Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1580193

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 lutego 2014 r.
III SA/Wa 2224/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca).

Sędziowie WSA: Barbara Kołodziejczak-Osetek, Waldemar Śledzik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) czerwca 2013 r. nr (...) w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia

1)

uchyla zaskarżone postanowienie,

2)

stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości,

3)

zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz S. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z (...) lutego 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego I w W. określił (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej zwana: Spółką) prawidłową kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług należną z tytułu importu towaru objętego zgłoszeniem celnym.

Radca prawny J. T. wniósł odwołanie do ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w W. powołując się na umocowanie do działania w imieniu Spółki.

Wobec tego, że do odwołania nie zostało załączone pełnomocnictwo dla radcy prawnego J. T. do reprezentowania Spółki przed Dyrektorem Izby Celnej w W., Dyrektor wezwał Spółkę do przedłożenia oryginału bądź poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa upoważniającego radcę prawnego do reprezentowania Spółki. Pouczono Spółkę, iż pełnomocnictwa winny zostać przesłane do Izby Celnej w W. w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma pod rygorem pozostawienia odwołań bez rozpatrzenia.

Wobec nie przedłożenia pełnomocnictwa Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z (...) maja 2013 r. pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia.

Radca prawny - J. T. złożył zażalenie na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W., w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając jej naruszenie art. 169 § 1 i 4 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm., daj zwana: O.p.), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnię, polegające na nieuprawnionym przyjęciu, że przy występowaniu pełnomocnika w postępowaniu przed Naczelnikiem Urzędu Celnego, w przypadku odwołania od decyzji tego organu, koniecznym jest składanie wraz z odwołaniem drugiego pełnomocnictwa, mimo że takie pełnomocnictwo zostało załączone do akt postępowania I instancji w tej sprawie oraz naruszenie: art. 228 § 1 pkt 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało wydaniem zaskarżonego postanowienia, zamiast postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, z uwagi na fakt, iż decyzja pierwszej instancji nigdy nie została wprowadzona do obrotu prawnego; art. 145 § 1 w związku z art. 211 i art. 218 O.p. poprzez nie doręczenie Spółce decyzji administracyjnej ustalającej obowiązek podatkowy oraz kierowanie korespondencji do pełnomocnika, który zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. nie został ustanowiony w sprawie.

Postanowieniem z (...) czerwca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, iż zgodnie z art. 137 § 3 O.p., na pełnomocniku spoczywa obowiązek złożenia oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do akt danej, konkretnej sprawy, co umożliwia dokonanie oceny skuteczności i zakresu pełnomocnictwa oraz decyduje o dopuszczeniu pełnomocnika do sprawy. Złożenie pełnomocnictwa ogólnego na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, nie stanowi wystarczającej podstawy do oceny, czy czynnością tą wyrażona została wola uczestniczenia w postępowaniu odwoławczym toczącym się przed Dyrektorem Izby Celnej w W.

Dyrektor wyjaśnił, iż nie może dopuszczać do udziału w danej, konkretnej sprawie osoby, która w tej sprawie nie złoży ważnego pełnomocnictwa. Bez znaczenia pozostaje okoliczność, iż dana osoba była już pełnomocnikiem strony w innym postępowaniu, również podatkowym. Momentem, od którego pełnomocnictwo zostaje skutecznie ustanowione jest złożenie do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa.

Ponieważ J. T. - radca prawny nie przedłożył żądanego pełnomocnictwa, do reprezentowania Spółki w postępowaniu przed Dyrektorem Izby Celnej w W., mimo skutecznego wezwania organu podatkowego, należało zastosować art. 169 § 4 O.p.

Brak formalny podania, w tym brak dokumentu potwierdzającego należyte umocowanie pełnomocnika do reprezentowania Spółki nieusunięty w ustawowym terminie uniemożliwia bowiem wywołanie skutku prawnego wniesionego podania i powoduje obowiązek po stronie organu pozostawienia podania bez rozpatrzenia.

Spółka reprezentowana przez radcę prawnego J. T. wniosła na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniu zarzuciła naruszenie: art. 169 § 1 i 4 w zw. z art. 137 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że umocowany do reprezentowania Skarżącej w toku całego postępowania podatkowego pełnomocnik, występujący już w sprawie na etapie postępowania przed organem I instancji - Naczelnikiem Urzędu Celnego w W., w przypadku wnoszenia odwołania od decyzji ma obowiązek składać do akt pełnomocnictwo do wnoszenia odwołania i reprezentowania strony przed organem II instancji, podczas gdy obowiązku takiego nie ma, z uwagi na fakt, że pełnomocnictwo do reprezentowania strony w toku całego postępowania podatkowego obejmuje z istoty swojej również umocowanie do wniesienia i popierania odwołania od decyzji organu I instancji.

Na wypadek gdyby Sąd uznał, że pełnomocnik nie był w ogóle ustanowiony do reprezentowania strony w postępowaniu podatkowym, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a i 239 O.p. w zw. z art. 123 § 1 i 145 § 1 oraz art. 211 O.p., poprzez odmowę uchylenia w całości rozstrzygnięcia organu I instancji i stwierdzenia niedopuszczalności odwołania z uwagi na fakt, że Spółce nie doręczono decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług; art. 127 w zw. z art. 120 i 122 O.p. poprzez uznanie, że organ II instancji nie jest uprawniony w toku sprawy do badania faktu i zakresu umocowania pełnomocnika do występowania w przedmiotowej sprawie, w szczególności ustalenia, czy zakres pełnomocnictwa udzielonego przez Spółkę obejmował prawo wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji.

W uzasadnieniu Spółka podniosła, iż Dyrektor Izby Celnej nie wziął w ogóle pod uwagę, że do postępowania dotyczącego podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów zostało na etapie postępowania w pierwszej instancji skutecznie załączone pełnomocnictwo - nie było ono ograniczone do działania wyłącznie w I instancji.

Spółka podniosła, iż w aktach sprawy podatkowej znajduje się pełnomocnictwo, zgodnie z którym Spółka upoważniła radcę prawnego J. T. do jej reprezentowania i podejmowania wszelkich czynności z prawem reprezentowania interesów Spółki przed organami celnymi i podatkowymi wszystkich instancji, w peinym zakresie odnoszącym się również do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz podejmowanych czynności przedegzekucyjnych. Nie ulega wątpliwości, iż pełnomocnictwo dla radcy prawnego J. T. zostało udzielone prawidłowo i swym zakresem obejmuje również postępowanie odwoławcze - wniesienie odwołania oraz postępowanie przed organem II instancji. Sprawa tocząca się przed Dyrektorem Izby Celnej w wyniku odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego jest w dalszym ciągu jedną sprawą podatkową, dokładnie tą samą merytorycznie sprawą, co postępowanie prowadzone przez organ I instancji - tożsamy jest bowiem przedmiot postępowania jakim jest określenie zobowiązania w podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru objętego danym zgłoszeniem celnym. Postępowanie w II instancji jest ponownym rozpoznaniem tej samej sprawy i nie wymaga udzielenia kolejnego pełnomocnictwa.

Uzasadnienie prawne

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w powyższych ramach prawnych należało stwierdzić, że nie odpowiada ono prawu.

W rozpoznanej sprawie pełnomocnik Skarżącej twierdzi, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji złożył pełnomocnictwo upoważniające, go do działania w postępowaniu przed organem pierwszej i drugiej instancji. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez organ drugiej instancji. Zdaniem pełnomocnictwa udzielenie mu tak szerokiego pełnomocnictwa i złożenie go do akt postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji zwalniało go z obowiązku złożenia tego pełnomocnictwa po raz drugi razem z odwołaniem adresowanym do organu drugiej instancji. Natomiast Dyrektor Izby Celnej w W. w niniejszej sprawie prezentuje pogląd, według którego w opisanej sytuacji pełnomocnik Skarżącej na podstawie art. 137 § 3 O.p. niezależnie od faktu złożenia pełnomocnictwa w postępowaniu przed pierwszą instancją miał obowiązek złożyć je drugi raz do akt postępowania odwoławczego.

W ocenie Sądu to stanowisko organu drugiej instancji jest błędne. Sąd oczywiście podziela poglądy wyrażone w powołanych w zaskarżonym postanowieniu orzeczeniach sądowych, według których pełnomocnik ma obowiązek złożyć pełnomocnictwo do akt każdej sprawy. Co oznacza, że w przypadku złożenia pełnomocnictwa do organu w postępowaniu ma on obowiązek złożyć dokument potwierdzający pełnomocnictwo w kolejnym postępowaniu nawet wówczas, gdy pełnomocnictwo to udzielone w pierwszym postępowaniu daje umocowanie do działania w kolejnym postępowaniu. Obowiązek ten wynika z treści art. 137 § 3 O.p., który stanowi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony.

Taka wykładnia powołanego przepisu porządkuje postępowanie, gdyż wszczęcie postępowanie odbywa się z udziałem strony, bowiem na etapie wszczęcia postępowania pełnomocnictwo nie może być złożone, gdyż nie ma jeszcze sprawy zawisłej przed organem administracji. Strona dopiero po wszczęciu postępowania z jej udziałem i zawiązaniu się przez to sprawy administracyjnej, jako przedmiotu toczącego się postępowania może zadecydować o tym, czy w postępowaniu tym będzie działać przez pełnomocnika, który w przypadku udzielenia mu pełnomocnictwa w formie pisemnej może wstąpić do sprawy jedynie przez złożenie do akt sprawy dokumentu potwierdzającego pełnomocnictwo. Takie rozumienie treści art. 137 § 3 O.p. chroni organ przed obowiązkiem uwzględniania w postępowaniu pełnomocników zgłoszonych we wcześniejszych postępowaniach nawet w odległym czasie, co w praktyce mogłoby powodować znaczne trudności, gdyż organ przed wszczęciem postępowania musiałby sprawdzać wszystkie dotychczasowe postępowania prowadzone z udziałem strony w celu ustalenia, czy w którymś z tych postępowań nie zostało udzielne pełnomocnictwo uprawniające do działania przed organem, które nie zostało cofnięte. Ta wykładnia powołanego przepisu jest korzystna także dla stron, gdyż strony zawsze są informowane o wszczęciu postępowania i mogą decydować na bieżąco o tym, czy w nowym postępowaniu będą reprezentowane przez pełnomocników a także o tym, kto będzie tym pełnomocnikiem. Dzięki temu strona na etapie wszczęcia postępowania ma pełną kontrolę nad kwestią jej reprezentacji w tym postępowaniu, co byłoby wyłączone w przypadku uznania, że organ ma obowiązek honorować w każdym postępowaniu pełnomocnictwa złożone do akt spraw toczących się wcześniej.

W niniejszej sprawie organ prezentuje błędne stanowisko, według którego pełnomocnik reprezentujący stronę w postępowaniu przed organem pierwszej instancji przy wnoszeniu odwołania zawsze, na podstawie art. 137 § 3 O.p, będzie mieć obowiązek złożenia pełnomocnictwa do działania przed organem odwoławczym. Zdaniem Sądu obowiązek ten nie wystąpi w sytuacji, gdy pełnomocnictwo na podstawie, którego pełnomocnik działał w postępowaniu przed organem pierwszej instancji obejmowało umocowanie do działania w postępowaniu przed organem drugiej instancji. W takiej sytuacji w aktach sprawy znajdować się już będzie pełnomocnictwo upoważniające do działania przed organem drugiej instancji a zatem obowiązek z art. 137 § 3 O.p. będzie spełniony. Organ odwoławczy rozpoznaje sprawę na nowo na podstawie akt postępowania pierwszej instancji, zatem akta te stanowią także akta postępowania odwoławczego. Świadczy o tym przepis art. 223 § 1 O.p., z którego wynika, że odwołanie należy wnieść za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, a także art. 227 § 1 O.p., który stanowi, że organ podatkowy, do którego wpłynęło odwołanie, przekazuje je wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania odwołania, chyba, że w tym terminie wyda decyzję na podstawie art. 226 O.p. Potwierdza to także art. 227 § 2 O.p.,w którym ustawodawca stanowi, że organ podatkowy, przekazując sprawę, jest obowiązany ustosunkować się do przedstawionych zarzutów i poinformować stronę o sposobie ustosunkowania się do nich.

Skoro więc z treści powołanych przepisów wynika, że organ drugiej instancji rozpoznaje sprawę podstawie przekazanych mu przez organ pierwszej instancji akt sprawy, to złożenie do tych akt przez pełnomocnika w postępowaniu w pierwszej instancji, pełnomocnictwa uprawniającego go do działania także przed organem drugiej instancji, zwalnia pełnomocnika z wyrażonego w art. 137 § 3 O.p. obowiązku złożenia pełnomocnictwa przy odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, które wniósł ten sam pełnomocnik.

Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie organ nie kwestionował, że udzielone i złożone przed organem pierwszej instancji pełnomocnictwo obejmowało swym zakresem umocowanie do działania przed organem odwoławczym, a pełnomocnik sporządzający odwołanie w pierwszych jego słowach powołał się na udzielone mu pełnomocnictwo wskazując, że znajduje się ono w aktach sprawy. Nakładanie w takiej sytuacji na pełnomocnika obowiązku ponownego przedkładania - w istocie tego samego pełnomocnictwa przed organem drugiej instancji byłoby w ocenie Sądu nieuzasadnione zarówno w świetle art. 137 § O.p. jak i nakazu szybkiego i sprawnego załatwienia sprawy, ustanowionego w art. 125 § 1 O.p.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia dokonał błędnej wykładni przepisu art. 137 § 3 O.p.

Problem w tej sprawie polega na tym, że w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa, które J. T. złożył w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Z powodu tej okoliczności Sąd, na obecnym etapie postępowania nie mógł ocenić, czy w niniejszej sprawie złożone przez pełnomocnika odwołanie obarczone było brakiem formalnym w postaci braku umocowania do działania przed organem drugiej instancji.

W tym stanie rzeczy nie można było ocenić czy zaskarżone postanowienie naruszało art. 169 § 1 i 4 O.p. a także czy w sprawie doszło do naruszenia art. 228 § 1 O.p. przez brak stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sytuacji, gdy jak twierdzi Skarżąca przy uznaniu stanowiska prezentowanego przez organ w niniejszej sprawie za prawidłowe, należałoby uznać, że decyzja organu pierwszej instancji nie została doręczona.

Organ w niniejszej sprawie wykazał się niekonsekwencją, gdyż pomimo tego, że uznał J. T. za podmiot nieuprawniony do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu w drugiej instancji to wydane przez siebie postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania i postanowienie utrzymujące w mocy to postanowienie skierował do J. T. oraz do wiadomości Skarżącej. Zdaniem Sądu w przypadku uznania, że podmiot występujący w charakterze pełnomocnika nie jest prawidłowo umocowany do działania w imieniu strony postępowania, wszelkie rozstrzygnięcia wydawane w postępowaniu należy kierować do strony. Zdaniem Sądu w przypadku, gdy rozstrzygnięcia te są konsekwencją działań takiego pełnomocnika np. wniesienia środka zaskarżenia rozstrzygnięcia te należy kierować także do jego widomości. Zdaniem Sądu przemawia za tym okoliczność, że strona tę osobę traktuje, jako swego pełnomocnika a także okoliczność, że ta osoba uważa się za pełnomocnika strony. W takiej sytuacji doręczenie rozstrzygnięcia adresowanego do strony także do wiadomości tej osoby w sposób odpowiedni porządkuje postępowanie i zapewnia stronie zabezpieczeni jej uprawnień w postępowaniu. Taki sposób postępowania informuje stronę i osobę działającą w charakterze pełnomocnika, że osoba ta nie ma prawa reprezentować strony w postępowaniu oraz, że w ocenie organu strona działa w postępowaniu samodzielnie. W związku z tym korzystanie przez stronę w dalszym postępowaniu z pełnomocnika wymaga udzielenie mu prawidłowego pełnomocnictwa i złożenia go do akt postępowania (art. 137 § 3 O.p.). Na obecnym etapie postępowania Sąd wobec braku w aktach sprawy dokumentu pełnomocnictwa nie mógł stwierdzić, czy J. T. był umocowany do otrzymania zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia z dnia (...) maja 2013 r. Zaznaczyć należy, że Sąd uznał, że adresatem tych postanowień była Skarżąca Spółka, jako strona postępowania, gdyż wynika to wprost z treści tych postanowień, natomiast nieprawidłowe wskazanie na wstępie tych postanowień osoby J. T. oznaczało jedynie traktowanie go przez organ, jako pełnomocnika Skarżącej.

Brak w aktach sprawy dokumentów pozwalających na ustalenie zakresu umocowania J. T. do działania w imieniu Skarżącej w postępowaniu podatkowym prowadzonym w niniejszej sprawie, Sąd uznał za naruszenie przez organy pierwszej i drugiej instancji art. 122 O.p., które miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd uwzględniając skargę na decyzje lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie przepisów postępowania, inne niż uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego albo stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. W razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, na podstawie art. 152 p.p.s.a., czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Przedstawiony stan faktyczny i prawny sprawił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Na wniosek Skarżącej, na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania sądowego.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.