Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1542791

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 27 listopada 2013 r.
III SA/Wa 2188/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) czerwca 2013 r. nr (...) w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za kwiecień 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Uzasadnienie faktyczne

M. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwana dalej "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) czerwca 2013 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za kwiecień 2010 r.

Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, składając wypełniony formularz PPF z dnia 16 września 2013 r., w którym podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zaś w ubiegłym roku podatkowym poniosła stratę w kwocie 1.778.766,26 zł. Powyższe wedle relacji Skarżącej wynika z faktu, iż w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w podatku od gier z tytułu prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, zapłaciła ona ponad 46.000.000 zł podatku więcej niż gdyby uiszczała podatek na dotychczasowych zasadach. W związku z tym Skarżąca podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych, obniżając koszty funkcjonowania firmy, w tym między innymi zmniejszając liczbę zatrudnionych osób oraz wartość środków trwałych. Ponadto z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca w 2012 r. poniosła stratę w wysokości 1.738.766,26 zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę 19.379.613,75 zł, a wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków trwałych na kwotę (...) zł. Skarżąca wskazała, że na rachunku bankowym posiada 4.404,33 zł.

Następnie w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 września 2013 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jej sytuację majątkową, Skarżąca przedłożyła: zeznanie CIT-8 za 2012 r., bilans oraz rachunek zysków i strat według stanu na 31 lipca 2013 r., deklaracje VAT-7 za styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2013 r. oraz obroty i salda, konta bilansowe i wynikowe za okres od kwietnia do czerwca 2013 r.

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 22 października 2013 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Skarżąca zaskarżyła postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 października 2013 r. wnosząc sprzeciw w piśmie z dnia 4 listopada 2013 r., w którym zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", poprzez uznanie że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia Skarżącej od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. W przedmiotowym sprzeciwie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, iż posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku wprowadzenia nowych przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Jednocześnie z uwagi na fakt, iż nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd brak jakiegokolwiek popytu na ten składnik majątku Skarżącej. Skarżąca zwróciła również uwagę, że sprzedaż jej majątku ruchomego miałby charakter nieodwracalny, zaś w przypadku gdy w wyniku sądowej weryfikacji zaskarżonej decyzji organu podatkowego zostałaby ona uchylona a na rzecz Skarżącej zostałyby zasądzone koszty sądowe, spowoduje to odzyskanie poniesionych nakładów finansowych, jednakże odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie będzie już możliwe. Skarżąca odnotowała również, że uzyskiwane przez nią wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności z tytułu drastycznie wysokiego podatku od posiadanych automatów. Natomiast w przypadku braku możliwości regulowania swoich zobowiązań wynikających z bieżących kosztów utrzymania, Skarżąca będzie musiała wystąpić o ogłoszenie upadłości.

Reasumując Skarżąca wskazała, że biorąc pod uwagę ilość spraw zarejestrowanych w chwili obecnej w tut. Sądzie oraz fakt, że Skarżąca prowadzi również analogiczne sprawy przed sądami administracyjnymi na terenie całego kraju, łączna wysokość wpisów we wszystkich sprawach zawisłych przed tut. Sądem, nakazuje uznać, iż Skarżąca nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w niniejszej sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Na wstępie wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12).

Sąd stwierdza, że Skarżąca złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Wymagalnym kosztem postępowania na tym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 3.088 zł. Na Skarżącej ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w innych, zawisłych przed tutejszym Sądem, sprawach o sygn. akt od III SA/Wa 2185/13 do III SA/Wa 2191/13 w łącznej wysokości 21.406 zł.

Wyjaśnić należy, iż każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazywał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Normalnym bowiem następstwem wykonywania działalności gospodarczej jest prowadzenie spraw sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania firmy i spełnione przed innymi świadczeniami. Z kolei w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13 NSA stwierdził m.in., iż nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten uniemożliwia ten dostęp. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd w całości podziela powyżej przytoczone rozważania.

Zauważyć w tym miejscu należy, iż nadesłany przez Skarżącą rachunek zysków i strat sporządzony na dzień 31 lipca 2013 r. wskazuje, że Skarżąca za pierwsze półrocze 2013 r. uzyskała przychód 41.779.910 zł natomiast strata wyniosła 2.561.868,81 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w wysokości 43.739.778,81 zł. Natomiast z przedstawionych deklaracji VAT-7 wynika, że Skarżąca wykazała podstawę opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, zwolnione od podatku: w styczniu 2013 r. - 8.241.856 zł, w lutym - 7.123.745 zł, w marcu - 7.121.641 zł, w kwietniu 6.888.114 zł oraz w maju 2013 r. - 6.200.313 zł. W kwietniu 2013 r. Skarżąca wykazała również podstawę opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju, opodatkowane stawką 22% albo 23% w kwocie 125.000 zł. Ponadto jak wynika, z przedstawionego bilansu sporządzonego na 31 lipca 2013 r. Skarżąca posiada środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 11.598.931 zł.

Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu bez znaczenia, dla kwestii spełnienia przesłanek przyznania Skarżącej prawa pomocy, był przy tym końcowy wynik finansowy Skarżącej za 2012 r., tj. strata na poziomie 1.738.766,26 zł. Jak bowiem wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I FZ 327/13 w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Z kolei w postanowieniach z dnia 22 marca 2011 r. o sygn. akt II GZ 112/11 i z dnia 19 listopada 2004 r. o sygn. akt I FZ 436/04, NSA stwierdził, że jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, to nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy. Sąd w pełni aprobuje powyższe poglądy i stwierdza, że oceniając przesłanki przyznania prawa pomocy Skarżącej, należy odnieść się przede wszystkim do osiąganego przez nią przychodu i rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej.

Sąd mając powyższe na względzie stwierdza, że analiza sytuacji finansowej Skarżącej w 2012 r. i w 2013 r. daje podstawę do przyjęcia, że Skarżąca, z uwagi na wysokie przychody oraz posiadanie majątku znacznych rozmiarów, powinna dysponować środkami pozwalającym jej na uiszczenie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 3.088 zł. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, iż w 2013 r. Skarżąca kontynuowała prowadzenie działalności gospodarczej, zaś wedle zapisów znajdujących się w jej bilansie sporządzonym na dzień 31 lipca 2013 r. posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w kwocie 11.598.931 zł.

Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.