Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 19 maja 2008 r.
III SA/Wa 348/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sokołowska.

Sędziowie WSA: Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Małgorzata Jarecka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2008 r. sprawy ze skargi B. Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia (...) grudnia 2007 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) października 2007 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., działając jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku B.Z. (Skarżącego w niniejszej sprawie). W toku postępowania egzekucyjnego zawiadomieniem z dnia (...) kwietnia 2005 r. na podstawie tytułów wykonawczych nr (...) dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego. Następnie zawiadomieniem z dnia (...) lutego 2006 r. dokonano zajęcia świadczenia na podstawie tytułów wykonawczych o nr (...) oraz kolejnego zajęcia zawiadomieniem z dnia (...) lipca 2007 r. na podstawie tytułów wykonawczych o nr (...) oraz (...).

Skarżący pismem z (...) kwietnia 2006 r. wniósł o wstrzymanie prowadzonych czynności egzekucyjnych z "żebraczej renty w wysokości 419 zł". W uzasadnieniu powołał się na art. 8 § 1 pkt 6 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej powoływanej jako "u.p.e.a.").

W wyniku wezwania organu egzekucyjnego z dnia 8 maja 2005 r. do wyjaśnienia, czy wniosek Skarżącego dotyczy wstrzymania egzekucji administracyjnej, czy też zwolnienia spod zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego Skarżący w piśmie z 12 maja 2006 r. wyjaśnił, iż wniosek dotyczy obu zagadnień.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z (...) czerwca 2006 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia (...) września 2006 r. Minister Finansów utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie.

W wyniku wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3959/06 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) czerwca 2006 r., nakazując przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie określenia tytułów wykonawczych i czynności egzekucyjnych, co do których Skarżący wnosił o wstrzymanie wykonania.

W związku z powyższym wyrokiem organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia (...) września 2007 r. wezwał Skarżącego do sprecyzowania wniosku z dnia (...) kwietnia 2006 r. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący wskazał, iż wnosi o wstrzymanie czynności egzekucyjnej zapoczątkowanej zawiadomieniem o zajęciu świadczenia z dnia (...) kwietnia 2005 r. oraz o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w celu wyegzekwowania zaległości w podatku VAT wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia (...) kwietnia 2004 r., objętych tytułami wykonawczymi zawartymi w zawiadomieniach o zajęciu świadczenia z dnia (...) kwietnia 2005 r., (...) lutego 2006 r. oraz (...) lipca 2007 r.

Z uwagi wyegzekwowanie należności objętych tytułami wykonawczymi wymienionymi w zawiadomieniu z dnia (...) kwietnia 2005 r. i (...) lutego 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniami z dnia (...) października 2007 r. nr (...) oraz nr (...) umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych tytułów wykonawczych.

Odnośnie zawiadomienia z dnia (...) lipca 2007 r. organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia (...) października 2007 r. wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 14 września 2007 r., wyjaśniając jednocześnie, iż w przypadku braku odpowiedzi ww. pismo zostanie rozpoznane jako wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze wymienione w zawiadomieniu z dnia (...) lipca 2007 r.

Skarżący pismem z dnia (...) sierpnia 2007 r. wystąpił do Ministra Finansów z wnioskiem o wstrzymanie czynności egzekucyjnej oraz postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3959/06, wnosząc o "zablokowanie czynności egzekucyjnej przez Urząd Skarbowy w B." z "żebraczej renty" 419 zł stanowiącej jedyne źródło utrzymania. Wskazał na decyzje z dnia (...) kwietnia 2004 r. będące podstawą wystawienia tytułów wykonawczych na podstawie których dokonano zajęcia świadczenia rentowego z dnia (...) lipca 2007 r. oraz opisał przebieg kontroli podatkowej.

Minister Finansów przekazał ww. wniosek do Dyrektora Izby Skarbowej w B., który postanowieniem z dnia (...) września 2007 r. wezwał Skarżącego do sprecyzowania żądania zawartego we wniosku z dnia (...) sierpnia 2007 r. Poinformował jednocześnie Skarżącego, iż w przypadku nieudzielenia odpowiedzi w terminie 7 dni pismo zostanie potraktowane jako wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych i postępowania egzekucyjnego prowadzonych na dzień złożenia wniosku.

W piśmie z dnia (...) października 2007 r. Skarżący wskazał, iż wystąpienie z dnia (...) sierpnia 2007 r. spowodowane zostało odmową ze strony Naczelnika Urzędu Skarbowego wyrażoną w postanowieniu z dnia (...) sierpnia 2007 r. nr (...) (stanowiące załącznik do pisma z dnia (...)), gdzie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. jako wierzyciel odmówił wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji renty socjalnej.

Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia (...) października 2007 r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniu z dnia (...) lipca 2007 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie rentowe oraz wstrzymania czynności egzekucyjnej dokonanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. zawiadomieniem z dnia (...) lipca 2007 r.

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie zarzucając organowi pierwszej instancji "złą wolę" oraz "karygodne przeciąganie w czasie definitywnego rozstrzygnięcia wniosków" wyrażonych w pismach z dnia (...) sierpnia 2007 r., (...) września 2007 r. oraz (...) października 2007 r. Ponownie wskazał na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3956/06 w świetle, którego w sposób wybiórczy definitywnie został rozpatrzony wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnej dokonanej zawiadomieniem z dnia (...) kwietnia 2005 r. i z dnia (...) 02.2006 r. Skarżący zarzucił ponadto brak rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnej dokonanej zawiadomieniem z dnia (...) lipca 2007 r.

Minister Finansów, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, wskazał na art. 23 u.p.e.a., z istoty którego wynika, iż wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz czynności egzekucyjnej zależy od uznania organu nadzoru. Uznaniowy charakter postanowienia wydanego w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. nie zwalnia organu właściwego do rozpatrzenia wniosku od obowiązku wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, jednakże nie jest on zobligowany do zastosowania instytucji określonej w tym przepisie i może odmówić wstrzymania postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnej.

Organ odwoławczy podkreślił, że przesłanką do zastosowania tej instytucji jest wystąpienie szczególnie uzasadnionych wypadków, za które, zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych uznaje się takie wypadki, na które zobowiązany nie miał wpływu i które niezależne są od sposobu jego postępowania, np. w wypadku klęski żywiołowej lub wypadku losowego. Zdaniem Ministra dokonana analiza materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wykazała, iż organ pierwszej instancji prawidłowo dokonał oceny okoliczności sprawy, ponieważ kwestionowanie decyzji merytorycznych będących podstawą prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz informacje dotyczące przebiegu kontroli podatkowej, nie mogą stanowić przesłanki do wstrzymania postępowania egzekucyjnego oraz czynności egzekucyjnej.

Minister Finansów nie zgodził się z zarzutem wybiórczego - w świetle sentencji wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3959/06 -rozpatrzenia wniosku w zakresie wstrzymania czynności egzekucyjnej tj. dokonanej zawiadomieniem z dnia (...) kwietnia 2005 r. i (...) lutego 2006 r. oraz brakiem rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnej dokonanej zawiadomieniem z dnia (...) lipca 2007 r. Podkreślił przy tym, że z akt sprawy wynika, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniach z dnia (...) kwietnia 2005 r. oraz (...) lutego 2007 r. zostało zakończone wskutek wyegzekwowania należności. W związku z czym postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz czynności egzekucyjnych w tym zakresie zostały umorzone jako bezprzedmiotowe. Zaskarżone postanowienie z dnia (...) października 2007 r. dotyczyło wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w zawiadomieniu o zajęciu z dnia (...) lipca 2007 r. oraz wstrzymania czynności egzekucyjnej dokonanej ww. zawiadomieniem. Powoływany przez Skarżącego wyrok z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA./Wa 3956/06 dotyczący wstrzymania czynności egzekucyjnej (zajęcia świadczenia), nie mógł odnosić się do późniejszej czynności egzekucyjnej.

Odnosząc się z kolei do zarzutu Skarżącego "nikczemnego żądania" sprecyzowania wniosku z dnia (...) września 2007 r. Minister Finansów wyjaśnił, że organ pierwszej instancji, na mocy art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071; dalej "k.p.a."), zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowy, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a.

W kwestii zaś wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnej w odniesieniu do zawiadomienia z dnia (...) lipca 2007 r. oraz wstrzymania postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do ww. zawiadomienia w oparciu o art. 56 § 1 pkt 1 oraz art. 59 § 4 u.p.e.a. wskazał, że w trybie zmierzającym do wstrzymania postępowania egzekucyjnego lub czynności egzekucyjnych na podstawie art. 23 § 6 ustawy nie jest możliwe poddawanie ocenie przesłanek zawieszenia oraz umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący podniósł, że postanowienie Ministra Finansów jest dla niego niezrozumiałe Zarzucił organom administracji ciągnącą się od 2003 r. zmowę lub złą wolę, naruszanie prawa poprzez zajęcie renty oraz niewłaściwą interpretację art. 8 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Skarżący wskazał ponadto na jego zdaniem dziwne i niezrozumiałe przywoływanie art. 10 § 1 u.p.e.a. i art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Jego zdaniem nieuzasadnione było również postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) września 2007 r. z żądaniem doprecyzowania wniosku zawartego w piśmie z dnia (...) sierpnia 2007 r., ponieważ pismo to było bezpośrednio skierowane do Ministra Finansów z pominięciem Izby Skarbowej. Niezrozumiale są również dla niego wezwania Dyrektora Izby Skarbowej w B. do sprecyzowania żądań zwartych w składanych pismach odnoszących się do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Skarżący wskazał ponownie na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3959/06. Odniósł się ponadto do decyzji określających wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych.

Reasumując podkreślił, że przedstawił szczególne wypadki, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a., łącznie z łamaniem prawa przez organy administracji. Wniósł o wydanie postanowienia o wstrzymanie czynności egzekucyjnych.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 8 maja 2008 r., będącym repliką na odpowiedź na skargę, Skarżący podtrzymał dotychczasową argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej, w tym m.in. postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Z tego względu dla wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a."); a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie Sąd takich naruszeń prawa w działaniach organów administracji publicznej nie stwierdził.

Odnosząc się do wniosków skargi wskazać należy, że kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne nie może być rozumiana jako zastąpienie organów administracji w załatwieniu jakiejkolwiek sprawy administracyjnej, bowiem kompetencja do działania w tym zakresie należy do organów administracji. Sąd na skutek zaskarżenia aktu lub czynności administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej jako takiej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować działanie tego organu. Mając powyższe na uwadze, rozpoznający sprawę skład orzekający nie mógł przychylić się do wniosku Skarżącego o wydanie postanowienia o wstrzymanie czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mógł rozpatrzyć skargę Skarżącego jedynie w granicach sprawy, w której wydano zaskarżone postanowienie. Granice rozpoznania niniejszej sprawy wyznaczane są bowiem przedmiotem zaskarżenia. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu jest postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy, wydane na podstawie art. 23 § 6 i § 7 u.p.e.a. postanowienie organu nadzoru, tj. Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia (...) października 2007 r. o odmowie wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnej dokonanej zawiadomieniem z dnia (...) lipca 2007 r., w związku z prowadzoną egzekucją administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych o Nr (...).

W granicach rozpoznawanej sprawy nie mieści się natomiast sprawa wstrzymania czynności egzekucyjnych dokonanych zawiadomieniami z dnia (...) kwietnia 2005 r. oraz (...) lutego 2006 r., do których odnosił się wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 3959/06. Sprawa ta stała się bezprzedmiotowa w związku z wyegzekwowaniem należności. Organ umorzył postępowanie, a strona skarżąca nie zaskarżyła w rozpoznawanej skardze orzeczenia o umorzeniu.

Granice niniejszej sprawy nie obejmują także postępowania podatkowego i decyzji wymiarowych, na podstawie których egzekwowane są z majątku Skarżącego zaległości podatkowe. W związku z tym, mimo podnoszonych przez Skarżącego zarzutów dotyczących decyzji określających zaległość podatkową oraz zarzutów odnoszących się do nieprawidłowości działań organu egzekucyjnego przy czynnościach egzekucyjnych, Sąd w niniejszym wyroku mógł odnieść się wyłącznie do kwestii zgodności z prawem postanowienia Ministra Finansów z (...) października 2007 r. w sprawie odmowy wstrzymania egzekucji. Albowiem zwalczanie nieprawidłowości postępowania podatkowego czy egzekucyjnego nie może dokonywać się przy okazji zaskarżania orzeczenia wydanego na skutek wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, lecz dokonywane być musi przy zastosowaniu właściwych środków proceduralnych. W trybie zmierzającym do wstrzymania czynności egzekucyjnych w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a. nie jest możliwe kwestionowanie działań organu egzekucyjnego.

Odnosząc się do meritum sprawy wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 23 § 6 i § 7 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną, tj. organy wyższego stopnia w stosunku do organów właściwych do wykonywania tej egzekucji, mogą w szczególnie uzasadnionych przypadkach wstrzymać, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Celem tego unormowania jest w istocie rzeczy możliwość uwzględnienia w toku postępowania egzekucyjnego zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwe najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. Okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie tego przepisu muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 kwietnia 2000 r., sygn. akt III SA 1419/99 (LEX nr 47230), z istoty tego przepisu wynika, że wstrzymanie egzekucji zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków.

W tych warunkach Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniła wad tego rodzaju, że mogłyby one mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Wydając rozstrzygnięcie, organy egzekucyjne działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów Państwa i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wykazały także brak nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku Skarżącego. Podnoszone przez Skarżącego argumenty sugerujące zmowę, złą wolę lub przekręty po stronie organów egzekucyjnych w świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów okazują się gołosłowne lub jak w przypadku przekazania przez Ministra Finansów pisma Skarżącego do właściwego organu, są wynikiem nieznajomości przez Stronę procedury administracyjnej.

Z tego też względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.