrzeżeń skutkujących wyłączeniem z zakresu jego działania "świadczeń mieszkaniowych", to należy uznać, że racjonalny ustawodawca celowo objął tym zwolnieniem również to sporne w sprawie świadczenie.

Należy podkreślić, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych adresowana jest do osób rozliczających się z budżetem państwa na zasadzie samoobliczenia, co zobowiązuje ustawodawcę do szczególnej dbałości o czytelność, jednoznaczność i przejrzystość przepisów. Niejednokrotnie podkreślano w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, że przepisy muszą być tak skonstruowane, aby adresat normy prawnej mógł ją bez wielkich trudności odczytać i zastosować, a nie domyślać się, co ustawodawca chciał poprzez daną normę powiedzieć.

Należy jeszcze raz wskazać, że granice wykładni wyznacza zawsze sens słów użytych w interpretowanym przepisie. Kierując się tą dyrektywą Sąd stwierdza, że przepis art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. jest na tyle czytelny, że treść jego można wyczytać już przez zastosowanie wykładni językowej, znajdującej potwierdzenie w wykładni systemowej, uwzględniającej też przytoczone wyżej przepisy ustawy o zakwaterowaniu. Wszechstronna analiza uregulowań odnoszących się do "świadczenia mieszkaniowego" prowadzi do uwzględnienia skargi i uznania racji Podatnika, że zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. objęte są świadczenia mieszkaniowe wypłacane żołnierzowi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową jako agencję rządową (obecnie wykonawczą) a przeznaczone na to środki, pochodzą z dotacji otrzymanej na ten cel z budżetu państwa. Jednocześnie brak jest podstaw do przyjęcia stanowiska organu podatkowego, zawężającego zakres analizowanego zwolnienia do świadczeń dla przedsiębiorców. Dlatego też Sąd nie może podzielić poglądu prawnego zaprezentowanego w wyroku NSA z dnia 1 lipca 2014 r. (syg. Akt II FSK 1066/14), na który - dla wsparcia swojego stanowiska - powołuje się Organ odwoławczy.

W konsekwencji uznania przez Sąd naruszenia prawa materialnego przy wykładni "spornego" przepisu art. 21 ust. 1 pkt 47c u.p.d.o.f. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 października 2015. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 37/15, uchylił decyzję Organu odwoławczego z dnia (...) listopada 2014 r., określającej Skarżącej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w wysokości 8.738 zł.

W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że również zawarte w zaskarżonych decyzjach rozstrzygnięcia o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w łącznej wysokości 810 zł naruszają prawo materialne, tj. art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 2 O.p.

Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że za nadpłatę uważa się kwotę nienależnie zapłaconego lub nadpłaconego podatku. Drugi z tych przepisów przewiduje, że nadpłata taka może powstać poprzez pobranie przez płatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, gdy płatnik pobrał od podatnika podatek w wysokości wyżej od należnej.

Kwestia wysokości zobowiązania podatkowego, odnośnie którego zostaje złożony wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku wraz ze stosowną skorygowaną deklaracją podatkową musi być (zasadniczo) rozstrzygana w postępowaniu w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego. Kwestia ta została przesądzona w uchwale 7-miu sędziów NSA z dnia 27 stycznia 2014 r. II FPS 5/13 (ONSAiWSA 2014/4/56), w uzasadnieniu której NSA stwierdził, że konieczność wszczynania postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty rozważana być musi każdorazowo z uwzględnieniem realiów konkretnej sprawy. W niektórych przypadkach, kiedy wniosek o stwierdzenie nadpłaty znajduje swoje uzasadnienie w okolicznościach które wątpliwości nie budzą, czy też w błędnym obliczeniu podatku lub błędnym wypełnieniu deklaracji, czy też w końcu podatnik powołuje się na okoliczności stanu faktycznego, które w rzeczywistości nie zaistniały, nie będzie konieczności wszczynania takiego postępowania. Organ podatkowy rozstrzygnie o trafności wniosku o stwierdzenie nadpłaty bez wszczynania takiego postępowania. Jeżeli jednak podatnik złoży deklarację, w której skoryguje wysokość należnego podatku, zaś przyczyną takiego stanu rzeczy będą okoliczności prawne, to wówczas wysokość należnego podatku powinna zostać określona w trakcie odrębnego postępowania. Dopiero jego określenie będzie umożliwiało wydanie rozstrzygnięcia w zakresie nadpłaty.

Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej już wyżej uchwale II FPS 5/13 dopuścił również możliwość orzeczenia przez organ podatkowy w przedmiocie wysokości zobowiązania podatkowego i nadpłaty podatku w jednej decyzji podatkowej. Są to bowiem dwa wynikające z jednego stanu faktycznego i ściśle ze sobą powiązane elementy, które nadają się do rozpoznania w jednym postępowaniu podatkowym. Świadczy o tym treść art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej, w którym złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty zostało powiązane z obowiązkiem złożenia skorygowanego zeznania. Niemniej, wydanie rozstrzygnięcia określającego zobowiązanie podatkowe będzie miało znaczenie prejudycjalne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Stwierdzenie tejże bądź odmowa jej stwierdzenia będzie ściśle związana z wysokością zobowiązania podatkowego określoną w tym postępowaniu. Jej przyjęcie będzie polegało na porównaniu wysokości podatku należnego wynikającego z tej decyzji z wysokością podatku zapłaconego lub pobranego np.: przez płatnika. Jeżeli z tego porównania będzie wynikało, że podatek określony w decyzji jest równy lub wyższy od dotychczas zapłaconego, to wówczas nadpłata nie występuje.

W przedmiotowej sprawie, jak wyżej wskazano, organy podatkowe nieprawidłowo określiły wysokość zobowiązania podatkowego Skarżącym za lata 2010 i 2011. To zaś oznacza, że wadliwe jest również rozstrzygnięcie o odmowie stwierdzenia nadpłaty ponieważ jego treść jest bezpośrednio związana z rozstrzygnięciem w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego. Brak akceptacji Sądu dla tych rozstrzygnięć w takim układzie procesowym, jak w sprawie niniejszej musi prowadzić do uchylenia zaskarżonych decyzji w całości.

Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.