Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1941043

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 6 października 2015 r.
III SA/Wa 141/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko.

Sędziowie WSA: Agnieszka Góra-Błaszczykowska (sprawozdawca), Beata Sobocha.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2015 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...) w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za luty 2014 r. oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W., na podstawie art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) - dalej "O.p.", oraz art. 87 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) - dalej "u.p.t.u.", przedłużył termin dokonania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, wykazanej przez Skarżącą w deklaracji podatkowej VAT-7 za luty 2014 r. w wysokości 955.788 zł w terminie 25 dni, do czasu zakończenia weryfikacji zasadności wykazanego zwrotu.

Organ odwołał się do treści powyżej wskazanych przepisów i stwierdził, że w dniu 13 lutego 2014 r. została wszczęta w Spółce kontrola podatkowa dotycząca ustalenia stanu faktycznego w zakresie prawidłowości i rzetelności rozliczania podatku VAT za okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. Natomiast w dniu 4 marca 2014 r. okres objęty kontrolą został rozszerzony o miesiąc styczeń 2014 r., a dniu 28 marca 2014 r. o miesiąc luty 2014 r. Według Naczelnika w toku przedmiotowej kontroli zaistniała konieczność dodatkowego zbadania zasadności wnioskowanego zwrotu poprzez weryfikację transakcji Spółki z kontrahentami.

W skardze Skarżąca wniosła o uchylenie w całości powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie:

1)

art. 121 § 1, art. 124, art. 125 § 1 i § 2, art. 139 § 1, art. 140, art. 219 w związku z art. 210 § 4 O.p., poprzez niezasadne przedłużanie zakończenia kontroli podatkowej, pod pretekstem konieczności prowadzenia działań kontrolnych u wszystkich kontrahentów Skarżącej oraz ich kontrahentów, skutkujące niezasadnym wstrzymywaniem zwrotu nadwyżki podatku;

2)

art. 99 ust. 12 u.p.t.u., poprzez całkowite pominięcie wynikającego z tego artykułu domniemania prawdziwości danych zawartych w deklaracji podatkowej;

3)

art. 13b ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 z późn. zm.) - dalej "u.k.s."., poprzez nieuprawnione rozszerzanie zakresu kontroli powodujące przewlekłość postępowania;

4)

art. 87 ust. 2 u.p.t.u., poprzez uzależnienie dokonania zwrotu podatku od przeprowadzenia kontroli u kontrahentów Skarżącej, podczas gdy przepis ten przewiduje jedynie sprawdzenie rozliczeń podatnika.

Według Skarżącej zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadnienie nie zawiera należytego uzasadnienia faktycznego konieczności wstrzymania zwrotu nadwyżki VAT i ogranicza się jedynie do zacytowania treści art. 87 u.p.t.u., pomijając w całości wskazanie, na jakich dowodach oparta została konieczność przedłużania zwrotu podatku, jakie dotychczas zebrane dowody wskazują na nieprawidłowości w działaniach Spółki lub też niezasadności wnioskowanego zwrotu.

W ocenie Spółki taka praktyka jest błędna, albowiem w myśl art. 216 § 2 O.p. postanowienie - jako akt administracyjny indywidualny - winno dotyczyć konkretnej sytuacji określonego podatnika, zatem nie może być dokumentem o charakterze nazbyt ogólnym. Tym samym zaskarżone postanowienie jest niezgodne z art. 219 w związku z art. 210 § 4 O.p., co skutkuje rażącym naruszeniem prawa przez Naczelnika.

Zdaniem Skarżącej treść zaskarżonego postanowienia stoi także w rażącej sprzeczności z art. 121 § 1, 124, oraz 125 § 1 i § 2 O.p. Nie znajduje bowiem uzasadnienia prowadzenie kontroli skarbowej już przeszło 10 miesięcy (oraz planowanie co najmniej 3 kolejnych miesięcy), wielokrotne jej przedłużanie i brak jakiejkolwiek decyzji merytorycznej. Skarżąca jak i odpowiedzialne za rozliczenia podatkowe biuro rachunkowo biorą przy tym czynny udział w działaniach kontrolnych, udzielają niezbędnych wyjaśnień. Dokumenty zebrane w sprawie wskazują na rzetelność prowadzonych ksiąg, a także potwierdzają dokonywanie przez Skarżącą transakcji handlu towarami. Jednocześnie żadne z dowodów nie wskazują, aby dokonywała ona jakichkolwiek czynności pozornych lub innych, niezgodnych z obowiązującym prawem, nastawionych na wyłudzenie zwrotu podatku VAT.

Według Skarżącej całkowicie niezrozumiałym jest uzależnienie zwrotu VAT od zakończenia kontroli transakcji Skarżącej z kontrahentami. Nie wskazano bowiem, których kontrahentów dotyczą owe działania, nie wskazano również jakie konkretnie czynności będą badane. Tego typu sformułowania stosowane przez organ nie tylko kłócą się z wymaganiami dotyczącymi konstruowania orzeczeń, lecz również naruszają zaufanie do organów podatkowych i nie mieszczą się w ramach działalności opartej wyłącznie na przepisach prawa, zgodnie z art. 120 O.p.

Końcowo Skarżąca podniosła, że w toku niniejszej sprawy rażąco został naruszony również art. 99 ust. 12 u.p.t.u., poprzez całkowite pominięcie wynikającego z tego artykułu domniemania prawdziwości danych zawartych w deklaracji podatkowej. Swoim działaniem Naczelnik całkowicie niezasadnie odwrócił zasadę statuowaną przez ten przepis, wprowadzając faktycznie domniemanie winy Skarżącej, polegające na forsowaniu a priori przyjętej tezy o nieprawidłowościach w dokonywanych przez nią transakcjach.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, bowiem organy podatkowe nie naruszyły ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów procesowych w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Z treści skargi wynika, że organ podatkowy nie zrealizował we właściwym terminie, wynikającym z przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.), dalej: "ustawy o p.t.u.", obowiązku zwrotu na rzecz podatnika wykazanej przez niego w deklaracji podatkowej za luty 2014 r. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym i z naruszeniem przepisów prawa przedłużył termin tego zwrotu.

Przepis art. 87 ust. 2 ustawy o VAT stanowi, iż zwrot różnicy podatku, z zastrzeżeniem ust. 6, następuje w terminie 60 dni od dnia złożenia rozliczenia przez podatnika na rachunek bankowy podatnika w banku mającym siedzibę na terytorium kraju lub na rachunek podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, której jest członkiem, wskazane w zgłoszeniu identyfikacyjnym, o którym mowa w odrębnych przepisach. Jeżeli zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, naczelnik urzędu skarbowego może przedłużyć ten termin do czasu zakończenia weryfikacji rozliczenia podatnika dokonywanego w ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej lub postępowania kontrolnego na podstawie przepisów o kontroli skarbowej. Jeżeli przeprowadzone przez organ czynności wykażą zasadność zwrotu, o którym mowa w zdaniu poprzednim, urząd skarbowy wypłaca podatnikowi należną kwotę wraz z odsetkami w wysokości odpowiadającej opłacie prolongacyjnej stosowanej w przypadku odroczenia płatności podatku lub jego rozłożenia na raty.

Na podstawie art. 87 ust. 6 ustawy o VAT, na wniosek podatnika, złożony wraz z deklaracją podatkową urząd skarbowy jest obowiązany zwrócić różnicę podatku, o której mowa w ust. 2, w terminie 25 dni, licząc od dnia złożenia rozliczenia, w przypadku gdy kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej, wynikają z:

1)

faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone, z uwzględnieniem art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.),

2)

dokumentów celnych, deklaracji importowej oraz decyzji, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 oraz art. 34, i zostały przez podatnika zapłacone,

3)

importu towarów rozliczanego zgodnie z art. 33a, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, świadczenia usług, dla którego podatnikiem jest ich usługobiorca, lub dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, jeżeli w deklaracji podatkowej została wykazana kwota podatku należnego od tych transakcji

- przy czym przepisy ust. 2 zdanie drugie i trzecie, ust. 2a, 4a-4f stosuje się odpowiednio.

Z przepisu tego wynika, że organ może przedłużyć czas zwrotu podatku, ale tylko wtedy, jeżeli zasadność zwrotu wymaga weryfikacji. Przywołany przepis nie zawiera przy tym konkretnych przesłanek nakazujących dokonanie weryfikacji zasadności zwrotu. Podjęcie działań zmierzających do oceny zasadności zwrotu, co samo w sobie rodzi istotne dla podatnika skutki w podatku od towarów i usług, zależy wyłącznie od woli organu. W tej mierze, rozpoznający niniejszą sprawę Sąd stoi konsekwentnie na stanowisku, że nawet powzięta przez organ wątpliwość dotycząca zasadności zwrotu jest wystarczająca, aby przedłużyć termin do zwrotu przysługującego podatnikowi podatku (tak też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2013 r. III SA/Wa 2474/13).

W myśl orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-525/11 Mednis SIA przeciwko Valstsieņēmumu dienests, artykuł 183 dyrektywy Rady 2006/I12/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej nie zezwala na to, by organ podatkowy państwa członkowskiego odraczał, nie dokonując konkretnego badania i opierając się jedynie na obliczeniach arytmetycznych, zwrot części nadwyżki podatku od wartości dodanej powstały w miesięcznym okresie rozliczeniowym, aż do czasu zbadania przez wspomniany organ rocznego podsumowania podatnika (publ: www.eur-lex.europa.eu).

W ocenie Trybunału Sprawiedliwości państwa członkowskie mają uzasadniony interes w podejmowaniu odpowiednich kroków w celu ochrony swych interesów finansowych, a zwalczanie oszustw, unikania opodatkowania i ewentualnych nadużyć jest celem uznanym i wspieranym przez szóstą dyrektywę (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Sosnowska, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo; wyrok z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11 Mahagében i Dávid, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 41). Jednakże państwa członkowskie muszą zgodnie z zasadą proporcjonalności posługiwać się środkami, które umożliwiają im skuteczne osiąganie takiego celu, lecz jednocześnie w jak najmniejszym stopniu zagrażają celom i zasadom wynikającym z uregulowań Unii, takim jak podstawowa zasada prawa do odliczenia podatku VAT (pkt 31 i 32 orzeczenia w sprawie C-525/11).

Z powyższego orzeczenia wynika, że wątpliwości, w związku z którymi organ podatkowy przedłuża termin zwrotu podatku muszą być uzasadnione, a weryfikacja zwrotu nie musi ograniczać się jedynie matematycznych obliczeń. Ponadto powstanie wątpliwości obliguje jednocześnie organ do podjęcia czynności, mających na celu rozwianie tych wątpliwości i ustalenie stanu faktycznego przy zachowaniu przewidzianych przez przepisy prawa warunków informowania podatnika o przedłużaniu prowadzonego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe powzięły wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku VAT za luty 2014 r. w sytuacji, gdy spółka w okresie objętym kontrolą wykazywała zakupy oraz sprzedaż znacznej ilości oleju rzepakowego, kawy i siatki podtynkowej, mając siedzibę w biurze wirtualnym, nie posiadając środków trwałych, żadnego zaplecza magazynowego. Spółka w tym okresie zatrudniała 1 pracownika, przebywającego na urlopie macierzyńskim. Towary, których nabycie i odsprzedaż wykazuje Skarżąca, są fakturowane przez dziesiątki kolejnych podmiotów, działających na terenie Polski, Słowacji, Czech i Austrii, wiele z nich było tzw. "podmiotami znikającymi". Nadto w odpowiedzi na skargę organ zaznaczył, że prowadzi równolegle kontrole podatkową w podmiocie K. sp. z o.o., której głównym dostawcą towarów (oleju rzepakowego, kawy i siatki podtynkowej) była R. sp. Z o.o.

Do organu napływały wnioski z urzędów skarbowych z różnych miast Polski, o przeprowadzenie kontroli podatkowej w związku z podejrzeniem, że kontrahenci Spółki biorą udział w procederze, polegającym na tym, że opisany w fakturach towar, mimo kolejnych transakcji gospodarczych, nie trafia do odbiorców finalnych (konsumentów), ale jest przedmiotem kolejnych wewnątrzwspólnotowych dostaw lub jest sprzedawany do tzw. znikających podatników, którzy nie wykazują tych nabyć ani nie rozliczają podatków.

Zdaniem Sądu, w opisanej sytuacji Organ zasadnie przyjął, iż istnieje uzasadnione podejrzenie, że Skarżąca brała udział w oszustwie, mającym na celu nieuprawnione uzyskanie korzyści w postaci zwrotu naliczonego podatku od towarów i usług, który nie został zapłacony na poprzednich etapach dystrybucji.

Zatem organ podatkowy nie naruszył art. 87 ust. 2 ustawy VAT, albowiem działał zgodnie z tym przepisem, uzasadnił swoje wątpliwości i zainicjował wszczęcie postępowania dowodowego celem ustalenia stanu faktycznego sprawy.

W myśl art. 86 ust. 1 ustawy o VAT prawo do odliczenia podatku od towarów i usług, gwarantujące realizacje zasady neutralności podatku VAT realizowane jest w oparciu o faktury dokumentujące transakcje, które muszą być wiarygodne tak od strony formalnej, jak i materialnej, tzn. muszą odzwierciedlać transakcje zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem.

Skoro zatem pojawiły się istotne wątpliwości co do prawidłowości przebiegu transakcji z udziałem skarżącej Spółki, uzasadnione było przeprowadzenie czynności kontrolnych w celu ich wyjaśnienia.

Wątpliwości co do ewentualnej lakoniczności zaskarżonego postanowienia w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku, rozwiewa analiza uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.06.2014, wydanego w sprawie I FSK 254/14. Stwierdzono w nim, że jeżeli organ podatkowy w sposób zbyt lakoniczny odzwierciedlił w motywach zaskarżonego postanowienia swoje ustalenia, stanowiące podstawę jego wątpliwości odnośnie zasadności zadeklarowanego zwrotu podatku, ale Sąd stwierdził, że organ ten miał pełne prawo do zweryfikowania zasadności przedmiotowego zwrotu - nie mógł uchylić tego postanowienia, gdyż uchybienie to nie mogło mieć i nie miało istotnego wpływu na wynik tej sprawy.

Sąd stwierdza, że w wydanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowieniu zostały podane przyczyny przedłużenia terminu zwrotu podatku, jak i jego uzasadnienie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zawiera zarówno rozstrzygnięcie, jak i uzasadnienie faktyczne i prawne, a po analizie całokształtu okoliczności okazało się również trafne, więc brak było podstaw do jego wyeliminowania z porządku prawnego.

Mając na uwadze powyższe w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.