Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1920489

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 17 lipca 2012 r.
III SA/Wa 314/12

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) listopada 2011 r. Nr (...) w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego

Uzasadnienie faktyczne

Skarżąca K. M., wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podniosła argumenty świadczące - jej zdaniem - o zasadności wniesienia skargi do Sądu.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada mieszkanie o powierzchni 64,8 m2 wraz z miejscem postojowym. Z oświadczenia wynika także, że Skarżąca uzyskuje miesięczne dochody z tytułu emerytury w wysokości 2.315,63 zł netto.

Na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację majątkową, Skarżąca przedłożyła, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty za lata 2010 i 2011, z których wynika, że w latach tych Skarżąca uzyskała dochód 28.850,20 zł oraz 29.814,92 zł. Skarżąca wyjaśniła również syn pomaga jej w załatwieniu zakupów ponieważ ma problemy zdrowotne. Do swoich miesięcznych wydatków Skarżąca zaliczyła: czynsz - 393,39 zł, podatek za wieczyste użytkowanie gruntu - 93,94 zł, gaz - 41,04, światło - 87,88 zł, telefon - 88,72 zł, sprzątanie - 100 zł. Ponadto Skarżąca na leczenie wydaje miesięcznie kwotę 715 zł, w tym: leczenie (...) - 180 zł, problemy (...) i (...) - 145 zł, problemy (...) i (...) - 140 zł, problemy (...) - 150, (...) - 100 zł, (...) - 80 zł, (...) - 150 zł, rehabilitacja (...) - 100 zł. Wydatki na żywność, środki czystości oraz ubrania Skarżąca określiła na kwotę 465,62 zł. Łączne miesięczne wydatki Skarżącej wynoszą 2.315,63 zł.

Skarżąca oświadczyła, że inne wymogi wezwania są bardzo wygórowane w stosunku do przedmiotu zaskarżenia w kwocie 84,69 zł.

Uzasadnienie prawne

Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt. 2 cyt. wyżej przepisu).

Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów.

Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami.

Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 100 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.

Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.).

Tymczasem Skarżąca nie wykonała wezwania referendarza sądowego i wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych nie przedłożyła. W szczególności Skarżąca nie przedłożyła mimo, że była do tego zobowiązana wyciągów z rachunków bankowych, oświadczenia w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej, a także dokumentów lub oświadczeń świadczących o posiadanych zobowiązaniach (np. kredyty bankowe itp.). Skarżąca natomiast oświadczyła, że wymagania zawarte w wezwaniu referendarza sądowego z 7 maja 2012 r. są zbyt wygórowane w stosunku do przedmiotu zaskarżenia w kwocie 84,69 zł.

Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o przedłożone informacje oraz akta sprawy.

Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie.

Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony.

Z przedłożonych informacji wynika, że Skarżąca z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.315,63 zł natomiast swoje wydatki Skarżąca wyliczyła na kwotę 2.315,62 zł. Skarżąca posiada mieszkanie wraz z miejscem parkingowym.

Dysponując tylko takimi informacjami referendarz sądowy nie był w stanie dokonać zestawienia posiadanych środków Skarżącej z Jej wydatkami. Skarżąca nie przedstawiła bowiem wyciągu z rachunku bankowego. Niemożliwa zatem była ocena kondycji finansowej Skarżącej i ocena czy Skarżąca jest w stanienie ponieść należne w sprawie koszty sądowe oraz koszty usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny. Skarżąca osiąga bowiem stałe miesięczne dochody, a z przedstawionych informacji nie wynika aby posiadała zadłużenie (np. kredyty bankowe, pożyczki itp.). Skarżąca bowiem nie przedłożyła oświadczenia o posiadaniu zadłużenia. Przedłożone informacje nie wskazują zatem na to, że Skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Natomiast sam fakt ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem nawet jeśli w odczuciu Skarżącej są one wysokie - nie może stanowić podstawy do zwolnienia od kosztów sądowych. Jak już bowiem wskazano koszty sądowe należy traktować na równi z innymi niezbędnymi wydatkami.

Wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 7 maja 2012 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.).

W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny bez uszczerbku koniecznego utrzymania.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.