Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2137694

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 7 lipca 2016 r.
III SA/Wa 1811/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Dziełak.

Sędziowie WSA: del. Dariusz Kurkiewicz, Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2016 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za maj 2012 r.

1)

uchyla zaskarżoną decyzję,

2)

zasądza od Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na rzecz K. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R. kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Jak wynika z akt sprawy, decyzją z (...) sierpnia 2014 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "Prezes PFRON") odmówił Skarżącej ("Spółce") - K. sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w R., umorzenia zaległych wpłat w kwocie 13.980 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.311 zł na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej "PFRON"), w związku z nieterminowym przekazaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej "zfron") na rachunek bankowy tego funduszu oraz w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zfron za maj 2012 r.

Organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskiem z 3 lipca 2014 r. Spółka zwróciła się z prośbą o umorzenie zaległości w związku z nieterminowym przekazaniem środków zfron na rachunek bankowy tego funduszu oraz w związku z niezgodnym z ustawą wykorzystaniem środków zfron za maj 2012 r. Skarżąca we wniosku tym wskazała na takie okoliczności jak postawienie Spółki w stan likwidacji, zajęcie kont przez komornika oraz brak środków obrotowych i majątku trwałego. Ponadto podniosła, że w jej przypadku zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości na PFRON na podstawie art. 49 ust. 5a i ust. 5b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) - dalej "ustawa o rehabilitacji".

Uzasadniając odmowę umorzenia zaległości Prezes PFRON wskazał, że zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 49 ust. 5a i ust. 5b ustawy o rehabilitacji, daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego wobec PFRON zadłużenia. Jednak nawet wówczas nie oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie obowiązku umorzenia. Z uwagi na powyższe Prezes PFRON postanowił odmówić umorzenia przedmiotowej zaległości Spółki - na podstawie art. 49 ust. 5a i ust. 5b ustawy o rehabilitacji.

W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka wniosła o umorzenie zaległych wpłat w całości. Poinformowała, że jest w likwidacji i nie posiada żadnych środków obrotowych jak i majątku trwałego. Jej konto bankowe zajęte zostało przez komornika. Spółka została zgłoszona do upadłości, ale wniosek został przez sąd odrzucony ze względu na brak środków finansowych.

W piśmie z 18 listopada 2014 r. Spółka zarzuciła dodatkowo naruszenie:

1)

art. 33 ust. 6 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 33 ust. 1-4a tej ustawy i art. 122 oraz art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) - dalej "O.p.", poprzez przekroczenie uprawnień do wydania decyzji określającej sankcje polegające na uznaniu za nieterminowe przekazanie środków na rachunek zfron, mimo że właściwy urząd skarbowy nie stwierdził w tym zakresie nieprawidłowości;

2)

art. 33 ust. 3 pkt 3 w zw. z art. 38 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350) - dalej "u.p.d.o.f", poprzez jego błędne zastosowanie, to jest określenie dnia uzyskania środków pochodzących z zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w sposób nieuwzględniający terminu płatności tych zaliczek;

3)

art. 33 ust. 4a ustawy o rehabilitacji, to jest uznanie, że wpłata na PFRON w wysokości 30% środków należna jest w przypadku, gdy nastąpiło wyłącznie niedotrzymanie terminu, o którym mowa w art. 33 ust. 3 pkt 3, podczas gdy przepis ten odnosi się do niezgodnego z art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji przeznaczenia środków zfron.

Decyzją z (...) kwietnia 2015 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.

Minister przywołał treść art. 49 ust. 5a i ust. 5b ustawy o rehabilitacji, a następnie odnosząc się do postanowienia z (...) maja 2014 r. Sądu Rejonowego w R., Wydział (...) Gospodarczy - Sekcji ds. Upadłościowych i Naprawczych, które oddala wniosek Spółki o ogłoszenie jej upadłości wyjaśnił, że zgodnie z art. 49 ustawy o rehabilitacji, Prezes PFRON tylko w przypadku całkowitej nieściągalności, która zachodzi w przypadkach wyliczonych w ust. 5b tegoż artykułu może umorzyć w całości lub części ww. zaległości, odsetki i opłaty. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Minister zauważył jednak, że nawet wówczas oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu wpłat, a nie zaś prawny obowiązek ich umorzenia.

W ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie Prezesa PFRON wyrażone w decyzji z (...) sierpnia 2014 r. było zatem prawidłowe.

Minister wskazał następnie, że z przesłanego przy piśmie z 27 marca 2015 r. jednostronnego rachunku zysków i strat z uwzględnieniem bufora (na koniec grudnia 2014 r.) wynika, że Spółka poniosła stratę netto w wysokości 27.478,80 zł, jednakże zdaniem organu nie stanowiło to wystarczającej przesłanki do przychylenia się do prośby Spółki. Podnoszonemu bowiem przez Skarżąca argumentowi braku majątku przeczy informacja z bilansu sporządzonego na koniec 2014 r. o posiadanych przez nią aktywach trwałych w wysokości (...) zł.

Końcowo Minister stwierdził, że niniejsze postępowanie wszczęte zostało wnioskiem strony z 3 lipca 2014 r., który dotyczył umorzenia zaległej wpłaty na PFRON, nie zaś decyzji określającej wysokość zobowiązania, dlatego też organ odwoławczy - ze względów proceduralnych - nie mógł odnieść się do zarzutów strony przedstawionych w piśmie z 18 listopada 2014 r.

W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji lub stwierdzenie ich nieważności, gdyż decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, mają ponadto wady i przemawia za tym interes publiczny, jak i ważny interes podatnika, czego potwierdzeniem ma być według Spółki wyrok WSA w Warszawie z 6 sierpnia 2014 r. o sygn. akt VIII SA/Wa 461/14. W opinii Skarżącej skoro zatem nie było podstaw prawnych nałożenia na Skarżącą sankcji, to uzasadnione jest uchylenie zaskarżonych decyzji lub stwierdzenie ich nieważności lub ewentualne umorzenie kwot sankcji.

Według Spółki umorzenie niesłusznie nałożonej sankcji wynika także bezpośrednio z ustawy o rehabilitacji, tj. z art. 49 ust. 5a i 5b. Zdaniem Skarżącej spełnia ona przesłanki do umorzenia sankcji. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła także zarzuty podniesione już na etapie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, tj. naruszenia art. 33 ust. 3 pkt 3 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 38 ust. 1 i ust. 2a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1991 r. Nr 80, poz. 350 z późn. zm.) oraz art. 33 ust. 4a ustawy o rehabilitacji. Ministrowi zarzuciła nierozpatrzenie odwołania w tym względzie.

W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych, co umożliwiała dyspozycja art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Wynika z niej, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji (postanowień), to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia).

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zgodnie z prawem odmówiono Skarżącej umorzenia zaległych wpłat na PFRON.

Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 49 ust. 1, 4, 5a i 5b ustawy o rehabilitacji.

Stosownie do art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji, do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 31 ust. 3 i art. 33 ust. 4a, 7 i 7a, stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu.

Od decyzji Prezesa Zarządu Funduszu dotyczących wpłat, o których mowa w art. 49 ust. 1, przysługuje odwołanie do Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego (art. 49 ust. 4 ustawy o rehabilitacji).

Zgodnie natomiast z art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji - zaległości z tytułu wpłat, odsetki za zwłokę lub opłata prolongacyjna mogą być umarzane w całości lub w części decyzją Prezesa Zarządu Funduszu wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności.

Na podstawie art. 49 ust. 5b ustawy o rehabilitacji, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 5a, zachodzi, gdy:

1)

dłużnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia, i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

2)

sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz w art. 361 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1361 z późn. zm.);

3)

nastąpiło trwałe zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej;

4)

nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

5)

wysokość zaległej wpłaty nie przekracza pięciokrotnej kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

6)

stwierdzono brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

7)

jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

Wskazać w tym miejscu należy, że skoro art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji daje pierwszeństwo przepisom tej ustawy przed przepisami Ordynacji podatkowej, a więc przepisem art. 67a traktującym o podstawach umorzenia zaległości oznacza to, że przepis art. 67a O.p. nie jest podstawą prawną decyzji o odmowie umorzenia zaległości we wpłatach na Fundusz (PFRON). Stąd też na uwzględnienie nie zasługiwała argumentacja Skarżącej o istnieniu jej ważnego interesu (o którym mowa w art. 67a O.p.), uzasadniającego umorzenie przedmiotowych należności. Nakaz istniejący w art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji - nie pozwala przy umarzaniu zaległości na stosowanie jakichkolwiek innych ocen aniżeli są wskazane w cytowanym przepisie, tj. całkowitej nieściągalności. Ustawodawca w art. 49 ust. 5b ustawy o rehabilitacji enumeratywnie wymienił przypadki, gdy taka całkowita nieściągalność zachodzi.

Sąd zwraca również uwagę, że ustawodawca używając w art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji zwrotu "mogą" przesądził, że decyzja organu administracyjnego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że przy ustalonym stanie faktycznym organ ten ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla wnioskodawcy sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku.

Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu. Kontrola Sądu obejmuje natomiast prawidłowość podjęcia decyzji przez organ, w tym zbadanie, czy ramy uznania administracyjnego nie zostały przekroczone.

W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru - prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ administracyjny. Stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające tej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Należy przy tym zauważyć, że charakter uznaniowy decyzji administracyjnych nie oznacza, że decyzje te mogą być w swych ocenach dowolne. Zakres uznania administracyjnego nie jest uprawnieniem nieograniczonym. W przeciwnym bowiem przypadku mogłoby to oznaczać dowolność, a nawet samowolność organu przy rozstrzyganiu określonych spraw. Aby ramy uznania administracyjnego nie zostały przekroczone organ winien uzasadnić przyczyny uwzględnienia bądź nieuwzględnienia wniosku o przyznanie ulgi (w tym przypadku umorzenia należności). Aby uznanie to nie było uznane za dowolne, winno być szczegółowo uzasadnione, w sposób spełniający rygory i standardy art. 210 § 4 O.p. (por. wyrok NSA z 14 grudnia 2011 r., II FSK 1030/10, dost. CBOSA).

Odmowa udzielenia ulgi winna być uzasadniona ze wskazaniem przyczyn odmowy i okoliczności, które przesądziły o takim rozstrzygnięciu sprawy. Fakt, że samo przyznanie bądź odmowa udzielenia ulgi odbywa się w ramach uznania administracyjnego nie zwalnia organu z obowiązku uzasadnienia rozstrzygnięcia w sposób wynikający z art. 210 O.p. Decyzja w sprawie "ulgowej", zwłaszcza odmowa udzielenia wnioskowanej ulgi nie może jako jedynego kryterium odmowy wskazywać uznaniowości decyzji podejmowanych w tymże trybie, a ma wykazać, że okoliczności sprawy (ze wskazaniem jakie konkretne) przesądziły o tym, że wniosek o udzielenie ulgi nie mógł zostać uwzględniony (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 marca 2010 r., I SA/Gl 878/09, dost. CBOSA).

Kwestionowana decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej została wydana w ramach tzw. uznania administracyjnego, które upoważnia organ administracji przy ustalonym stanie faktycznym do dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonymi (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270-271).

W rozpoznawanej sprawie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że wystąpiła całkowita nieściągalność wpłat na PFRON, o której mowa w art. 49 ust. 5a w zw. z art. 49 ust. 5b pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Postanowieniem z (...) maja 2014 r., sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w R., Wydział (...) Gospodarczy - Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych oddalił bowiem wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku. Wniosek ten został oddalony na podstawie art. 13 Prawa upadłościowego i naprawczego. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że w oparciu o poczynione ustalenia, można mówić o powstaniu stanu niewypłacalności, jednakże zgromadzony materiał dowodowy przesądza bezsprzecznie o braku majątku wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Tym samym wystąpiła przesłanka negatywna wynikająca z art. 13 Prawa upadłościowego i naprawczego. Uwzględniając zatem przewidywane koszty postępowania upadłościowego, należy przyjąć, że majątek Spółki (którego wartość oszacowano na 14.537,51 zł) nie wystarczyłby nawet na koszty postępowania upadłościowego (23.000 zł). W związku z powyższym nie doszłoby do zaspokojenia wierzycieli, co stoi w sprzeczności z zasadą generalną postępowania upadłościowego - art. 2 Prawa upadłościowego i naprawczego.

Wskazana okoliczność stanowi samoistną przesłankę udzielenia ulgi, o której mowa w art. 49 ust. 5a ustawy o rehabilitacji. Niewątpliwie konstrukcja uznania administracyjnego dopuszcza możliwość wydania decyzji o odmowie udzielenia ulgi nawet w sytuacji zaistnienia przesłanki jej przyznania. Podjęcie przez organ takiej decyzji musi być jednak motywowane wystąpieniem innych, szczególnych okoliczności przemawiających za odmową udzielenia ulgi i stosownie do art. 210 § 4 O.p. powinno być należycie przez organ uzasadnione. Z uzasadnienia decyzji winny wynikać przesłanki, którymi organ kierował się odmawiając zastosowania ulgi. Niespełnienie tych wymogów oznacza natomiast dowolność rozstrzygnięcia (por. wyrok WSA w Olsztynie z 5 września 2012 r., I SA/Ol 326/12, wyrok NSA z 3 października 2012 r., II FSK 503/11, dost. CBOSA).

W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie w ramach uznania administracyjnego nie uzasadniono przyczyn nieuwzględnienia wniosku o przyznanie ulgi w postaci umorzenia przedmiotowych należności.

Jako przyczynę odmowy uwzględnienia wniosku Skarżącej organ odwoławczy wskazał jedynie okoliczność, że wprawdzie z przedstawionego przez nią jednostronnego rachunku zysków i strat z uwzględnieniem bufora (na koniec grudnia 2014 r.) wynika, że poniosła stratę netto w wysokości 27.478,80 zł, jednakże podnoszonemu przez Skarżącą argumentowi braku majątku przeczy informacja z bilansu sporządzonego na koniec 2014 r. o posiadanych aktywach trwałych w wysokości (...) zł.

Zauważyć należy, że w świetle przepisów art. 49 ust. 5a i ust. 5b ustawy o rehabilitacji, przesłanki do przyznania przewidzianej tymi przepisami ulgi mają charakter samoistny. Skoro wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 49 ust. 5b ustawy o rehabilitacji, to nie jest konieczne wystąpienie innej przesłanki przewidzianej w tym przepisie. Tymczasem z argumentacji organu wywieść można, że w istocie odmawia on przyznania wnioskowanej ulgi z uwagi na niewystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 49 ust. 5b pkt 6 ustawy o rehabilitacji, tj. braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, przy jednoczesnym wystąpieniu przesłanki z art. 49 ust. 5b pkt 2 ustawy o rehabilitacji - oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości na mocy art. 13 Prawa upadłościowego i naprawczego.

Należy mieć także na względzie, że badając sytuację majątkową i finansową danego podmiotu, należy brać pod uwagę nie tylko aktywa, ale także zobowiązania ciążące na tym podmiocie. W rozpoznawanej sprawie organ wziął pod uwagę jedynie wartość aktywów trwałych wykazaną w bilansie, bez uwzględnienia jakichkolwiek zobowiązań ciążących na Skarżącej. Pomijając całkowicie choćby okoliczność, że należności z tytułu samych wpłat na PFRON za maj 2012 r. (13.980 zł + odsetki 3.311 zł) oraz grudzień 2013 r. (32.868 zł + odsetki 342 zł - okoliczność znana Sądowi z urzędu - patrz sprawa III SA/Wa 1812/15) przewyższają wartość aktywów trwałych wskazaną w bilansie. Organ nie wziął pod uwagę, że z przedłożonego bilansu wynika, iż zobowiązania Spółki na koniec 2014 r. wynosiły 86.897,97 zł, a zgodnie z informacją dodatkową do sprawozdania finansowego za 2014 r. - środki trwałe wycenione są wg wartości nabycia czyli zakupu. Środki trwałe stanowią komputery nienadające się do użytku, natomiast należności są nieściągalne. Organ pominął też okoliczność, że oddalając wniosek o ogłoszenie upadłości Sąd Rejonowy w R. brał pod uwagę nie tylko aktywa Spółki, ale także jej zobowiązania (długi) wynoszące wówczas według bilansu na dzień 6 lutego 2014 r. - 146.800,56 zł. Z kolei biorąc pod uwagę majątek Spółki sąd ten wziął pod uwagę np. nie tylko wartość początkową środków trwałych (stacji komputerowych oraz monitora zakupionych w 1997 r.) wynoszącą 23.521,32 zł, ale także okoliczność, że na dzień zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości środki trwałe są całkowicie zamortyzowane.

Zdaniem Sądu, dokonanie przez organ oceny sytuacji majątkowej i finansowej Spółki, jedynie w oparciu o wartość aktywów wykazaną w bilansie na dzień 31 grudnia 2014 r., bez uwzględnienia jej zobowiązań, tak wobec PFRON, jak i wobec innych wierzycieli, jak również bez uwzględnienia innych danych wynikających z załączonych przez Spółkę dokumentów - powoduje, że ocena ta jest dowolna, a zaskarżona decyzja narusza normy wynikające z art. 187 i art. 191 O.p.

Podkreślenia wymaga, że poza wskazaną okolicznością wartości aktywów trwałych wynikającą z bilansu przedłożonego przez Spółkę, organ nie wskazał na żadne inne szczególne okoliczności przemawiających za odmową udzielenia ulgi. Nie wykazał też, aby sytuacja majątkowa Spółki na koniec 2014 r. diametralnie różniła się od sytuacji ustalonej przez Sąd Rejonowy w R. w postanowieniu z dnia (...) maja 2014 r. W ocenie Sądu, w przypadku wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 49 ust. 5b pkt 2 ustawy o rehabilitacji, organ nie może tego faktu kwestionować, odwołując się do okoliczności, że istnieje jakikolwiek majątek Spółki, w postaci aktywów trwałych.

Tym samym uznać należy, że zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 210 § 4 O.p. Organ nie uzasadnił wyboru rozstrzygnięcia - odmowy uwzględnienia wniosku, w sytuacji gdy wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności wskazana w art. 49 ust. 5b pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Sama okoliczność, że organ nie ma obowiązku umorzenia przedmiotowych należności, nie stanowi takiego uzasadnienia. Takiego uzasadnienia nie stanowi też, jak już wskazano, jedynie odwołanie się do wartości aktywów wykazanej w bilansie sporządzonym na dzień 31 grudnia 2014 r.

Ustalony stan faktyczny sprawy i jego analiza w świetle art. 49 ust. 5a i 5b ustawy o rehabilitacji wraz z uzasadnieniem stanowiska organu w sprawie odmowy umorzenia danych zaległości winny znaleźć wyraz w treści uzasadnienia decyzji zgodnie z art. 210 O.p. Rozstrzygnięcie (szczególnie negatywne) powinno być szczególnie przekonywująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (por. wyrok SN z dnia 20 grudnia 1994 r., III ARN 79/94).

Mając powyższe na względzie należy ocenić zaskarżoną decyzję jako dotkniętą wadami uzasadniającymi wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Podstawowym uchybieniem jest niewystarczające uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. Jak już wyżej zaznaczono decyzjom uznaniowym, zwłaszcza negatywnym, stawiane są wyższe wymogi w kwestii uzasadnienia. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie decyzja nie zawiera w istocie powodów odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi.

W konsekwencji, uprawnione jest stwierdzenie, że w niniejszej sprawie organ naruszył przepisy postępowania, w tym przepisy: art. 121 § 1 i 2, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dokonał bowiem ustaleń niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, a dokonana ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego jest dowolna. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na swoją lakoniczność i ogólność nie spełnia wymogów stawianych w art. 210 § 4 O.p. Zatem naruszona została zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów i zasada przekonywania.

Powyższe zaniechanie doprowadziło do sytuacji, w której uniemożliwia się sądowi administracyjnemu dokonanie prawidłowej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia decyzji nie sposób bowiem odtworzyć toku rozumowania organu i wywnioskować jakie okoliczności przesądziły o odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Nie może bowiem być tak, że okolicznością tą jest "uznaniowość" decyzji, gdyż "uznaniowość" jest prawem organów, jednakże nie oznacza to, że prawo to zwalnia organ z uzasadnienia/wykazania zasadności podjętego rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi wskazać należy, że w poddanej kontroli sądowej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia organów był wniosek Spółki o umorzenie zaległej wpłaty na PFRON wynikającej z sankcji i odsetek od nieterminowego przekazania środków na ZFRON w kwocie 13.980,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.311,00 zł. Jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na skargę ww. sankcja wynikała z decyzji Prezesa Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z (...) lutego 2013 r., nr (...), od której to decyzji Spółka nie złożyła odwołania do Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Tym samym decyzja stała się prawomocna. W konsekwencji w niniejszej sprawie organ odwoławczy nie mógł odnosić się do zarzutów naruszenia m.in. art. 33 ust. 3 pkt 3, ust. 4a oraz ust. 6 ustawy o rehabilitacji, które dotyczyły prawomocnego rozstrzygnięcia nie będącego przedmiotem odwołania. Z tych też względów, do zarzutów tych nie mógł odnieść się również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę z wniosku o umorzenie przedmiotowych zaległości.

Ponownie rozpatrując sprawę, organ uwzględni ocenę prawną dokonaną przez Sąd w niniejszym wyroku.

Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na mocy art. 200 oraz art. 209 tej ustawy, zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.