Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2148677

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 7 września 2016 r.
III SA/Wa 1488/16
Czynności związane z likwidacja szkody.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska.

Sędziowie WSA: Piotr Przybysz, Jarosław Trelka (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2016 r. sprawy ze skargi T. B. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 20 maja 2014 r. nr IPPP1/443-322/14-2/JL w przedmiocie podatku od towarów i usług

1)

uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną,

2)

zasądza od Ministra Finansów na rzecz T. B. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

T.B. (dalej "Wnioskodawca" albo "Skarżący") złożył do Ministra Finansów wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług. Przedstawiając zdarzenie przyszłe wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie tzw. likwidacji szkód (PKD 66.21. działalność związana z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat). Działalność ta polega na świadczeniu towarzystwom ubezpieczeniowym za wynagrodzeniem usługi likwidacji szkód ubezpieczeniowych - rozpatrywania roszczeń kierowanych do towarzystwa ubezpieczeniowego z tytułu posiadanej polisy ubezpieczeniowej. Wnioskodawca podpisał umowę cywilnoprawną z towarzystwem ubezpieczeniowym o kompleksową obsługę likwidacji szkód osobowych z OC komunikacyjnego z umów ubezpieczeń zawartych przez to towarzystwo ubezpieczeniowe. Na mocy zawartej umowy Wnioskodawca został upoważniony przez towarzystwo ubezpieczeniowe m.in. do:

1.

obsługi klienta w zakresie przyjęcia druków zgłoszenia szkody wraz z wymaganymi dokumentami,

2.

prowadzenia kompleksowej korespondencji z podmiotami zaangażowanymi w proces likwidacji (np. z poszkodowanym, policją, placówkami medycznymi),

3.

wyliczenia wysokości świadczenia na podstawie zebranej dokumentacji szkodowej,

4.

wypełnienia przewidzianych przepisami prawa obowiązków notyfikacyjnych,

5.

gromadzenia innych dowodów,

6.

przygotowania kompletnej dokumentacji szkodowej z ustaleniem wartości szkody oraz sporządzenia projektu decyzji wypłaty lub odmowy wypłaty wraz z uzasadnieniem, lub ugody,

7.

wprowadzania na bieżąco dokumentacji do systemu informatycznego towarzystwa ubezpieczeniowego.

W ramach umowy Skarżący posiada dostęp do systemu informatycznego towarzystwa ubezpieczeniowego wraz z zebraną w wersji elektronicznej całą dokumentacją szkodową, jak również został upoważniony do przetwarzania danych osobowych osób w zakresie niezbędnym do likwidacji szkód.

Wnioskodawca zapytał, czy odpłatne świadczenie usługi likwidacji szkód ubezpieczeniowych (kompleksowa likwidacja szkód ubezpieczeniowych w zakresie wskazanym w opisie stanu faktycznego) przez podmiot niebędący towarzystwem ubezpieczeniowym i ubezpieczającym, na rzecz towarzystwa ubezpieczeniowego, podlega opodatkowaniu od towarów i usług, czy też na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 w zw. z art. 43 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm., dalej "ustawa o VAT" lub "ustawa"), zostało od tego podatku zwolnione.

Zdaniem Wnioskodawcy, w przedmiotowym stanie faktycznym świadczone usługi likwidacji szkód są zwolnione od podatku VAT na podstawie wskazanego przepisu.

Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 20 maja 2014 r. uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe. Uzasadniając swój pogląd Organ wyjaśnił, że świadczone przez Wnioskodawcę dla ubezpieczyciela czynności w ramach likwidacji szkód nie mogą być uznane za usługi ubezpieczeniowe, podlegające zwolnieniu na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT. Wskazał, że Wnioskodawca nie wykonuje czynności ubezpieczeniowych. Czynność ubezpieczeniowa charakteryzuje się tym, że ubezpieczyciel, w zamian za wcześniejsze opłacenie składki ubezpieczeniowej, zobowiązuje się w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia do spełnienia na rzecz ubezpieczonego świadczenia określonego w momencie zawarcia umowy. Wnioskodawca, według Organu, nie występuje w roli ubezpieczyciela, który w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia będzie zobowiązany do wykonania świadczenia na rzecz ubezpieczonego klienta towarzystwa ubezpieczeniowego. Minister zauważył, że czynność ubezpieczeniowa w każdym wypadku związana będzie z istnieniem stosunku umownego między ubezpieczycielem, który na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług może korzystać ze zwolnienia z tego podatku, a osobą, której ryzyko jest objęte ubezpieczeniem, czyli ubezpieczonym. Natomiast z opisu sprawy wynika, że między Wnioskodawcą oraz ubezpieczonymi nie istnieje żaden stosunek prawny ubezpieczenia. Zainteresowany nie występuje w roli ubezpieczyciela, który w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia będzie zobowiązany do świadczenia na rzecz ubezpieczonego klienta.

Minister Finansów stwierdził też, że Wnioskodawca nie świadczy usług reasekuracyjnych, polegających na wykonywaniu czynności związanych z przyjmowaniem ryzyka cedowanego przez firmę ubezpieczeniową lub przez zakład reasekuracji oraz dalsze cedowanie przyjętego ryzyka. W konsekwencji czynności wykonywane na rzecz towarzystw ubezpieczeniowych, będące przedmiotem wniosku, nie stanowią usług ubezpieczeniowych, usług reasekuracyjnych, ani też usług pośrednictwa w świadczeniu usług reasekuracyjnych i ubezpieczeniowych korzystających ze zwolnienia od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy.

Zdaniem Organu zwolnieniu od podatku nie podlegają usługi stanowiące element (część składową) usługi finansowej lub ubezpieczeniowej, które nie są dla danej usługi finansowej lub ubezpieczeniowej właściwe, specyficzne (właściwe wyłącznie dla danej osoby, danego przedmiotu, czy zjawiska), dlatego wykonywane przez Wnioskodawcę czynności, takie jak obsługa klienta w zakresie przyjęcia druków zgłoszenia szkody wraz z wymaganymi dokumentami, prowadzenie kompleksowej korespondencji z podmiotami zaangażowanymi w proces likwidacji szkody, wypełnienie przewidzianych przepisami prawa obowiązków notyfikacyjnych, gromadzenie innych dowodów, przygotowanie kompletnej dokumentacji szkodowej, ustalenie wartości szkody, wprowadzanie na bieżąco dokumentacji do systemu informatycznego towarzystwa ubezpieczeniowego, trudno jest uznać za specyficzne dla sektora ubezpieczeniowego, mogą one być częścią innych niż ubezpieczenia usług. Są one czynnościami technicznymi. W konsekwencji wymienione czynności wykonywane przez Wnioskodawcę nie mogą, według Ministra, korzystać ze zwolnienia wynikającego z art. 43 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług, czynności te podlegają opodatkowaniu podstawową stawką podatku VAT wynoszącą 23%. Natomiast niektóre z przedstawionych czynności nie mają tylko charakteru technicznego, mieszczą się w pojęciu "rozpatrywanie roszczeń", i przez to podlegają zwolnieniu. Do tych zwolnionych czynności należy wyliczenie wysokości świadczenia, sporządzenie projektu decyzji wypłaty (odmowy wypłaty) odszkodowania wraz z uzasadnieniem lub projektu ugody.

Minister Finansów w odpowiedzi na wezwanie Skarżącego do usunięcia naruszenia prawa stwierdził brak naruszenia prawa i brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.

Skarżący złożył skargę do Sądu. Interpretacji zarzucił naruszenie art. 43 ust. 1 pkt 37 w zw. z ust. 13 ustawy o VAT, poprzez jego błędną wykładnię, sprzeczną z treścią interpretacji ogólnej Ministra Finansów z dnia 20 lipca 2012 r., oraz sprzeczną z art. 135 ust. 1 lit. a dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej ("dyrektywa 112"). Ocenił ponadto, że Minister naruszył art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa poprzez wydania w identycznych stanach faktycznych dwóch różnych, pozostających ze sobą w sprzeczności, interpretacji indywidualnych, a także w sprzeczności z ww. interpretacją ogólną.

Postanowieniem z 12 lutego 2015 r. Sąd zawiesił postepowanie sądowe mając na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1563/13, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, skierował do Trybunału Sprawiedliwości UE pytanie prejudycjalne dotyczące wykładni art. 135 ust. 1 lit. a dyrektywy 112. Po wydaniu przez Trybunał wyroku w tej sprawie postępowanie sądowe zostało podjęte.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Takiej kontroli podlegają m.in. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego w indywidualnych sprawach oraz zaskarżalne postanowienia wydawane w ramach postępowania o udzielenie interpretacji podatkowej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), w brzmieniu do dnia 15 sierpnia 2015 r., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie.

Postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z powodu którego zawieszone było niniejsze postepowanie sądowe, zakończyło się wydaniem wyroku z dnia 17 marca 2016 r., sygn. I C-40/15 (sprawa Aspiro). Wynika z tego wyroku, że usługi tzw. likwidacji szkody nie są zwolnione z opodatkowania na podstawie prawa wspólnotowego, tj. art. 135 ust. 1 lit. a dyrektywy 112, ani też na podstawie innego przepisu tej dyrektywy.

Z tym poglądem TSUE należy się zgodzić - Skarżący nie świadczy żadnych usług ubezpieczeniowych na rzecz ubezpieczonych, nie łączy go z nimi żadna więź prawna, nie świadczy też usług reasekuracyjnych, brokerskich ani usług agenta ubezpieczeniowego.

Niemniej, jak wynika z wniosku o interpretację i ze stanowiska Skarżącego, zwolnienia z podatku upatrywał on w art. 43 ust. 13 ustawy. Przepis ten zwalnia z opodatkowania usługi stanowiące element usługi zwolnionej na podstawie ust. 1 pkt m.in. 37, o ile kumulatywnie zachodzą dwa warunki: 1) dana usługa, stanowiąca odrębną całość, jest właściwa oraz niezbędna dla świadczenia usługi zwolnionej, 2) dana usługa rzeczywiście stanowi element usługi zwolnionej na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37.

Analiza zaskarżonej interpretacji pozwala na wniosek, że Strony zgadzają się co do sformułowanych wyżej przez Sąd warunków zwolnienia likwidacji szkód z opodatkowania. Minister Finansów uznał przecież, że co do zasady Skarżący - w pewnym zakresie - wykonuje usługi zwolnione na podstawie art. 43 ust. 13 ustawy. Organ zakwestionował natomiast funkcjonalną i gospodarczą jedność czynności opisanych we wniosku, tzn. wskazał, że tylko samo wyliczenie wysokości świadczenia oraz sporządzenie projektu decyzji o wypłacie odszkodowania/odmowie wypłaty wraz z uzasadnieniem, lub projektu ugody, jest właściwe dla usługi ubezpieczeniowej. Inne czynności Organ uznał za techniczne i odmówił im specyficznego związku z działalnością ubezpieczeniową.

W ocenie Sądu Minister zakwestionował wspomniany związek niezasadnie. Wszystkie opisane we wniosku czynności Skarżącego podporządkowane są realizacji i wykonaniu umowy zakładu ubezpieczeń z ubezpieczonym, wszystkie zmierzają do ostatecznego ustalenia, czy należne jest odszkodowanie, a jeśli tak - w jakiej wysokości. Są to czynności typowe i właściwe dla umowy ubezpieczenia, czego nie może zmienić fakt, że niektóre z nich wykonuje się przy realizacji innych usług (np. gromadzenie dokumentacji, zbieranie dowodów). Typowość i ważność tych czynności potwierdził sam TSUE (teza nr 25 wyroku w sprawie Aspiro), zaś kwestionowanie jedności czynności likwidacji szkody ma znamiona działania sztucznego i niepraktycznego, przerywającego funkcjonalną i gospodarczą jedność czynności wykonywanej przez Skarżącego - likwidacji szkody. Z taką oceną TSUE zgodził się zresztą Rzecznik Generalny wskazując w swojej opinii z 23 grudnia 2015 r. (pkt 49) na kompleksowość usługi likwidacji szkody ("...kompleksowe prowadzenie likwidacji szkody na rzecz ubezpieczyciela...).

Potwierdzić należy, że zwolnienie z at. 43 ust. 13 wykracza poza ramy, jakie stanowi art. 135 dyrektywy 112. Niemniej taka sprzeczność prawa krajowego ze wspólnotowym nie stoi na przeszkodzie w powoływaniu się przez podatnika na korzystniejsze dla niego prawo krajowe, skoro nie zostało ono prawidłowe implementowane (tzw. przywilej korzyści).

W postępowaniu o wydanie interpretacji nie stosuje się przepisów k.p.a., toteż Minister, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie mógł ich naruszyć.

W dalszym postępowaniu Minister uwzględni powyższy pogląd Sądu, co oznaczać będzie konieczność uznania stanowiska Skarżącego za prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację. W kwestii kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy procesowej.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.