III SA/Wa 2695/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2975137

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2019 r. III SA/Wa 2695/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Radosław Teresiak, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski, sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), Protokolant, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. uchyla zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z (...) września 2018 r. nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: Dyrektor IAS lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (dalej: Naczelnik US lub organ pierwszej instancji) z (...) lutego 2018 r. w przedmiocie przedłużenia do 30 czerwca 2018 r. terminu zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym wykazanej w korekcie deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r., na rzecz k.w. (dalej: strona lub skarżący).

Dyrektor IAS ustalił, co następuje:

Skarżący złożył 13 kwietnia 2017 r. do Urzędu Skarbowego W. korektę deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r. z wykazaną kwotą podatku od towarów i usług w wysokości 1.573.262,00 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 25 dni od dnia złożenia rozliczenia.

Na podstawie upoważnienia z 10 maja 2017 r. wszczęto wobec strony kontrolę podatkową w sprawie prawidłowości rozliczenia podatku VAT za marzec 2017 r.

Organ pierwszej instancji, w zakresie wynikającym z upoważnienia do kontroli, podjął czynności zmierzające do ustalenia prawidłowości i rzetelności transakcji rozliczonych przez stronę w kontrolowanym okresie z kontrahentami: J.L. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą C. (dalej C.), A. sp. z o.o. z siedzibą w B. oraz W. GmbH z siedzibą w B. Do dnia wydania postanowienia o przedłużeniu terminu do dokonania zwrotu nie wpłynęła do organu odpowiedź od władz właściwych do przeprowadzenia kontroli wobec W. GmbH z siedzibą w B., dotycząca potwierdzenia transakcji dostaw przez stronę na rzecz tego kontrahenta. Ponadto, organ pierwszej instancji stwierdził, że z powodu braku ostatecznych wyników i ustaleń w zakresie potwierdzenia transakcji zakupu towarów handlowych (Cu-blachy, blacha ze stopu cynku, opakowania tekturowe fasonowe, folia LD-PE w rolkach) przez stronę od kontrahenta uczestniczącego w dostawie tego samego towaru, nie było możliwości zakończenia weryfikacji zasadności zwrotu. W tej sytuacji zasadne stało się przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wykazanego w korekcie deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r.

W uzasadnieniu powołanego na wstępie postanowienia z (...) września 2018 r. Dyrektor IAS uznał, że w toku kontroli podatkowej wszczętej wobec skarżącego w zakresie prawidłowości rozliczeń podatku od towarów i usług za marzec 2017 r., podjęto czynności zmierzające do ustalenia prawidłowości i rzetelności transakcji rozliczonych przez stronę w kontrolowanym okresie, z następującymi kontrahentami:

1) w zakresie nabyć towarów: C. i A. sp. z o.o. z siedzibą w B.;

2) w zakresie dostaw towarów (wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów) - W. GmbH z siedzibą w B.

Organ odwoławczy wskazał też, że Naczelnik US dokonał następujących czynności:

1) 17 maja 2017 r. wystąpił do Wieloosobowego Stanowiska ds. Wymiany Informacji Międzynarodowej SKM z prośbą o wysłanie do władz właściwych do przeprowadzenia kontroli wobec: W. GmbH z siedzibą w B. w celu ustalenia rzetelności transakcji zawartych ze stroną;

2) wystąpił o przeprowadzenie kontroli podatkowych/czynności sprawdzających wobec kontrahentów (firm transportowych) skarżącego, tj. do:

- Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. pismem z 22 maja 2017 r. odnośnie kontrahenta M.D.- F.T.H. "D." w zakresie rzetelności transakcji na podstawie faktur wystawionych przez tego kontrahenta, o numerach: (...),(...)"(...),;

- Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w K.- pismem z 22 maja 2017 r. odnośnie kontrahenta R. S.A. z siedzibą w P. w zakresie rzetelności transakcji, na podstawie wystawionych przez powyższego kontrahenta faktur o numerach: (...)"(...)"(...), oraz w zakresie transakcji w okresie 1 - 31 marca 2017 r.;

- Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. - pismem z 23 maja 2017 r. odnośnie kontrahenta R. P. - P., w zakresie rzetelności transakcji, na podstawie faktur, wystawionych przez tego kontrahenta w okresie 1 - 31 marca 2017 r.

- pismem z 23 maja 2017 r. organ wezwał osobę upoważnioną do reprezentowania F. (Poland) sp. z o.o. z siedzibą w W. do przedłożenia dokumentów związanych z transakcjami zawartymi ze skarżącym;

3) W zakresie transakcji z J. Li. (C.)

- pismem z 18 maja 2017 r. wystąpiono do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w B. o przeprowadzenie kontroli podatkowej/czynności sprawdzających wobec powyższego kontrahenta skarżącego w zakresie rzetelności transakcji zawartych 1 - 31 marca 2017 r., na podstawie faktur o numerach: (...)"(...),;

- pismem z 14 czerwca 2017 r. Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w B. poinformował, że wniosek z 18 maja 2017 r. o przeprowadzenie kontroli podatkowej wobec J. L. (C.) został przyjęty do planu kontroli na IV kwartał 2017 r.;

- 18 czerwca 2017 r. przeprowadzono rozmowę telefoniczną z pracownikiem (...) Urzędu Skarbowego w B. w celu uzyskania dodatkowych informacji o terminie realizacji powyższego wniosku;

- 19 lipca 2017 r. na podstawie bazy informatycznej E. ustalono, że wobec J. L. (C.) 17 lipca 2017 r. została rozpoczęta kontrola przez (...), Urząd Skarbowy w B. w zakresie ustalenia okoliczności dotyczących zawarcia transakcji ze skarżącym za 1 - 31 marca 2017 r.;

- pismem z 29 czerwca 2017 r. wezwano osobę upoważnioną do reprezentowania J.L. (C.), na podstawie art. 155 § 1 oraz art. 274c ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2018.800 t.j.,) do przedłożenia dokumentów związanych z transakcjami zawartymi w okresie 1 - 31 marca 2017 r.;

4) W zakresie transakcji z.sp. z o.o. z siedzibą w B.

- pismem z 18 maja 2017 r. z 29 czerwca 2017 r. wystąpiono do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w B. o przeprowadzenie kontroli podatkowej/czynności sprawdzających wobec tego kontrahenta skarżącego;

- pismem z 29 czerwca 2017 r. wezwano osobę upoważnioną do reprezentowania A. z o.o. z siedzibą w B., na podstawie art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej, do przedłożenia dokumentów związanych z transakcjami zawartymi w okresie 1 - 31 marca 2017 r.

5) Wobec ustalenia, że dostawcą towarów do A. sp. z o.o. z siedzibą w B. i J. L. (.C.) była V. sp. z o.o.:

- pismem z 3 sierpnia 2017 r. i z 8 listopada 2017 r. wystąpiono do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o przeprowadzenie kontroli podatkowej wobec V. sp. z o.o., w celu ustalenia prawidłowości i rzetelności transakcji sprzedaży dokonanej w okresie 1 - 31 marca 2017 r. na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w m. B. i J.L. (C.).

- 8 listopada 2017 r. oraz 11 grudnia 2017 r. wezwano V. sp. z o.o. do przedłożenia dokumentów związanych z transakcjami sprzedaży towarów na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w m. B. i J.L. (C.). Ponadto wystąpiono także o przedłożenie faktur VAT, na podstawie których zakupiono towary będące przedmiotem odsprzedaży na rzecz ww. podmiotów.;

- pismem z 30 stycznia 2017 r. w związku ze zmianą właściwości, wystąpiono do Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego we W. o przeprowadzenie kontroli podatkowej/czynności sprawdzających wobec kontrahenta kontrahentów skarżącego, tj. W. sp. z o.o. w celu ustalenia prawidłowości i rzetelności transakcji sprzedaży na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w B. i J.L. (C.).

- pismem z 5 lutego 2018 r. wezwano W. sp. z o.o. do przedłożenia dokumentów związanych z transakcjami sprzedaży towarów na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w B. i J.L. (C.), a także rejestrów sprzedaży VAT, deklaracji VAT oraz faktur, na podstawie których zakupiono towary będące przedmiotem odsprzedaży na rzecz ww. podmiotów.

Dyrektor IAS ustalił także, że pismem z 1 września 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. poinformował organ pierwszej instancji, że 8 sierpnia 2016 r. wszczęta została kontrola podatkowa wobec W. sp. z o.o. w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem państwa podatku od towarów i usług od 1 grudnia 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. W toku tej kontroli ustalono, że powyższa spółka nie posiada zaplecza technicznego do prowadzenia działalności gospodarczej, a pod wskazanym adresem faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. Ponadto W. sp.z.o. nie posiadała środków transportu i nie wykazywała nabyć usług transportowych, poza udziałowcem - prezesem zarządu, nie zatrudniała pracowników. W piśmie powyższym wskazano również, że działalność tej spółki w zakresie obrotu towarami handlowymi, tj. diamentami, kolczykami z diamentami, blachą, surówką z żelaza, surówką hutniczą można uznać za pozorowaną. Sposób i okoliczności przeprowadzenia przez spółkę zakupu i sprzedaży towarów wskazują na to, że przedmiotowe transakcje nie zostały przeprowadzone w celu gospodarczym, lecz w celu uprawdopodobnienia transakcji. Ponadto stwierdzono, że w okresie od grudnia 2015 r. do czerwca 2016 r. W. sp. z o.o. fakturowała dostawy, między innymi, na rzecz A. sp. z o.o. z siedzibą w B.

Organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik US na dzień wydania postanowienia z (...) lutego 2018 r., w dalszym ciągu prowadził czynności kontrolne zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie rzetelności rozliczenia podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. Dla potwierdzenia rzetelności transakcji pomiędzy skarżącym i jego kontrahentem, skierowane zostało pisemne zapytanie do niemieckiej administracji podatkowej dotyczące ustalenia, czy transakcje zawarte między podmiotami w marcu 2017 r. miały w rzeczywistości miejsce. Zwrócono się także do podmiotów krajowych występujących w dokumentacji księgowej strony jako dostawcy towarów, o przekazanie informacji dotyczących zawieranych transakcji. Niezbędne stało się przeprowadzenie czynności sprawdzających wobec kontrahentów krajowych skarżącego, a także wobec podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, uczestniczących w dostawie tego samego towaru, w zakresie ustalenia prawidłowości i rzetelności dokonanych transakcji gospodarczych.

Dyrektor IAS wskazał, że - mając na uwadze okoliczność, iż na dzień wydawania postanowienia z (...) września 2018 r. nie została przeprowadzona kontrola podatkowa wobec V. sp. z o.o., a także nie otrzymano dokumentów, o których przedłożenie wnioskowano w wezwaniach skierowanych do powyższej spółki oraz wobec odpowiedzi niemieckiej administracji podatkowej dotyczącej kontrahenta W. GmbH (która została przesłana do organu pierwszej instancji 28 lutego 2018 r.) - Naczelnik US w dalszym ciągu dążył do ustalenia całokształtu stanu faktycznego sprawy, ustalenia źródła pochodzenia towarów oraz prawidłowości i rzetelności transakcji rozliczonych przez stronę. Organ wskazał na brak ostatecznych wyników i ustaleń w zakresie potwierdzenia transakcji zakupu towarów handlowych przez skarżącego.

Powyższe okoliczności, zdaniem organu odwoławczego, uzasadniały wydanie postanowienia z (...) lutego 2018 r. przedłużającego termin zwrotu podatku, z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do żądanego zwrotu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora IAS z (...) września 2018 r. oraz dokonanie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w kwocie 1.573.262,00 zł. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

I. przepisów postępowania, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:

1. art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, przez brak należytego uzasadnienia postanowienia, polegający na niewskazaniu powodów odmowy dokonania zwrotu podatku VAT w terminie i nieprzedstawieniu istniejących w tym przedmiocie wątpliwości;

2. art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, polegające na dowolnej ocenie, że w sprawie wystąpił wymóg dodatkowego zweryfikowania rozliczenia skarżącego, pomimo, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazywał na zasadność wniosku o dokonanie zwrotu nadwyżki podatku VAT,

II. przepisów prawa materialnego, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.: art. 87 ust. 2 w zw. z ust. 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 z późn. zm., dalej ustawa o VAT), polegające na zaniechaniu zwrotu nadwyżki podatku VAT naliczonego nad należnym wykazanej przez skarżącego w korekcie deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r. w terminie 25 dni, pomimo ustawowego obowiązku, niezastosowanie przepisów wspólnotowych w zakresie prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego, tj. art. 167, art. 168 lit. a, art. 178 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L2006.347.1, dalej Dyrektywa 2006/112/WE).

W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadna.

Spór w sprawie sprowadza się do oceny zasadności przedłużenia 25-dniowego terminu do dokonania zwrotu różnicy podatku VAT w wysokości 1.573.262,00 zł wykazanej w korekcie deklaracji VAT-7 za marzec 2017 r., dokonanego postanowieniem Naczelnika US z (...) lutego 2018 r. Podstawę prawną tego postanowienia stanowił, między innymi, art. 87 ust. 2 ustawy o VAT i art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej.

Zakreślając ramy rozważań prawnych w sprawie należy wskazać, że w art. 87 ust. 2 ustawy o VAT, ustawodawca przewidział możliwość przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku. Zgodnie z tym przepisem, zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanej w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. Przepis ten stosuje się odpowiednio do terminu zwrotu przyspieszonego określonego w art. 87 ust. 6 ustawy VAT, (tj. terminu 25 dni), co wyraźnie wynika ze sformułowania zawartego w części końcowej tego przepisu.

Z powyższej regulacji prawnej, normującej kwestię zwrotu podatku VAT, płyną dwa wnioski. Po pierwsze zasadność wykazanego przez podatnika w ramach samoobliczenia podatku zwrotu podatku VAT powinna być weryfikowana przez organ co do zasady. Po drugie zaś, wtedy gdy w ramach tej pierwotnej weryfikacji organ dojdzie do przekonania, że poprawność żądania podatnika budzi wątpliwości wszczyna procedurę przedłużenia terminu do zwrotu VAT (tak wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2017 r., I SA/Łd 534/17, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak pozostałe orzeczenia krajowych sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu).

Stosownie do art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli przeprowadzenie czynności sprawdzających zasadność zwrotu podatku wymaga przedłużenia terminu zwrotu podatku wynikającego z odrębnych przepisów, organ podatkowy może postanowić o przedłużeniu tego terminu do czasu zakończenia czynności sprawdzających w związku z art. 277 tej ustawy. Przepisy art. 274-276 stosuje się odpowiednio w przypadku złożenia deklaracji lub wniosku w sprawie zwrotu podatku.

Wskazać należy, że doktryna i judykatura są zgodne co do tego, że dodatkowe weryfikowanie zasadności zwrotu jest, jako odstępstwo od zasady neutralności VAT, dopuszczalne wówczas, gdy zachodzą istotne (uzasadnione) wątpliwości co do zasadności tego zwrotu (A. Bartosiewicz, Komentarz do art. 87 ust. 2, WK 2016 i powołany tam wyrok WSA w Białymstoku z 16 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Bk 217/14; także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 października 2008 r., sygn. akt K 16/07, OTK-A 2008, Nr 8, poz. 136).

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest także pogląd, że organ podatkowy podejmując decyzję, o tym czy zasadność zwrotu podatku rzeczywiście wymaga dodatkowego zweryfikowania w ramach jednej z procedur wskazanych w art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT, musi opierać się na odpowiednich przesłankach wynikających ze stanu faktycznego danej sprawy. Organ podatkowy decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, a nie o samej zasadności zwrotu. Nie chodzi zatem o wykazanie, że zwrot jest niezasadny ani o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. Chodzi natomiast o wykazanie, że istnieją okoliczności przemawiające za potrzebą dodatkowej weryfikacji zasadności zwrotu podatku (wyrok NSA z 5 lipca 2016 r., sygn. akt I FSK 20139/15).

Orzecznictwo sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywało na wymóg sporządzenia należytego uzasadnienia postanowienia przedłużającego termin zwrotu. I tak, np. WSA w Białymstoku w wyroku z 16 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 217/14 wyjaśnił, że organ podatkowy powinien wskazać na powód przedłużenia terminu zwrotu i przedstawić stronie istniejące w tym przedmiocie wątpliwości. Podatnik w tym zakresie powinien otrzymać jasną informację z czego wynika powód zakwestionowania zasadności zwrotu podatku i potrzeba dodatkowej weryfikacji transakcji.

Sąd orzekający w sprawie w całości akceptuje powyższej powołane orzeczenia sądów i stanowisko doktryny, przyjmując je za własne.

Podkreślić w sprawie należy, że decydując o przedłużeniu terminu zwrotu VAT organ podatkowy każdorazowo ma obowiązek wskazać nie tylko jakie okoliczności za tym przemawiają, lecz także dlaczego uważa, że te okoliczności uzasadniają przedłużenie terminu zwrotu podatku VAT. Tak więc, postanowienie przedłużające termin wnioskowanego przez skarżącego zwrotu, powinno wskazywać konkretne przyczyny dokonania dodatkowej weryfikacji zasadności tego zwrotu i je uzasadniać. Powodem niedokonania zwrotu nie może być tylko sam fakt wydania postanowienia. Takie postępowanie narusza podstawowe zasady procedury podatkowej wyrażone w art. 120, art. 121 i art. 124 Ordynacji podatkowej, czyli odpowiednio zasady: działania organu na podstawie przepisów prawa, prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów oraz wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwieniu sprawy.

W sprawie należało stwierdzić, że powyższych wymogów zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS, jak i postanowienie organu pierwszej instancji z (...) lutego 2018 r. nie spełnia.

Z niekwestionowanych przez organy odwoławczy okoliczności, powołanych przez skarżącego wynikało, że Naczelnik US wielokrotnie przedłużał termin dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec 2017 r. wydając kolejno:

1. postanowienie z (...) kwietnia 2017 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 31 maja 2017 r.,

2. postanowienie z (...) maja 2017 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 14 sierpnia 2017 r.,

3. postanowienie z (...) lipca 2017 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 30 listopada 2017 r.,

4. postanowienie z (...) listopada 2017 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 28 lutego 2018 r.,

5. zaskarżone w tej sprawie postanowienie z (...) lutego 2018 r. o przedłużeniu terminu zwrotu podatku do 30 czerwca 2018 r.

Ostatnie z wyżej wymienionych postanowień zostało doręczone skarżącemu 20 lutego 2018 r.

Podkreślić należy, że powodem niedokonania zwrotu nie mogą być przytaczane w każdym postanowieniu o przedłużeniu terminu zwrotu te same okoliczności dotyczące konieczność wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, także przekonania organu, że kontrahent kontrahenta skarżącego podejmuje działania nieuczciwe, oszukańcze (tu działalność V. sp.o.o., co do której organ powziął przypuszczenie, że ma charakter pozorowany), także zdobywana na bieżąco wiedza o kolejnych podmiotach występujących po stronie dostawców strony, wobec których należy wszcząć weryfikację dokonanych transakcji, czy złożony charakter sprawy. Organ podatkowy przedłużając termin zwrotu różnicy podatku każdorazowo jest zobowiązany wskazać na konkretny powód takiego postanowienia i przedstawić stronie powody przedłużenia terminu, odnosząc się do konkretnych okoliczności stanu faktycznego sprawy. Zobowiązany jest każdorazowo przedstawić istniejące wątpliwości powodujące konieczność dalszej weryfikacji rozliczenia.

Oceniając uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji z (...) lutego 2018 r., należy stwierdzić, że nie wynika z nich, jakie konkretnie okoliczności uzasadniały kolejne przedłużenie terminu za marzec 2017 r. Postanowienia organów obu instancji nie wskazują na uzasadnione wątpliwości, które istniałyby (...) lutego 2018 r., a zatem w dacie, kiedy organ pierwszej instancji postanowił o kolejnym przedłużeniu terminu zwrotu, nie wyjaśniały dlaczego organy podatkowe uznały, że takie wątpliwości wystąpiły. Postanowienie organu podatkowego z (...) lutego 2018 r. zawiera informacje o przyczynach niezakończenia kontroli podatkowej wobec skarżącego, niemniej uzasadnienie tego postanowienia nie odnosi się do przyczyny dalszej weryfikacji. Sąd badający legalność zaskarżonego postanowienia tak jak i strona nie ma wiedzy, w jakim zakresie i dlaczego rozliczenia skarżącego budzą wątpliwości organu.

Podkreślić należy, że żadne z postanowień - tak Naczelnika US z (...) lutego 2018 r., jak i zaskarżone postanowienie, nie wskazują na jakiekolwiek nieprawidłowości po stronie skarżącego, jak również po stronie jego bezpośrednich kontrahentów. Zasadnie podniesiono w skardze, że wskazanie zaplanowanych i niezrealizowanych dotychczas czynności kontrolnych wobec innych podmiotów, pośredniczących w dystrybucji towaru nie ma waloru informacyjnego - nie odpowiada na pytanie, dlaczego zasadność zwrotu podatku VAT na rzecz skarżącego wymaga dalszego badania. Organy podatkowe nie wskazały co obecnie składa się na proces "dodatkowego zweryfikowania". Organ odwoławczy uzasadnia przedłużenie terminu zwrotu podatku niezakończeniem kontroli podatkowej.

Przyznać należy rację skarżącemu, że niejasne jest stwierdzenie Dyrektor IAS, zgodnie z którym "mając na uwadze fakt, że na dzień wydawania niniejszego postanowienia nie została przeprowadzona wnioskowana kontrola wobec V. sp. z o.o., a także nie otrzymano dokumentów, o których przedłożenie wnioskowano w wezwaniach skierowanych do V. sp. z o.o. oraz odpowiedzi niemieckiej administracji podatkowej dotyczącej kontrahenta W. GmbH (która została przesłana do organu pierwszej instancji 28 lutego 2018 r.) stwierdzić należy, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W. w dalszym ciągu dążył do ustalenia całokształtu stanu faktycznego sprawy". Z powyższej argumentacji w żaden bowiem sposób nie wynika dlaczego od weryfikacji rozliczeń podatkowych spółki V. (nie będącego ani dostawcą ani odbiorcą skarżącego w marcu 2017 r.) uzależniona została realizacja zwrotu nadwyżki podatku naliczonego, wykazana przez stronę w księgach podatkowych za marzec 2017 r. Natomiast w odniesieniu do W. Gmbh strona przedstawiła komplet dokumentów związanych z transakcjami zawartymi z tym odbiorcą wspólnotowym. Niewątpliwie do (...) lutego 2018 r. organ podatkowy miał możliwość przeprowadzenia weryfikacji zasadności zwrotu w oparciu o przedłożone przez stronę dokumenty i zaprezentowania wyniku tej analizy, ze wskazaniem okoliczności uzasadniających dalszą weryfikacji transakcji, czego jednak nie uczynił w zaskarżonym postanowieniu.

Skarżący trafnie też zarzucił, że organ pierwszej instancji na dzień wydawania postanowienia z (...) lutego 2018 r. nie wskazał na charakter wątpliwości dotyczących żądanego zwrotu podatku ani nie wskazał na podstawy w jakiejkolwiek okoliczności faktycznej uzasadniające przedłużenie zwrotu. Na te wątpliwości nie wskazał także Dyrektor IAS w zaskarżonym postanowieniu.

Zasadnie także podniesiono w skardze, że gołosłowne jest stwierdzenie organu odwoławczego o konkretnych i realnych przesłankach faktycznych i prawnych uzasadniających wydanie postanowienia z (...) lutego 2018 r. o przedłużeniu terminu. Zdaniem sądu pierwszej instancji nie sposób bowiem wskazać powyższych przesłanek.

Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje zasadniczo jedynie na czynności jakie do dnia wydania postanowienia z (...) lutego 2018 r. podjął w toku postępowania organ podatkowy pierwszej instancji (czynności wymieniono powyżej, jak i na str. 8-10 uzasadnienia zaskarżonego postanowienia).

Powyższe okoliczności, zdaniem sądu orzekającego w sprawie, niewątpliwie wskazują na zakres czynności podejmowanych w sprawie przez Naczelnika US, w tym informują o tym, o jaki materiał dowodowy organ ten występował i jakie dowody pozyskał w niniejszym postępowaniu. W żaden sposób natomiast nie odnoszą się one do podstaw (powodów) uzasadniających dokonanie kolejnego przedłużenia terminu zwrotu dokonanego na mocy postanowienia z (...) lutego 2018 r.

Podkreślić należy, że przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie nie jest ani przewlekłość postępowania ani bezczynność Naczelnika US w prowadzonej kontroli podatkowej.

W przedmiotowej sprawie skarżący wnioskował o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za marzec 2017 r. w terminie 25 dni od dnia złożenia korekty deklaracji, tj. od 13 kwietnia 2017 r. Przypomnieć należy, że termin zwrotu podatku VAT za powyższy okres był już wcześniej kilkukrotnie przedłużany, co ustalono powyżej.

Reasumując, z postanowienia Naczelnika US z (...) lutego 2018 r. ani z zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS nie wynika jakie elementy stanu faktycznego stanowiły konieczność dalszej weryfikacji zwrotu i dlaczego. Tym samym uznać należało, że z tych postanowień nie wynikają wątpliwości organu, co do zasadności zwrotu nadwyżki podatku. Naczelnik US, przedłużając kolejny raz termin zwrotu podatku, przytoczył argumenty wskazując na szeroki zakres prowadzonej kontroli podatkowej, w tym ujawniania kolejnych podmiotów (dostawców) na poprzednich etapach transakcji. Z postanowień organów podatkowych obu instancji nie wynika jednak jakie wątpliwości związane z dostawami dokonywanymi z udziałem skarżącego uzasadniały kolejne przedłużenie terminu. Organy nie wskazały jaki konkretnie materiał, dotyczący których konkretnie transakcji, wymaga dodatkowej analizy i dlaczego. Z uzasadnienia postanowień organów obu instancji nie wynika nawet, które transakcje skarżącego pozostały do zweryfikowania i jakiego towaru dotyczyły.

Orzecznictwo sądowoadministacyjne przyjmuje, że nie mogą być uznane za okoliczności nakazujące dodatkowe weryfikowanie zasadności zwrotu podatku VAT: niezakończenie prowadzonej weryfikacji w ramach przewidzianego trybu, w tym w ramach kontroli podatkowej, wystąpienie do kontrahenta o potwierdzenie dokonanych transakcji, ani nawet oczekiwanie przez organ podatkowy na odpowiedź obcych organów administracji podatkowych czy też na wyniki kontroli podatkowych prowadzonych wobec kontrahentów strony. Czynności te mogą co prawda wskazywać na szeroko zakrojone postępowanie wyjaśniające lecz nie podważają ani nie poddają w wątpliwość zasadności zwrotu VAT, w tym przypadku zwrotu za marzec 2017 r. Taką okolicznością nie jest również znaczna wysokość wykazanego przez skarżącego zwrotu. Innymi słowy, zasadność przedłużenia zwrotu musi być wskazana na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych danej sprawy, poprzez wskazanie wątpliwości pozostałych do wyjaśnienia każdorazowo przy przedłużaniu terminu zwrotu podatku.

Podkreślić należy, że postępowanie dowodowe w sprawach podatkowych nie jest celem samym w sobie, lecz stanowi poszukiwanie odpowiedzi, czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada, czy też nie podpada pod hipotezę (a w konsekwencji i dyspozycję) określonej normy materialnego prawa podatkowego (wyroki NSA z 21 maja 2015 r., sygn. akt. I GSK 1469/13, z 8 września 2015 r., sygn. akt I FSK 845/14, z 23 października 2015 r., sygn. akt II FSK 1984/13). Wprawdzie można "rozwlekać" toczące się postępowanie na poszukiwanie kolejnych dowodów, lecz nie to jest celem postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym, które powinno cechować się zarówno przestrzeganiem zasady dążenia do pozyskania prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej), przy jednoczesnym zachowaniu proporcji przestrzegania zasady szybkości i ekonomiczności tegoż postępowania (art. 125 Ordynacji podatkowej), co powinno polegać, między innymi, na koncentracji materiału dowodowego oraz jego ocenie w kontekście analizy przesłanek norm prawa materialnego, które w sprawie znajdują zastosowanie (wyrok WSA w Warszawie z 29 maja 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 2890/14, wyrok NSA z 24 maja 2013 r. sygn. akt I FSK 842/12). Powyżej powołane poglądy sąd orzekający w sprawie przyjmuje za własne.

Brak wskazania na konkretne okoliczności faktyczne i powołanie się na przedłużające się czynności weryfikujące nie spełnia przesłanki z art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej. Stanowi to jednocześnie naruszenie powyższych przepisów, jak również podstawowych zasad procedury podatkowej wyrażonych w art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 i 191, także art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Reasumując, w sprawie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów tak prawa materialnego, jak i procesowego, w tym art. 87 ust. 2 i 6 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 Ordynacji podatkowej. Naruszenia przepisów postępowania dotyczyły podstawowych zasad procedury podatkowej wyrażonych w art. 120, art. 121, art. 122, art. 124 i 191, także przepisów art. 217 § 2 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. Przepisy te naruszono w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego zaskarżone postanowienie podlegało wyeliminowaniu z obiegu prawnego.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a., należało orzec jak w wyroku.

Organ odwoławczy ponownie rozpatrujący sprawę będzie miał na uwadze powyższe uwagi sądu w zakresie wymogów uzasadnienia postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu podatku.

Brak rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania sądowego wynika z niezgłoszenia stosownego wniosku, przy czym strona reprezentowana była przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego.

Sprawa w przedmiocie rozpoznania niniejszej skargi została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Z tych względów orzeczono jak w wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.