Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 8 lutego 2008 r.
III SA/Wa 36/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Anna Kocewiak (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. i T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata i doradcy podatkowego (w całości) w sprawie ze skargi B. S. i T.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) listopada 2007 r. nr (...) w przedmiocie udzielenia pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego postanawia: - odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 4 lutego 2008 r. B. S. i T. S. (dalej "skarżący" lub "strona") złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy występując o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podnieśli zarzuty przeciwko zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzą trzyosobowe gospodarstwo domowe. Opisując własny majątek wskazali mieszkanie o powierzchni 114 m. kw., oszczędności pieniężne - około 60.000 złotych oraz samochód osobowy Opel Astra - rocznik 2007. Wyjaśnili, że zakup mieszkania był możliwy dzięki kredytowi komercyjnemu z terminem spłaty wynoszącymi 20 lat. Zobowiązanie to jest konsekwencją działania nieuczciwego developera, któremu skarżący wnieśli do 2001 r. pełny wkład na mieszkanie. Ponadto oświadczyli, że pełna kwota oszczędności pochodzi ze zwrotu przez syndyka upadłości 70% środków wpłaconych w latach 1999-2001 na budowę mieszkania. Do uzyskiwanych dochodów zaliczyli wynagrodzenie skarżącego z tytułu pracy w radiu w wysokości 9.500 złotych.

Do formularza PPF załączyli zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskiwanych w latach 2006 - 2007, wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie cztery miesiące, zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wydane przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Wyjaśnili również, że wyciągi bankowe dokumentują ponoszone bieżące koszty utrzymania, które uwzględniając spłatę kredytu mieszkaniowego, opłacenie polis ubezpieczeniowych, czynszu, energii i codziennych zakupów wynoszą około 6.000 - 7.000 złotych miesięcznie. Jedynym źródłem utrzymania rodziny są zarobki T. S. uzyskiwane z tytułu pracy w (...). Jedyną rzeczą ruchomą o wartości powyżej 5.000 złotych nabytą w ostatnich dwóch latach jest samochód osobowy zakupiony 30 października 2007 r. za kwotę 51.100 złotych oraz mieszkanie o powierzchni 114 m. kw. kupione w 2002 r. (kredyt).

Uzasadnienie prawne

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje.

Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wnieśli bowiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika.

Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Na obecnym etapie postępowania do kosztów sądowych należy zaliczyć wpis od skargi w wysokości 200 zł. Jeżeli skarżący, pomimo, że przed sądem pierwszej instancji brak przymusu reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, uznają taką reprezentację za konieczną, koszty te wzrosną o wynagrodzenie pełnomocnika, wysokość którego co do zasady ustalają umawiające się strony. Wyjaśnić skarżącym należy, że każdy, kto ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika powinien wykazać, że spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika przekracza ich możliwości płatnicze i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie wnioskodawcom prawa pomocy we wskazanym zakresie w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony ich interesów. Skarżący w złożonym wniosku powyższych okoliczności nie wykazali.

Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż przedstawione przez skarżących informacje nie wskazują, że znajdują się oni w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

Skarżący posiada stałe źródło dochodów z tytułu umowy o pracę oraz umów licencyjnych. Zgodnie z przedstawionymi wyciągami z rachunków bankowych na jego konto miesięcznie wpływa kwota około 11.527,89 złotych (wyciąg z 3 grudnia 2007 r.). Skarżąca nie pracuje, ale strony nie wyjaśniły, czy sytuacja taka jest skutkiem decyzji małżonków, czy też skarżąca nie może znaleźć zatrudnienia. Ponadto, wyciąg bankowy dokumentujący operacje dokonane w okresie od 3 listopada 2007 r. do 3 grudnia 2007 r. wykazuje saldo dodatnie - 70.928,92 złote. Przedstawione przez skarżących wyciągi bankowe, które zgodnie z ich oświadczeniem przedstawiają miesięczne koszty utrzymania rodziny wskazują, że opłata czynszowa za mieszkanie i garaż wynosi 785,50 złotych, opłata za energię elektryczną w listopadzie 2007 r. wyniosła 214,37 złotych (za okres dwóch miesięcy), rozliczenie wody - 311,48 złotych (brak danych co do okresu, za jaki opłata została poniesiona), telefon - 86,62 złote, spłata kredytu mieszkaniowego - około 1.300 złotych. Łącznie wydatki te stanowią kwotę 2.700 złotych i nie uwzględniono w nich kosztów wyżywienia. Nie można jednak uznać, że miesięczne utrzymanie trzyosobowej rodziny wynosi około 6.000 - 7.000 złotych. Skarżący zaliczyli do tych kosztów również opłaty z tytułu korzystania z telewizji kablowej (łącznie 277 złotych miesięcznie) i składki na polisy ubezpieczeniowe - 1.752,61 złotych miesięcznie, ale wydatków tych nie można zaliczyć do niezbędnych kosztów utrzymania. Struktura wydatków nie wskazuje, że skarżący oszczędnie gospodarują uzyskiwanymi dochodami. Na każdym z wyciągów ewidencjonowano niejednokrotne zapłaty kartą płatniczą w takich sklepach jak: Empik, CCC, Mark and Spencer, TC Shop, Galeria Centrum, Apart. Nie negując, że są to dla skarżących bardzo istotne wydatki i stanowią one znaczące obciążenie budżetu domowego, nie mogą być one jednak uwzględnione przy ocenie zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko w wypadku, gdy skarżący nie dysponują jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków.

Zaznaczyć też należy, że w postępowaniu, którego przedmiotem jest ocena zasadności zwolnienia strony od kosztów postępowania, przedmiotem rozpoznania nie jest zaskarżony akt administracyjny. W konsekwencji podnoszone we wniosku zarzuty przeciwko skarżonej decyzji pozostają bez wpływu na ocenę, czy stronie należy przyznać prawo pomocy.

Porównując wielkość majątku skarżących i uzyskiwane dochody oraz biorąc pod uwagę strukturę stałych wydatków, nie można przyjąć, że skarżący znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia zapłatę wpisu od skargi w kwocie 200 zł oraz opłacenie pełnomocnika. Dowodem na powyższą okoliczność jest zarówno stały dochód, który otrzymuje skarżący jak i posiadany majątek (oszczędności, samochód).

Zapłata wpisu w kwocie 200 zł, a więc w wysokości stanowiącej znikomy procent otrzymywanych dochodów oraz posiadanych oszczędnościach umożliwi rozpoznanie złożonej skargi przez Sąd, pozytywne rozstrzygnięcie skargi spowoduje natomiast orzeczenie na rzecz skarżących zwrotu zapłaconego wpisu.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.